III SA/Po 360/11

Dnia 14 lipca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2011 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi x na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od gier za miesiąc kwiecień 2010 r. postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości [....] zł pełnomocnik skarżącej spółki złożył wniosek o zwolnienie od wpisu sądowego ze względu na jej trudną sytuację materialną wskazując, że zmiana regulacji prawnej w zakresie opodatkowania automatów o niskich wygranych spowodowała, że spółka stanęła na skraju bankructwa i nie posiada dostatecznych środków finansowych. Na tej podstawie wezwano spółkę do złożenia wniosku na urzędowym formularzu. W zakreślonym terminie spółka złożyła wniosek na formularzu wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych. Z wniosku wynika, że kapitał zakładowy spółki wynosi [...] W uzasadnieniu wniosku spółka wskazała, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych w związku z trudną sytuacją finansową, która jest wynikiem politycznej sytuacji związanej z tzw. "aferą hazardową". W jej wyniku rosnące wyniki finansowe gwałtownie się załamały i doprowadziły spółkę do straty w 2009 i 2010 roku na kwotę [...] zł (przy zysku w latach wcześniejszych na poziomie prawie [...] zł.). Jednocześnie spółka zasygnalizowała, że odmówiono jej wydania decyzji na użytkowanie nowych automatów, pomimo złożenia kompletnych wniosków na długi czas przed wejściem w życie ustawy o grach hazardowych. Z tego też powodu liczba automatów posiadanych przez spółkę i generujących zyski spadła ze 685 sztuk na koniec 2009 roku do 68 sztuk na koniec 2010 roku. Postanowieniem z dnia [...] r. referendarz sądowy odmówił spółce przyznania prawa pomocy uznając, że spółka nieprzerwanie prowadzi działalność gospodarczą, a wykazane straty nie uzasadniają oceny, że skarżąca nie posiada środków na prowadzenie bieżącej działalności. Brak zysku z prowadzonej działalności gospodarczej nie rodzi bowiem niebezpieczeństwa utraty płynności finansowej, powstania zaległości w regulowaniu należności, czy zagrożenia postępowaniami egzekucyjnymi. W dniu [...] r. pełnomocnik spółki złożył sprzeciw od ww. postanowienia podnosząc m.in., że nieprzerwane prowadzenie działalności gospodarczej nie może być utożsamiane z możliwością opłacenia wpisu. Konieczność regulowania zobowiązań wobec pracowników oraz innych należności publicznoprawnych powoduje, że spółka nie ma środków na opłacenie wpisu, brakuje jej także pieniędzy na regulowanie ww. należności. Pełnomocnik w sprzeciwie wnosi o zwolnienie od wpisu od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z przepisu tegoż wynika jednoznacznie, iż zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż Sąd wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznaje od początku, tzn. tak jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. Skutkiem sprzeciwu, wniesionego przez skarżącą spółkę jest utrata mocy przez zaskarżone postanowienie i konieczność ponownego merytorycznego rozpoznania wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym następuje, gdy podmiot wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym. Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie z obowiązku uiszczenia opłat sądowych oraz ponoszenia kosztów zastępstwa procesowego stanowi wyjątek od reguły wykonania przez stronę tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej. Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Po przeanalizowaniu sytuacji majątkowej spółki, Sąd doszedł do przekonania, że spółka nieprzerwanie prowadzi działalność gospodarczą, a wykazane straty nie uzasadniają oceny, że skarżąca nie posiada środków na prowadzenie bieżącej działalności. Brak zysku z prowadzonej działalności gospodarczej nie rodzi bowiem niebezpieczeństwa utraty płynności finansowej, powstania zaległości w regulowaniu należności, czy zagrożenia postępowaniami egzekucyjnymi. Reasumując, spółka nie wykazał, iż nie posiada środków na uiszczenie wpisu od skargi, w związku z tym, na podstawie powołanych wyżej przepisów Sąd orzekł jak w postanowieniu.