III SA/Po 353/24

Dnia 23 października 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Marzenna Kosewska (sprawozdawca) Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 października 2024 roku sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zawiadomienia o zbyciu pojazdu w przewidzianym terminie oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z 6 maja 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Starosty [...] z 11 marca 2024 r. o odmowie przywrócenia terminu do złożenia zawiadomienia o zbyciu wymienionego w postanowieniu pojazdu. Jako podstawę prawną zaskarżonego postanowienia powołano art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 oraz art. 58 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), dalej: "K.p.a." oraz art. 15zzzzzn˛ ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1327 ze zm.), dalej: "ustawa COVID-19". Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia i dokumentów zawartych w aktach postępowania wynika następujący stan sprawy. Decyzją z 8 lutego 2023 r. Starosta O. orzekł o nałożeniu na M. K. kary pieniężnej w wysokości 400 zł za naruszenie obowiązku zgłoszenia zbycia wymienionego w decyzji pojazdu w terminie. Jako podstawę prawną decyzji powołano art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140n ust. 1, ust. 2a i ust. 4 oraz art. 140mb pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 988 ze zm.), dalej: "P.r.d.". W uzasadnieniu decyzji wskazano, że strona 3 czerwca 2020 r. zbyła przedmiotowy pojazd, a zgłoszenia tego faktu nie dokonała do dnia wydania decyzji. Nie wykonała zatem obowiązku zawiadomienia organu o zbyciu pojazdu w terminie 180 dni, zgodnie z art. 31i ustawy COVID-19. Z tego powodu nałożono na stronę karę administracyjną w wysokości 400 zł. Strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji. Decyzją z 3 lipca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wskazano, że na zgłoszenie zbycia pojazdu strona miała 180 dni od dnia jego zbycia. Zgłoszenie to w tym terminie nie nastąpiło. Dokonano go dopiero 14 lutego 2023 r. Strona wniosła skargę na powyższą decyzję organu odwoławczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 8 listopada 2023 r. o sygn. akt III SA/Po 607/23 uchylił decyzje organów obu instancji z uwagi na niezastosowanie art. 15zzzzzn˛ ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy Covid-19 obligujących organ, w przypadku uchybienia terminu zawitego, z niezachowaniem którego ustawa wiąże ujemne skutki dla strony (czyli także terminu do złożenia zawiadomienia organu o zbyciu pojazdu), do zawiadomienia strony o uchybieniu terminu i wyznaczeniu jej terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Starosta O. pismem z 23 stycznia 2024 r. zawiadomił stronę o uchybieniu terminu do złożenia zawiadomienia o zbyciu pojazdu i wyznaczył jej termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Pismo to doręczono pełnomocnikowi strony 25 stycznia 2024 r. Pismem z 8 lutego 2024 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia zawiadomienia o zbyciu pojazdu, a jako przyczynę jego uchybienia wskazał epidemię i związane z tym częste zmiany przepisów oraz nieobecność pracowników. Postanowieniem z 11 marca 2024 r. Starosta O. odmówił stronie przywrócenia terminu do złożenia zawiadomienia o zbyciu pojazdu z uwagi na niewykazanie przesłanek z art. 58 K.p.a., gdyż strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Odpowiedzialność za funkcjonowanie firmy strony nie może być przenoszona na osoby trzecie (jej pracowników). SKO w P. postanowieniem z 6 maja 2024 r. utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji uznając, że w sprawie miał zastosowanie art. 58 K.p.a., a strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, a jedynie ogólnie wskazała na epidemię i związane z tym częste zmiany przepisów oraz nieobecność pracowników. Wskazano, że czynność zawiadomienia o nabyciu pojazdu nie jest skomplikowana, a odpowiedzialność za funkcjonowanie firmy strony nie może być przenoszona na osoby trzecie (jej pracowników). Ponadto podniesiono, że wniosek o przywrócenie terminu nie złożono w terminie 30 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. Strona wniosła skargę na postanowienie SKO w P. zarzucając naruszenie: 1. art. 15zzzzzn˛ ust. 3 ustawy COVID-19 przez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że wskutek bezpośredniego odwołania w tym przepisie do art. 58 § 2 K.p.a. wniosek o przywrócenie terminu złożony na podstawie art. 15zzzzzn˛ ust. 1 i 2 ustawy COVID-19 podlega zasadom rozpatrywania w oparciu o przesłanki określone w art. 58 § 1 K.p.a., w sytuacji gdy przepis ten obejmuje swą dyspozycją jedynie wnioski o przywrócenie uchybionych terminów wyłączonych spod szczególnej ochrony, wskazanych w art. 15zzzzzn˛ ust. 1 pkt 1-6 ustawy COVID-19; 2. art. 7a § 1 K.p.a. w zw. z art. 15zzzzzn˛ ust. 1 i 2 ustawy COVID-19 przez rozstrzygnięcie wątpliwości co do treści normy prawnej na niekorzyść strony; 3. art. 9, art. 7 i art. 8 § 1 K.p.a. w zw. z art. 15zzzzzn˛ ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy COVID-19 przez: a) błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że gdy podmiot zobowiązany pozostaje profesjonalistą, wyłączony jest spod ochrony norm bezwzględnie obowiązujących, różnicując tym samym pozycję prawną stron postępowania administracyjnego, b) wyłączne, bezrefleksyjne obciążenie strony konsekwencjami trudności w realizacji ustawowych obowiązków w okresie epidemii, przy jednoczesnym pominięciu tożsamych naruszeń organu. Skarżący wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji. W odpowiedzi na skargę SKO w P. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. W sprawie nie jest sporne, że skarżący uchybił terminowi do zawiadomienia starosty o zbyciu pojazdu. Termin do dokonania tej czynności, wynoszący co do zasady 30 dni (art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d.), został przedłużony do 180 dni (art. 31i ustawy COVID-19). Skarżący zbył pojazd 3 czerwca 2020 r., zaś poinformował o tym organ dopiero 14 lutego 2023 r., czyli już po upływie przedłużonego terminu. Sporne były natomiast dwie kwestie. Po pierwsze, skarżący - odmiennie niż organy - twierdził, że wniosku, o którym mowa w art. 15zzzzzn˛ ust. 1 ustawy COVID-19, nie ocenia się według przesłanek przywrócenia terminu określonych w art. 58 § 1 K.p.a. Po drugie, skarżący podważał ustalenie, że uchybienia terminu nie można uznać za niezawinione. Stanowisko skarżącego w obu tych kwestiach nie jest zasadne. Zgodnie z art. 15zzzzzn˛ ust. 1 ustawy COVID-19 w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (art. 15zzzzzn˛ ust. 2 ustawy Covid-19). W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 K.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienie terminu (art. 15zzzzzn˛ ust. 3 ustawy Covid-19). Sąd podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, że rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu, poprzedzone zawiadomieniem organu w trybie art. 15zzzzzn˛ ust. 2 ustawy COVID-19, powinno nastąpić w trybie art. 58 K.p.a., zgodnie z którym warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Modyfikacja zasad rozpoznawania wniosku o przywrócenie terminu wprowadzona przez art. 15zzzzzn˛ ust. 3 ustawy COVID-19 polega jedynie na innym terminie do złożenia tego wniosku - 30 dni zamiast 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (por.: wyroki o sygn. II GSK 907/22, I GSK 177/23 i II GSK 247/24 - dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Odesłanie w art. 15zzzzzn˛ ust. 3 ustawy Covid-19 do art. 58 § 2 K.p.a. oznacza, że przepis ten nie ma samodzielnego bytu, odrębnego od przepisów K.p.a., i jako taki nie może stanowić wyłącznej podstawy do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. Na podstawie omawianej regulacji organ jedynie informuje o uchybieniu i możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu, jednak samo jego rozpatrywanie odbywa się w oparciu o przesłanki stanowiące podstawę przywrócenia terminu określone w art. 58 K.p.a. Nadzwyczajne i epizodyczne były bowiem jedynie okoliczności w jakich ustawodawca dopuścił zastosowanie instytucji przywrócenia określonych w art. 15zzzzzn˛ terminów, ale przesłanki ich przywrócenia i tryb postępowania określa art. 58 K.p.a. Organy zasadnie zatem rozpoznały wniosek o przywrócenie terminu w oparciu o przesłanki określone w tym przepisie. Pismem z 23 stycznia 2024 r. organ pierwszej instancji zawiadomił stronę o uchybieniu terminu do złożenia zawiadomienia o zbyciu pojazdu i wyznaczył jej termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Pismo to doręczono pełnomocnikowi strony 25 stycznia 2024 r. Organ wywiązał się zatem z obowiązku określonego w art. 15zzzzzn˛ ust. 1 i 2 ustawy COVID-19 i zastosował się tym samym do wskazania sformułowanego w wyroku WSA w Poznaniu z 8 listopada 2023 r. o sygn. akt III SA/Po 607/23. Skoro pełnomocnikowi skarżącego doręczono powyższe zawiadomienie 25 stycznia 2024 r., a wniosek o przywrócenie terminu złożono 8 lutego 2024 r., to zachowano termin 30 dni do dokonania tej czynności, o którym mowa w art. 15zzzzzn˛ ust. 2 ustawy Covid-19. Organy prawidłowo zastosowały art. 58 § 1 K.p.a. uzależniający przywrócenie terminu od uprawdopodobnienia przez stronę, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Skarżący w uzasadnieniu wniosku wskazał jedynie, że okres epidemii Covid-19 był szczególnie trudny dla przedsiębiorców, wiązał się z częstymi zmianami w przepisach i regularną nieobecnością pracowników. Zasadne jest zatem stanowisko organów, że ogólnikowość sformułowań wniosku uniemożliwia poznanie rzeczywistych i konkretnych okoliczności potwierdzających, że do uchybienia terminu doszło z przyczyn niezawinionych przez skarżącego. Stan epidemii został ogłoszony od 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 491 ze zm.) i trwał do 16 maja 2022 r. w związku z jego odwołaniem na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r., poz. 1027). Skarżący natomiast zawiadomienie o nabyciu pojazdu złożył dopiero 14 lutego 2023 r., a zatem niemal 9 miesięcy po odwołaniu stanu epidemii. Powoływanie się zatem wyłącznie na stan epidemii (i związane z nim częste zmiany przepisów i absencję pracowników) nie jest wystarczającym uprawdopodobnieniem brak winy w uchybieniu terminu. Skarżący nie wskazał też przyczyn, dla których nie mógł zawiadomienia dokonać osobiście. Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 7a § 1 K.p.a. w zw. z art. 15zzzzzn˛ ust. 1 i 2 ustawy COVID-19, gdyż art. 7a § 1 K.p.a. nie dotyczy sytuacji, w których pojawiają się wątpliwości interpretacyjne przepisów mających zastosowanie w sprawie. Zastosowanie art. 7a § 1 K.p.a. i rozstrzyganie na jego podstawie na korzyść strony może mieć miejsce tylko wówczas, gdy wystąpią niedające się usunąć wątpliwości co do wykładni przepisów stosowanego prawa, a tych w sprawie nie było. Wobec tego Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935).