III SA/Po 360/21

Dnia 9 grudnia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Sędzia WSA Marek Sachajko po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 grudnia 2021 roku sprawy ze skargi T. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w [...] z dnia [...] grudnia 2020 roku nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za kwiecień i maj 2020 roku stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji. [...] kwietnia 2021r. T. S. (dalej: skarżący) wniósł do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS (dalej: organ) o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za marzec – maj 2020r. Decyzją z dnia [...] września 2021r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych/ZUS na podstawie art. 31 zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.) w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020r., poz. 266 ze zm.) odmówił skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za kwiecień 2020r. Decyzją z dnia [...] września 2021r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych/ZUS na podstawie art. 31 zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.) w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020r., poz. 266 ze zm.) odmówił skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za maj 2020r. W uzasadnieniach obu decyzji organ podał, że według danych zaewidencjonowanych w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS skarżący nie złożył deklaracji rozliczeniowych ZUS DRA za miesiące: kwiecień i maj 2020r. w wymaganym przepisami terminie, tj. do 30 czerwca 2020r. Obie decyzje zostały doręczone [...].10.2020r. Pismem z [...].12.2020r. skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podał, że sprawa jest częściowo pozytywnie wyjaśniona, jednak w celu sfinalizowania sprawy konieczne jest złożenie niniejszego wniosku. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2020r. znak: [...], [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych/ZUS, z upoważnienia Prezesa ZUS utrzymał w mocy obie zaskarżoną decyzje z [...] września 2020r. odmawiającą skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za kwiecień i maj 2020r. . W uzasadnieniu organ podał, że warunek złożenia wniosku do dnia 30 czerwca 2020r. nie został spełniony. Skarżący nie złożył deklaracji ZUS DRA za marzec 2020r. w ustawowym terminie, tj. do [...].04.2020r., wobec czego od miesiąca kwietnia 2020r. do października 2020r. na jego koncie w ZUS nie utworzyły się systemowe deklaracje ZUS DRA. Deklaracje ZUS DRA za kwiecień i maj 2020r. zostały złożone [...] listopada 2020r. a więc po upływie terminu, który kończył się 30 czerwca 2020r. W związku z tym nie przysługuje skarżącemu prawo do zwolnienia z opłacania składek za kwiecień i maj 2020r. W terminowo wniesionej skardze skarżący podał, że nie zgadza się z decyzjami odmawiającymi zwolnienia go z opłacania składek za kwiecień i maj 2020r. i wnosi o uznanie, że deklaracja za marzec 2020r. była złożona [...] maja 2020r., czyli terminowo. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Niniejsza sprawa na podstawie art. 119 pkt 2 i art.121 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.) została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Organ złożył wniosek o zastosowanie tego trybu (k. 14) a skarżący w terminie 14 dni od zawiadomienia nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. 2021r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.). Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd z urzędu dostrzegł, że decyzja organu II instancji wydana została z rażącym naruszeniem prawa, co skutkowało konieczność stwierdzenia jej nieważności Zgodnie z art. 31 zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID – 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.): od decyzji o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o której mowa w ust. 7, płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego dotyczące odwołań od decyzji oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego ( t.j. Dz.U. 2020, poz. 256, dalej: K.p.a.) do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Stosownie do art. 134 k.p.a. organ właściwy do rozpatrzenia odwołania bada z urzędu zachowanie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia. Stwierdzenie dopuszczalności odwołania oraz wniesienie go w terminie jest koniecznym warunkiem merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ II instancji ( tu ponownego rozpatrzenia sprawy). Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji organu I instancji. W razie ustalenia, że odwołanie zostało wniesione po terminie, organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W orzecznictwie wskazuje się, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 1997 r., SA/Łd 2990/95,; wyrok NSA z dnia 29 stycznia 1997 r., I SA/Gd 1482/96, Lex nr 29004). W myśl art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Termin określony w tym przepisie jest terminem zawitym, co oznacza, że jego przekroczenie, niezależnie od przyczyn, które to spowodowały, powoduje konieczność stwierdzenia, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. Ponadto jest to termin ustawowy, wiąże więc wszystkie osoby i organy występujące w postępowaniu administracyjnym. W rozpoznawanej sprawie jak wynika z akt, skarżący odebrał dwie decyzje z [...] września 2020r. – [...] października 2020r. (elektronicznie przez PUE) Termin na złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od tych decyzji upływał zatem w dniu [...] października 2020r.(piątek) Tymczasem wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący sporządził [...].12.2020r. (wpływ do organu [...] grudnia 2020r.). Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący nie dołączył wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia tego wniosku. Należy wskazać, że organ wezwany o udokumentowanie doręczenia decyzji wskazał na skuteczne dokonanie doręczenia drogą elektroniczną.(pismo z [...].10.2021r., k.41-59). W decyzjach z [...] września 2020r. zawarte było pouczenie o 14 – sto dniowym terminie do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z powyższego wynika, że w sprawie spełnione zostały przesłanki określone w art. 134 k.p.a. do stwierdzenia przez organ odwoławczy uchybienia przez stronę terminu do wniesienia odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji organu pierwszej instancji. Z tego wynika, że weryfikacja takiej decyzji w postępowaniu odwoławczym nie była możliwa, czego bezzasadnie domaga się w skardze strona skarżąca. Rozpatrzenie przez organ wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowiło rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Oznaczało bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która uzyskała przymiot trwałości (art. 16 § 1 k.p.a.). Wskazane przyczyny nieważności zaskarżonej decyzji stanowią okoliczność determinującą treść rozstrzygnięcia Sądu, który w tej sytuacji nie mógł dokonać kontroli merytorycznej zaskarżonej decyzji z [...] grudnia 2020r. oraz ustosunkować się do zarzutów i wniosków skargi. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., orzekł jak w sentencji wyroku.