III SA/Po 353/10

Dnia 11 sierpnia 2010 roku Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Robert Talaga po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2010 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku K. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi K.M. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w P. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2007 rok postanawia: 1. zwolnić K. M. od kosztów sądowych 2. ustanowić dla K. M. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w P. i oddalić wniosek w pozostałym zakresie /-/R. Talaga W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu w wysokości 200,00 zł K. M. złożył wypełniony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego i adwokata. We wniosku wskazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, posiada nieruchomość rolną w C. o powierzchni 12 166 m² oraz inną nieruchomość o powierzchni 39000 m² w S. W. Nie posiada natomiast zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych), ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3000 euro. Dodatkowo wskazał, że nie posiada żadnych dochodów i zaznaczył, że przewlekłość w sporze o dopłaty sprawiła, że zmuszony został sprzedawać sukcesywnie zasoby majątkowe dla uzyskania niezbędnych do życia środków. Wyjaśnił również, że względu na fakt, że jest posiadaczem zależnym – dzierżawcą gruntów rolnych, nie ma prawa do zasiłku dla bezrobotnych i innych form pomocy społecznej. Zaznaczył również że został wpisany do BIK z tytułu niespłaconego kredytu, a ponadto nie jest w stanie znaleźć sobie nowej pracy najemnej. Brak środków finansowych paraliżuje jego działania jako rolnika producenta i przedsiębiorcy chcącego podjąć się dowolnej nawet najmniejszej działalności. Aby wyjaśnić rzeczywistą sytuację wnioskodawcy został on wezwany do udokumentowania wszystkich aktualnych źródeł i wysokości przychodów, z których finansuje konieczne koszty utrzymania, udokumentowania kosztów miesięcznego utrzymania z rozbiciem na poszczególne wydatki (np.: czynsz, woda, opał, energia elektryczna, gaz, telefon, kablówka, wyżywienie, koszty leczenia i zakupu lekarstw), wyjaśnienia jak wnioskodawca użytkuje posiadane nieruchomości oraz jakie uzyskuje z tego tytułu przychody, przedłożenia kserokopii całego rocznego zeznania podatkowego za 2009 rok. W odpowiedzi K. M. wyjaśnił, że nie ma żadnych oficjalnych ani ukrytych przychodów z tytułu zasiłków społecznych oraz produkcji – działalności gospodarczej. Podkreślił, że mając oficjalny status rolnika producenta i ważną do 31.12.2013 roku umowę dzierżawy 142 ha gruntów rolnych, nie ma wpływów z tego gospodarstwa i to kolejny rok, licząc od grudnia 2007 roku, kiedy to planowo miał otrzymać pierwszy raz przysługujące dotacje unijne. Na pokrycie kosztów wykonania prac uprawowych w 2007 r. wziął kredyt konsumencki komercyjny w [...], zabezpieczony wspomnianymi dotacjami. Ponieważ dotacji za 2007 roku nie otrzymał, kredytu nie spłacił i automatycznie utracił zdolność kredytową, a dodatkowo został wpisany na bankową listę dłużników, co pozbawiło go na 10 lat dostępu do wszelkich kredytów. Zaznaczył również, że nie znajduje ofert pracy dla osób, które ukończyły 61 lat tak jak on, a jako osoba z trwale chorym pourazowo kręgosłupem, nie może pracować fizycznie. Natomiast na zasiłki dla bezrobotnych liczyć nie może, gdyż oficjalnie jest "czynnym" rolnikiem. W zakresie kosztów miesięcznego utrzymania poinformował, że jest na utrzymaniu znajomych, którzy "przygarnęli go pod swój dach i żywią przy wspólnym stole". Wnioskodawca w ten sposób korzysta z wody, energii elektrycznej, cieplnej, telefonu, które są przez znajomych opłacane. W zakresie kosztów leczenia i zakupu lekarstw oświadczył, że zalega z płatnościami składek w KRUS (już ponad 3,5 tys. zł) i dlatego nie ma prawa korzystać z porad lekarza rodzinnego. Zaznaczył, że nie kupuje leków, nie posiada środków na zakup nowych okularów w sytuacji szybko postępującej wady wzroku i nie chodzi do lekarzy - dentysty, radiologa, kardiologa, urologa, okulisty, choć wymaga tego jego stan zdrowia. Zastrzegł jednak, że posiada duże zaległości związane z obsługą jego osobistych zobowiązań, a jego sytuacja jest tym trudniejsza, że jest osobą samotną po rozwodzie. Nie płaci podatków od nieruchomości, czym naraża się na kolejne sankcje finansowe (odsetki ustawowe) oraz przymusowe wpisy na hipotekę. Nie ma także środków, aby zwrócić pożyczki u znajomych zaciągnięte na krótkie okresy, które łącznie przekraczają kilka tysięcy złotych. Wnioskodawca oświadczył, że ma w swojej dyspozycji 3 nieruchomości: jedną rolniczą (1,266ha), jedną przemysłową (3,99 ha) oraz na mocy umowy dzierżawy gospodarstwo w gminie C. Zaznaczył jednak po raz kolejny, że brak środków własnych i dostępu do kredytu na zakup środków produkcji uniemożliwia mu skutecznie prowadzenie jakiejkolwiek działalności gospodarczej, co jednak nie zwalnia go od obowiązku płacenia podatków gruntowych od tychże nieruchomości. W konsekwencji zwrócił się z prośbą o uznanie za zasadny jego wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych oraz o przyznanie pomocy prawnej w osobie adwokata. Ponadto wnioskodawca załączył zawiadomienie Komornika Sądowego przy Sadzie Rejonowym P. N.M. i W. w P. z dnia 27.11.2009 roku o sporządzeniu protokołu opisu i oszacowania nieruchomości oznaczonej jako nieruchomość gruntowa stanowiąca działkę nr 264/5 o pow. 12 166 m² położonej w C. Ponadto dołączył zawiadomienie o wszczęciu postępowania egzekucyjnego o zapłatę należności innych niż świadczenia alimentacyjne w kwocie 14.003,94 zł wraz z odsetkami w kwocie 6.272,59 zł. Załączył także zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2009, z którego wynika, że nie uzyskał w tym okresie żadnych dochodów. Zgodnie z art. 245 §1 i §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 §1 pkt 1) cytowanej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z przedłożonego oświadczenia o stanie majątkowym, finansowym i rodzinnym wynika, że sytuacja wnioskodawcy jest trudna. Wnioskodawca utrzymuje się w chwili obecnej dzięki pomocy swoich znajomych oraz krótkoterminowych pożyczek na życie. Wnioskodawca nie osiąga żadnych dochodów, nie opłaca składek na ZUS, ani podatków od nieruchomości, a w konsekwencji została wobec niego wszczęta egzekucja administracyjna zaległych należności. W tej sytuacji niemożliwie jest poniesienie dodatkowych wydatków przez wnioskodawcę, a uiszczenie honorarium profesjonalnego pełnomocnika z wyboru jest wręcz wykluczone. Tym samym należy uznać, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Uzasadniony jest zatem wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Ponieważ wnioskodawca wniósł alternatywnie o ustanowienie radcy prawnego lub adwokata z urzędu, a dla zapewnienia właściwej pomocy prawnej wystarczy ustanowienie jednego pełnomocnika, zasadne było ustanowienie dla wnioskodawcy tylko jednego profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 oraz art. 245 §1 i §2, art. 246 §1 pkt 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji postanowienia. /-/R. Talaga