III SA/Po 355/13

Dnia 11 czerwca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Górecka po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2013 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku T A o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T A na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2011 postanawia: 1. zwolnić skarżącego od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi 2. oddalić wniosek w pozostałej części Skarżący T A wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem majątkowym, wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo z matką (87 lat). Łączny dochód rodziny został określony na kwotę [...] zł, z czego[...] zł stanowią świadczenie rentowe skarżącego, zaś [...] zł - świadczenie emerytalne jego matki. Wnioskodawca wskazał, że jest właścicielem budynku mieszkalnego o powierzchni 66 m² oraz posiada grunty rolne o powierzchni 5,47 ha. Zarządzeniem z dnia 18 marca 2013 roku skarżący został zobowiązany do uzupełnienia oświadczenia majątkowego poprzez złożenie dodatkowych dokumentów oraz wyjaśnień, a w szczególności do przedłożenia zeznań podatkowych na podatek dochodowy, wykazania wysokości kosztów utrzymania koniecznego rodziny, przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych oraz wykazania wysokości przychodu z prowadzenia działalności rolniczej, a także kosztów uzyskania tego przychodu. Skarżący nie uzupełnił oświadczenia majątkowego w żądanym zakresie. Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2013r. referendarz sądowy zwolnił skarżącego od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w pozostałym zakresie oddalił wniosek. Sprzeciw od powyższego złożył skarżący. W sprzeciwie podał, iż nie jest w stanie wskazać dokładnie dochodów jak i kosztów utrzymania. Powołał się na chorobę matki będącej we wspólnym gospodarstwie domowym oraz oświadczył, ze sam jest również chory i z tego tytułu pobiera rentę. Powołał się na koszty związane z chorobą niemniej stwierdził, iż są one nieudokumentowane. Wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych skarżący uzasadnił tym, że całkowite koszty nie są jemu znane, niemniej stanowiłyby znaczny uszczerbek utrzymania jego i jego rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wniosek jest częściowo uzasadniony. Zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. , poz. 270 - ,dalej: p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z przepisu tegoż wynika jednoznacznie, iż zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż Sąd wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznaje od początku, tzn. tak jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. Skutkiem sprzeciwu, wniesionego przez skarżącego jest utrata mocy przez zaskarżone postanowienie i konieczność ponownego merytorycznego rozpoznania wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Stosownie do dyspozycji art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy może być stosowana jedynie wobec takich osób, które rzeczywiście pozbawione są środków umożliwiających pełne pokrycie tych kosztów. Okoliczności przytoczone we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również przedstawione dokumenty na ich poparcie, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Z przedłożonego oświadczenia wnioskodawcy o stanie majątkowym, finansowym i dochodach wynika, że nie została przez niego należycie wyjaśniona jego aktualna sytuacja materialna. Dane te w istocie nie pozwalały na ocenę, czy zasoby materialne wnioskodawcy wystarczają tylko na zaspokojenie bieżących potrzeb koniecznego utrzymania siebie i rodziny, czy też dysponuje on zasobami w rozmiarze pozwalającym na pokrycie kosztów sądowych. Oświadczenie majątkowe wnioskodawcy zawarte w formularzu nie odpowiadało wymogom przepisu art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o prawo pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a także o stanie rodzinnym. Wniosek skarżącego nie zawierał pełnej informacji umożliwiającej ocenę jego zdolności do poniesienia kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Dodać należy, iż skarżący podał, że dysponuje majątkiem nieruchomym (budynkiem mieszkalnym i nieruchomością rolną). Posiadanie takiego majątku, mogącego realnie stanowić źródło dochodu, wyłącza co do zasady możliwość przyznania prawa pomocy. Z tych też powodów wnioskodawca został wezwany o uzupełnienie danych zwartych w formularzu poprzez podanie szczegółowych informacji i udokumentowanie swojej sytuacji materialnej, a sposób uzupełnienia wniosku został wyczerpująco określony w przedmiotowym wezwaniu. Uzupełnienia takiego jednak nie uczynił w wyznaczonym terminie ani też w złożonym sprzeciwie. Podkreślenia wymaga fakt, iż samo jedynie oświadczenie strony o trudnej sytuacji finansowej nie stanowi wystarczającego wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak już wskazano wyżej, to na wnioskodawcy ciąży obowiązek uzasadnienia podnoszonych twierdzeń konkretnymi okolicznościami, oświadczeniami, a także poparcie ich w miarę możliwości dokumentami źródłowymi. Niezależnie jednak od powyższego, zważywszy na całokształt zaistniałych w sprawie okoliczności Sąd stwierdził, że konieczność ponoszenia przez skarżącego wpisu od skargi stanowiłaby dla niego barierę dla sądowego rozpoznania sprawy. Dlatego Sąd orzekł o zwolnieniu strony z ciężaru ponoszenia wpisu sądowego od skargi. Zaznaczenia wymaga fakt, że wpis od skargi stanowi główny (w niekiedy jedyny) ciężar fiskalny, do którego ponoszenia zobowiązany jest skarżący, stąd wbrew wyrażanym przez niego obawom, częściowe zwolnienie go od kosztów sądowych nie będzie stanowiło dla niego blokady przed sądowym rozpatrzeniem sprawy. Na obecnym etapie postępowania skarżący będąc zwolnionym od obowiązku ponoszenia kosztów wpisu sądowego od skargi , może dochodzić swoich praw przed sądem, zaś w przypadku ewentualnych dalszych kosztów postępowania, skarżący zachowuje prawo do ubiegania się o zwolnienie z obowiązku ich ponoszenia . Skarżący winien przy tym uprawdopodobnić, że nie jest w stanie ponieść dalszych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, nie poprzestając wyłącznie na samym oświadczeniu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.