III SA/Po 355/08

Dnia 15 października 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek WSA Barbara Koś ( spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska - Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2008 roku przy udziale sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności do gruntów rolnych o d d a l a s k a r g ę /-/ B. Koś /-/M. Lorych-Olszanowska /-/T.M. Geremek WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Decyzją z dnia [...], nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...], przyznał M. K. płatności do gruntów rolnych na rok 2007 w wysokości [...] zł, w tym: 1) jednolitą płatność obszarową w wysokości [...] zł, 2) uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych w wysokości [...] zł, 3) uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu wskazano, że kwotę jednolitej płatności obszarowej obliczono, uwzględniając powierzchnię stwierdzoną - [...] ha z zastosowaniem stawki tej płatności, która w 2007 r. wynosi 301,54 zł do 1 ha uprawy. Natomiast kwotę uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych obliczono przy uwzględnieniu powierzchni stwierdzonej - [...] ha z zastosowaniem stawki tej płatności, która w 2007 r. wynosi 294,91 zł do 1 ha uprawy. Z kolei w odniesieniu do uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęca) wskazano, że powierzchnia deklarowana i powierzchnia stwierdzona w trakcie kontroli administracyjnej wynosi [...] ha. Na podstawie informacji zawartych w rejestrze zwierząt oznakowanych wyliczona liczba zwierząt w przeliczeniu na duże jednostki przeliczeniowe wynosi [...] DJP. Po uwzględnieniu warunków przyznania płatności zwierzęcej, o których mowa w § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13.03.2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz. U. Nr 46, poz. 309 ze zm.) powierzchnia, co do której została naliczona płatność wynosi [...] ha. Kwotę płatności zwierzęcej wyliczono w oparciu o stawkę tej płatności, która w 2007 r. wynosiła 438,76 zł do 1 ha uprawy. M. K. złożył odwołanie od powyższej decyzji w części dotyczącej płatności zwierzęcej, zarzucając nieprawidłowe wyliczenie powierzchni, co do której została naliczona płatność, ustalonej jako iloraz liczby zwierząt przeliczonych na duże jednostki przeliczeniowe (DJP) oraz nieprawidłowe wyliczenie kwoty tej płatności. W oparciu o powyższe wniósł o zmianę pkt 3 decyzji poprzez uznanie, że jako przejmujący gospodarstwo rolne na podstawie umowy darowizny z dnia [...] 2006 r. wstąpił na miejsce przekazującego K. K. i był posiadaczem [...] sztuk bydła i trzody chlewnej oraz poprzez prawidłowe wyliczenie kwoty płatności zwierzęcej. Skarżący wskazał, że w dniu [...] 2006 r. jego rodzice – A. i K. małż. K. przekazali umową darowizny na jego rzecz całe gospodarstwo rolne, w skład którego oprócz nieruchomości wchodziło również bydło w ilości [...] sztuk oraz trzoda chlewna, co wynika z rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych, których posiadaczem był K. K. Ponadto, powołując się na § 6 ww. rozporządzenia oraz art. 21 ust. 5 ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, stwierdził, że wobec nabycia całego gospodarstwa rolnego w dniu [...] 2006 r. wstąpił na miejsce przekazującego K. K. Decyzją z dnia [...], nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając ustalenia faktyczne i rozważania prawne organu I instancji. Ponadto wskazał, że w związku z tym, iż M. K. składał wniosek o przyznanie płatności obszarowych również w 2006 r., należy wziąć pod uwagę art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 26.01.2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 35, poz. 217 z późn. zm.) oraz § 4 ww. rozporządzenia w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności. W świetle tych przepisów tzw. płatność zwierzęca przysługuje rolnikowi w danym roku kalendarzowym m. in. jeżeli rolnik w okresie od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r. był posiadaczem bydła lub owiec lub kóz, lub koni, które w tym okresie były wpisane lub zostały przez tego rolnika zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt. W niniejszej sprawie – jak dalej podaje organ odwoławczy, z informacji zawartych w centrali danych IRZ (Systemu Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt) w komputerowej bazie danych ZSZiK (Zintegrowany System Zarządzania i Kontroli) ARiMR wynika, że wyliczona liczba zwierząt w przeliczeniu na duże jednostki przeliczeniowe wynosi [...] DJP (jedna sztuka bydła do 0,5 roku). M. K. nie był posiadaczem innych zarejestrowanych zwierząt od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r., co wyklucza możliwość ubiegania się o podwyższoną płatność zwierzęcą do powierzchni [...] ha. Organ podkreślił przy tym, że przesłana umowa darowizny może świadczyć o posiadanych zwierzętach, lecz dokument ten nie przesądza o koniecznej przesłance wpisania lub zgłoszenia faktu posiadania przez tego rolnika w okresie referencyjnym, do rejestru prowadzonego przez ARiMR, natomiast dla merytorycznego rozstrzygnięcia nie ma znaczenia sam fakt posiadania bydła. Ponadto w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z przejęciem płatności, skoro M. K. przejął gospodarstwo rolne wraz z inwentarzem przed terminem składania wniosków na rok 2007, a K. K. w roku 2007 nie składał wniosku o przyznanie płatności. Skargę na powyższą decyzję złożył M. K., zarzucając niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a w szczególności faktu współposiadania przez skarżącego zwierząt gospodarskich i figurowania w rejestrze tych zwierząt oraz naruszenie § 4 ww. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności przez niewłaściwą interpretację i niewłaściwe zastosowanie do oceny przedmiotowej sprawy i w konsekwencji błędne uznanie, że skarżącemu nie przysługuje płatność zwierzęca. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi podniósł, że ww. rozporządzenie zostało wydane w dniu 13 marca 2007 r., a § 4 tego rozporządzenia odwołuje się do stanu faktycznego istniejącego w okresie od 1 kwietnia 2005 r. do 31 marca 2006 r., co narusza zasadę lex retro non agit. Ponadto skarżący podał, że w okresie od 1 kwietnia 2005 r. do 31 marca 2006 r. był wraz z rodzicami współposiadaczem [...] sztuk bydła, gdyż jeszcze przed formalnym przejęciem gospodarstwa rolnego prowadził je wspólnie z rodzicami, na dowód czego przedłożył oświadczenie rodziców, podkreślając, że do przeniesienia posiadania zwierząt hodowlanych nie jest wymagane zachowanie formy pisemnej. Skarżący podkreślił przy tym, że wszystkie zwierzęta gospodarskie, których był współposiadaczem ([...] sztuk) były w okresie od 1 kwietnia 2005 r. do 31 marca 2006 r. wpisane do rejestru na nazwisko ojca skarżącego, który był wtedy formalnym właścicielem bydła, co wynika z załączonej kserokopii raportu operacyjnego stanu pogłowia zwierząt w gospodarstwie oraz listy dotyczącej kupna, sprzedaży i urodzenia bydła w gospodarstwie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przedstawione w skardze zarzuty w pierwszej kolejności dotyczą niewyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności faktu współposiadania przez skarżącego zwierząt gospodarskich i figurowania w rejestrze tych zwierząt. Fakty te mają znaczenie dla sprawy, bowiem w świetle postanowień, będącego podstawą rozstrzygnięcia, paragrafu 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz. U. Nr 46, poz. 309 ze zm.) stanowią one przesłanki płatności zwierzęcej. W związku z tym zarzutem zauważyć należy, że pominięcie ustalenia faktu mającego znaczenie dla sprawy stanowi naruszenie przepisów art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Jest to wada postępowania uzasadniająca uchylenie decyzji administracyjnej wydanej w wyniku takiego zaniedbania. W niniejszej sprawie w ocenie Sądu do takiego naruszenia przepisów postępowania nie doszło. Decyzja organu I instancji w sposób zwięzły przedstawia wyliczenie płatności zwierzęcej i wynika z niej wyraźnie, że za podstawę wyliczeń przyjęto powierzchnię odpowiednich upraw zadeklarowaną we wniosku skarżącego w ilości [...] ha oraz liczbę zwierząt wynikającą z informacji zawartych w rejestrze zwierząt oznakowanych. Liczba ta w przeliczeniu na duże jednostki przeliczeniowe wynosiła [...] DJP. Z dokumentów zawartych w aktach administracyjnych nie wynika, aby skarżący w postępowaniu przed organem I instancji wskazywał na inną – wyższą liczbę zwierząt, która powinna być przyjęta do wyliczeń. W następstwie tych danych powierzchnia, co do której została naliczona płatność wyniosła [...] ha. Dopiero w odwołaniu skarżący, przedstawiając umowę darowizny wskazał, że w dniu [...] 2006 r. posiadał łącznie [...] sztuki bydła, a wyliczenie dokonane przez organ I instancji nie uwzględnia faktu przejęcia przez niego w powyższym dniu wraz z gospodarstwem rolnym rodziców [...] sztuk bydła wpisanego do rejestru zwierząt oznakowanych, których posiadaczem był wcześniej jego ojciec K. K. Organ odwoławczy rozważył w decyzji powyższe okoliczności, wyjaśniając, że w świetle postanowień powołanego wyżej § 4 rozporządzenia w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności, istotne jest, aby to wnioskodawca w okresie referencyjnym tj. od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r. był posiadaczem zarejestrowanych zwierząt, a w świetle zgromadzonych dowodów bezsprzeczne jest, że M. K. nie był takim posiadaczem. Co do przedłożonej umowy darowizny organ stwierdził, że może ona wskazywać na fakt posiadania zwierząt przez skarżącego, jednakże dokument ten nie przesądza o koniecznej przesłance wpisania lub zgłoszenia faktu posiadania przez tego rolnika w okresie referencyjnym. Z tym ostatnim stwierdzeniem należy się zgodzić o tyle, że umowa darowizny dowodzi, że skarżący niewątpliwie został właścicielem zwierząt od daty zawarcia umowy. Wcześniejszy fakt posiadania zwierząt, a zwłaszcza w istotnym prawnie okresie referencyjnym mógłby wykazać poprzez wpisanie zmiany posiadacza do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych. Podniesiony dopiero w skardze zarzut co do współposiadania zwierząt wraz z rodzicami, z którymi pracował w gospodarstwie od 16 roku życia, nie mógł być przez organy administracji rozpatrzony skoro nie był im przedstawiony. Niezależnie od tego wskazać należy, że pomoc w gospodarstwie nie wystarcza dla uznania osoby pomagającej za współposiadacza zwierząt w nim hodowanych. W świetle przepisu art. 2 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz. U. Nr 91, poz. 872 ze zm.) za posiadacza zwierzęcia w odniesieniu do bydła uważa się podmiot, o którym mowa w art. 2 tiret trzecie rozporządzenia nr 1760/2000. Ten ostatni przepis stanowi, że dla celów niniejszego tytułu: "dozorca" oznacza osobę fizyczną lub prawną odpowiedzialną za zwierzęta, na stałe lub tymczasowo, w tym także w czasie transportu oraz na rynku. Osobą odpowiedzialną za zwierzęta jest niewątpliwie jego właściciel ( por. art. 431 Kodeksu cywilnego). Tymczasem w świetle zebranego materiału nie ulega wątpliwości, że skarżący w istotnym w sprawie okresie referencyjnym nie był właścicielem zwierząt, a jedynie pomagał w gospodarstwie rodziców, które przejął na własność wraz ze zwierzętami dopiero w dniu [...] 2006 r. na podstawie dokonanej na jego rzecz darowizny. W tym kontekście bez znaczenia pozostaje powołany przez skarżącego fakt, że w okresie od 1 kwietnia 2005 r. do 31 marca 2006 r. zwierzęta gospodarskie w ilości [...] sztuk były wpisane do rejestru (na nazwisko ojca skarżącego) – jako druga z przesłanek przyznania płatności zwierzęcej przewidzianych w § 4 ww. rozporządzenia, skoro skarżący w tymże okresie referencyjnym nie był ich posiadaczem. Ta ostatnia okoliczność – jak słusznie stwierdził organ odwoławczy, wyklucza bowiem możliwość uzyskania przez skarżącego podwyższonej płatności zwierzęcej. Biorąc przy tym pod uwagę fakt, że skarżący nabył te zwierzęta w dniu [...] 2006 r., a ojciec skarżącego nie składał wniosku o przyznanie płatności w 2007 r., brak było również podstaw do ewentualnego zastosowania § 6 ww. rozporządzenia, gdyż dotyczy on wyłącznie sytuacji, gdy przekazujący gospodarstwo rolne ubiegał się o płatność zwierzęcą w danym roku, a do przekazania gospodarstwa doszło po złożeniu wniosku o płatności. Bezzasadny jest także zarzut skarżącego, że stanowiący podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji § 4 ww. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności, jest sprzeczny z zasadą lex retro non agit z uwagi na to, że odwołuje się do stanu istniejącego w okresie od 1 kwietnia 2005 r. do 31 marca 2006 r. Należy bowiem wyjaśnić, że zasadniczą funkcją zasady niedziałania prawa wstecz jest ochrona praw nabytych. Jej treścią jest zatem zakaz nadawania mocy wstecznej przepisom prawnym, w szczególności normującym prawa i obowiązki obywateli, jeżeli prowadziłoby to do pogorszenia ich sytuacji w stosunku do stanu poprzedniego. W tym kontekście dopuszczalne jest zatem wprowadzenie regulacji prawnych przyznających obywatelom nowe (zmodyfikowane) prawa z jednoczesnym powiązaniem warunków ich nabycia ze stanem faktycznym poprzedzającym moment wejścia w życie nowych regulacji. W niniejszej sprawie płatność zwierzęca za rok 2007, o którą ubiegał się skarżący na podstawie wniosku złożonego w dniu [...], została uregulowana ustawą z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm.), która weszła w życie z dniem 27 lutego 2007 r. oraz wydanym na jej podstawie, rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz. U. Nr 46, poz. 309 ze zm.), które weszło w życie z dniem 15 marca 2007 r. Niespełnienie przez skarżącego przewidzianych w kwestionowanym § 4 tego rozporządzenia warunków przyznania płatności zwierzęcej na rok 2007 odnoszących się do okresu referencyjnego sprzed wejścia w życie powyższych regulacji wyklucza wprawdzie możliwość uzyskania przez skarżącego wnioskowanej płatności, co nie oznacza jednak pogorszenia jego sytuacji w stosunku do stanu sprzed wejścia w życie tych przepisów, gdyż nie pozbawia go żadnych uprawnień nabytych w tym zakresie. Tym samym do naruszenia zasady nieretroakcji w przedmiotowej sprawie nie doszło. Mając powyższe na uwadze, należało oddalić skargę jako bezzasadną, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). /-/B. Koś /-/M. Lorych – Olszanowska /-/ T. M. Geremek T.M.d