III SA/Po 355/18

Dnia 22 sierpnia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik WSA Marzenna Kosewska (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2018 roku przy udziale sprawy ze skargi M. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. z dnia [...] kwietnia 2018r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek uchyla zaskarżaną decyzję Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r., działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 1 i ust.3 pkt. 3, 3a , 3b i 4 , art. 32 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.; dalej: "u.s.u.s."), i § 3 ust. 1 pkt. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki , Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ( Dz. U. Nr. 141 poz. 1365 ) – odmówił M. B.: - umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od stycznia do czerwca 2012 r. i do listopada 2012 r. do lipca 2013 r. w kwocie 9.087,57 zł , składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od stycznia 2012 r. do lipca 2013 r.w kwocie 4.886,71 zł. , składek na FP za okres od stycznia do czerwca 2012 r. i od listopada 2012 r. do stycznia 2013 r. w kwocie 455,51 zł. - umorzenia odsetek od tych składek naliczonych na dzień złożenia wniosku tj do 16 lutego 2018 r. w łącznej kwocie 6.864 zł W uzasadnieniu organ administracyjny wskazał, że wnioskodawca wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych składek i podniósł ,że w okresie od kwietnia 2011 roku do maja 2013 roku pomimo zarejestrowanej działalności gospodarczej , faktycznie jej nie prowadził i nie osiągał z tego tytułu przychodów . brak wyrejestrowania działalności wynikał z braku wiedzy jak również był uzasadniony złym stanem psychicznym . W rezultacie oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego organ stwierdził, że nie zachodzą przesłanki umożliwiające umorzenie wskazanych należności. Ustalił ,że zgodnie ze złożonym w sprawie oświadczeniem wnioskodawca jest rozwiedziony i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Zobowiązany pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 2.102,58zł brutto (1.744,35zł netto). Miesięczne wydatki związane z utrzymaniem zobowiązany oszacował na kwotę 800zł w tym: miesięczne opłaty na kwotę 500,00zł oraz opłaty eksploatacyjne w kwocie 300,00zł. Wnioskodawca posiada zobowiązania alimentacyjne na kwotę 3.000,00zł, które są dochodzone w drodze egzekucji sądowej jak również na poczet których, zobowiązany przekazuje dobrowolne wpłaty w wysokości 100,00zł miesięcznie. Zobowiązany nie posiada majątku ruchomego; nie figuruje również jako właściciel nieruchomości. Zdaniem organu z analizy zebranego materiału nie wynika, by zobowiązany znajdował się w sytuacji, w której pomimo ograniczenia wydatków, nie będących koniecznymi do utrzymania, brakowałoby środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Wnioskodawca nie udokumentował trudności w regulowaniu bieżących płatności, które w zasadzie nie są niezbędne przy podejmowaniu decyzji o umorzeniu zadłużenia, jednakże formalnie potwierdzają trudną sytuację materialną strony. Zobowiązany nie korzysta również z żadnych form pomocy społecznej. To zaś wskazuje, że nie jest mu potrzebna pomoc Państwa aby zaspokoić niezbędne potrzeby związane z codziennym funkcjonowaniem. Ponoszone przez stronę opłaty związane z utrzymaniem mają charakter typowy jeśli chodzi o utrzymanie i same z siebie nie mogą stanowić przyczyny uzasadniającej umorzenie zaległości. Organ wyjaśnił , że jedynie trwała niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych może stanowić przesłankę do umorzenia należności z tytułu składek. Przyjęcie, iż istnieją podstawy do umorzenia należności wtedy, gdy dłużnik ma czasowe trudności finansowe, bądź też nie jest w stanie uregulować należności jednorazowo, mogłoby prowadzić do wykorzystywania instytucji umorzenia należności z tytułu składek, która zarezerwowana została dla sytuacji szczególnych, w których z uwagi na stan zdrowia czy wiek dłużnik nawet potencjalnie nie ma szans na spłatę długu. Jednocześnie w wyniku ustalenia zadłużenia wnioskodawcy organ w odniesieniu do zadłużenia za okres od maja do czerwca 1999 r. i od kwietnia do grudnia 2011 r. umorzył postępowanie decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr. [...] z uwagi na przedawnienie . M. B. nie skorzystał z prawa zwrócenia się o ponowne rozpoznanie sprawy przez organ. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości w związku z przedawnieniem należności . Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zaskarżona decyzja narusza prawo procesowe w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego. W niniejszej sprawie spór sprowadza się przede wszystkim do oceny istnienia należności z tytułu składek objętych wnioskiem strony o umorzenie, a ściślej rzecz biorąc – czy należności te uległy przedawnieniu. Kwestia ta była kluczowa w ocenie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, gdyż jej rozstrzygnięcie rzutowało na możliwość zbadania zasadności odmowy umorzenia należności z punktu widzenia kryteriów określonych w art. 28 ust. 3–4 u.s.u.s. oraz w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365). Wydanie decyzji na podstawie art. 28 u.s.u.s. musi być poprzedzone prawidłowym ustaleniem okresów ,za które należności nie zostały przedawnione i wysokości tych należności Od 1 stycznia 1999 r. kwestię przedawnienia ustawodawca uregulował w art. 24 ust.4 u.s.u.s. Przepis ten był wielokrotnie nowelizowany. Od dnia 1 stycznia 2012 r. na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. nr 232, poz. 1378) zmieniono treść art. 24 ust. 4 u.s.u.s. i skrócono okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 10 do 5 lat licząc od dnia , w którym stały się wymagalne , z zastrzeżeniem ust. 5-6 . Na mocy art. 24 ust 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek ,o której dłużnik został powiadomiony ,do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego , co oznacza że dane o wszczęciu i przebiegu postępowania egzekucyjnego są istotne dla oceny czy składki za dany okres są nadal wymagalne. Odnosząc powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy, należy przypomnieć, że podlegająca kontroli Sądu decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczy odmowy umorzenia należności z tytułu składek za poszczególne okresy między innymi roku 2012 . W zaskarżonej decyzji organ wskazał, że można prowadzić egzekucję należności z świadczenia emerytalnego ,które otrzymuje zobowiązany . Ustalono ,że na dzień wydania decyzji w dniu 8 marca 2018 roku potrącono kwotę 541.31 zł . Sąd zauważa, że w aktach administracyjnych sprawy nie ma dokumentów pozwalających na zbadanie czy i ewentualnie kiedy nastąpiło zawieszenie lub przerwanie biegu terminu przedawnienia w odniesieniu do należności za rok 2012 . Brak dokumentu w tym zakresie uniemożliwia kontrolę sądowoadministracyjną zarzutu podniesionego przez skarżącego . Brak ustaleń w tym zakresie oznacza ,że organ nie dopełnił wymogu pełnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, art.77 i art. 107§ 3 k.p.a. , obligującymi organ do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy , przytoczenia przepisów i wyjaśnienia podstawy rozstrzygnięcia . Naruszenia te , w ocenie Sądu , mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia i skutkują uchyleniem decyzji . W związku z powyższym Sąd uznał, że badanie zasadności odmowy umorzenia należności z w punktu widzenia kryteriów określonych w art. 28 ust. 3–4 u.s.u.s. oraz w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne – byłoby przedwczesne. Rozpoznając ponownie sprawę organ powinien dokonać uzupełnienia akt administracyjnych , ustaleń faktycznych i prawnych w zgodzie ze wskazaniami Sądu wyrażonymi w powyższych rozważaniach. Biorąc powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 p.p.s.a.