III SA/Po 358/12

Dnia 5 września 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Mirella Ławniczak WSA Szymon Widłak (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2013 roku przy udziale sprawy ze skargi P. A. i F. A. następców prawnych H. A. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. z dnia 03 stycznia 2012r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych odsetek od składek na ubezpieczenia umarza postępowanie W dniu 20 września 2011r. H. A. złożyła (uzupełniony w dniu 06.10.2011r.) wniosek o umorzenie odsetek od nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy za okres od 01 czerwca 1999r do 31 grudnia 2008r. oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych 01 stycznia 1999r. do 31.12.2010r. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że z uwagi na wiek jak i stan zdrowia chciałaby uregulować swoje zobowiązania. Z uwagi na fakt, że odsetki przewyższają należność główną całkowita spłata zaległości nie była jej zdaniem możliwa. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. decyzją z dnia 21.11.2011r. nr [...] odmówił H. A. umorzenia : - odsetek od nieopłaconych składek ubezpieczenia własnego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za wymieniony w decyzji okres w łącznej kwocie [...] zł, - odsetek od nieopłaconych składek ubezpieczenia pracowników w części finansowanej przez płatnika, w tym z tytułu odsetek od nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres wymieniony w decyzji na łączna kwotę [...] zł, - odsetek od nieopłaconych składek ubezpieczenia pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych w tym z tytułu odsetek od nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne oraz na ubezpieczenie zdrowotne za wymieniony w decyzji okres na łączną kwotę [...] zł. Na skutek wniosku H. A. o ponowne rozpatrzenie sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P., decyzją z dnia 03 stycznia 2012r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. H. A. w dniu 02 lutego 2012r.wniosła skargę na wskazaną wyżej decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W toku postępowania sądowoadministracyjnego, w dniu 28 lutego 2012r. skarżąca zmarła (odpis skrócony aktu zgonu – k. 41 akt sądowych). W dniu 31 maja 2013r.swój udział w sprawie zgłosili następcy prawni H. A.: P. A. i F. A. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 161 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania. W niniejszej sprawie zaskarżone rozstrzygnięcie dotyczy odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia zdrowotne wraz z odsetkami skarżącego, który zmarł w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Prawo domagania się umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy (zindywidualizowane i skonkretyzowane w postępowaniu administracyjnym) jest ściśle związane z osobą dłużnika i nie podlega dziedziczeniu przez spadkobierców na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) w zw. z art. 31 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm. (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 7 czerwca 2000 r., III SA 1216/99, ONSA 2001/3/133 oraz glosa S. Babiarza do tego wyroku, Glosa 2002/2/22). Inną natomiast kwestią jest, że spadkobiercy w zakresie nabytych praw i obowiązków majątkowych (w tym zaległości z tytułu składek), a więc już jako ewentualni dłużnicy mogą domagać się umorzenia zaległości z tytułu składek na podstawie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i wydanego na jego podstawie rozporządzenia, w szczególności w powołaniu na swój własny (a nie spadkodawcy) ważny interes (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20.01.2004 r., sygn. akt I SA/Po 1069/02 oraz wyżej powołana glosa S. Babiarza do wyroku NSA z dnia 7 czerwca 2000 r., III SA 1216/99). Realizacja w takim razie uprawnień, wynikających z art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przez następców prawnych nie zależy od wyników postępowania w zawisłej sprawie sądowoadministracyjnej. Zatem wynik toczącego się postępowania nie dotyczy interesu prawnego osób, które zgłosiły swój udział w miejsce spadkodawcy. Mając powyższe na uwadze, jako że przedmiot niniejszego postępowania dotyczy uprawnienia do domagania się umorzenia zaległości z tytułu składek, w warunkach ściśle związanych z osobą zmarłej, należało orzec o umorzeniu postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).