III SA/Po 366/10
WyrokWSA w Poznaniu2011-01-20
Skład orzekający: Barbara Koś, Beata Sokołowska, Szymon Widłak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji prawidłowo wykluczyły działkę rolną z uzupełniającej płatności obszarowej i nałożyły sankcje, kwestionując deklarowaną przez rolnika uprawę orzecha włoskiego na podstawie wyników kontroli terenowych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo wykluczyły działkę rolną z uzupełniającej płatności obszarowej i nałożyły sankcje, ponieważ ustalenia kontroli terenowych, potwierdzone dwukrotnie, wykazały brak deklarowanej uprawy orzecha włoskiego. Dowody przedstawione przez rolnika, w tym zdjęcia, nie podważyły skutecznie wyników kontroli, a ich datowanie i treść budziły wątpliwości. Kontrola przeprowadzona przez jednostkę certyfikującą miała inny zakres i nie weryfikowała stanu faktycznego powierzchni rolnych.Stan faktyczny
Rolnik L. F. złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2008, deklarując m.in. uprawę orzecha włoskiego na działce D/D1. Organy administracji odmówiły przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do tej działki i nałożyły sankcje, stwierdzając w wyniku kontroli terenowych brak deklarowanej uprawy. Rolnik kwestionował te ustalenia, powołując się na własne dowody, w tym zdjęcia i protokół kontroli innej jednostki. Sąd administracyjny rozpatrywał skargę na decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś (spr.) Sędziowie WSA Beata Sokołowska WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska - Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2011 r. przy udziale sprawy ze skargi L. F. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia 17 marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2008 oddala skargę WSA/wyr.1 – sentencja wyroku
Decyzją z dnia 27 sierpnia 2009 r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu przyznał L. F. płatności na rok 2008, w tym jednolitą płatność obszarową w wysokości [...] zł oraz odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i nałożył sankcję w wysokości [...] zł, która będzie potrącana z płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu 3 lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu 14 maja 2008 r. L. F. złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2008. Deklarowana powierzchnia działek rolnych kwalifikowana do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 32,86 ha. Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu wynosiła 32,86 ha. Początkowa kwota jednolitej płatności obszarowej wynosi [...] zł. Kwota ta została pomniejszona o 9%, tj. o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na niespełnienie normy - N3 - "Na łąkach/pastwiskach okrywa roślinna jest koszona i usuwana co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca lub są na nich wypasane zwierzęta. Z tym, że w przypadku łąk zadeklarowanych do płatności z tytułu przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, okrywa jest koszona i usuwana przynajmniej raz w roku w terminie do dnia 31 października" zgodnie z art. 6 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) Nr 2019/93, (WE) Nr 1452/2001, (WE) Nr 1453/2001, (WE) Nr 1454/2001, (WE) Nr 1868/94, (WE) Nr 1251/1999, (WE) Nr 1254/1999, (WE) Nr 1673/2000, (EWG) Nr 2358/71 i (WE) Nr 2529/2001 (Dz. Urz. WE Nr L 270 z 21.10.2003 r., str. 1 ze zm.) w związku z art. 66 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30.04.2004 r., str. 18 ze zm.).
Powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku do uzupełniających płatności obszarowych oraz powierzchnia działek rolnych kwalifikowana do uzupełniających płatności obszarowych wynosiła 20,00 ha. Natomiast powierzchnia działek rolnych stwierdzona w kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu wynosi 0,00 ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek zgłoszonych we wniosku do uzupełniających płatności obszarowych a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej i na miejscu wynosi więcej niż 50%, wobec czego – na podstawie § 13 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 44, poz. 265 ze zm.) oraz zgodnie z art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 odmówiono płatności uzupełniających i nałożono sankcje.
Wyjaśniono, że w dniu 25.08.2008 r. inspekcja terenowa przeprowadziła kontrolę części rozproszonego gospodarstwa znajdującego się w województwie dolnośląskim dla działek rolnych A, B, C. W protokole z czynności kontrolnych stwierdzono następujące nieprawidłowości:
- dla działki rolnej B, na której rolnik zadeklarował grupę upraw JPO TUZ na powierzchni 7,33 ha, inspekcja terenowa, po przeprowadzeniu pomiarów stwierdziła mniejszą powierzchnię użytkowaną rolniczo, tj. 7,06 ha.
W dniu 22.04.2009 r. inspekcja terenowa przeprowadziła ponowną kontrolę części gospodarstwa L. F. na działkach rolnych A, B, C, położonych w województwie dolnośląskim. W trakcie kontroli stwierdzono następujące nieprawidłowości:
- dla działki rolnej A, na której wnioskodawca zadeklarował grupę upraw JPO na powierzchni 5,20 ha inspekcja terenowa, stwierdziła nieprzestrzeganie norm dobrej kultury rolnej na powierzchni 0,43 ha,
- dla działki rolnej B, na której wnioskodawca zadeklarował grupę upraw JPO na powierzchni 7,33 ha, inspekcja terenowa, stwierdziła nieprzestrzeganie norm dobrej kultury rolnej na powierzchni 0,32 ha.
Na działce rolnej B podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 25.08.2008 r. inspekcja terenowa, po przeprowadzeniu pomiarów stwierdziła mniejszą powierzchnię użytkowaną rolniczo, tj. 7,06 ha, natomiast podczas ponownej kontroli nie stwierdzono w/w nieprawidłowości w związku z tym płatność przyznano do powierzchni 7,33 ha. Na działce rolnej A oraz B nie uwzględniono kodów DR14 (nieprzestrzeganie norm dobrej kultury rolnej) stwierdzonych w trakcie kontroli na miejscu wykonanej w dniu 22.04.2009 r.; w tym zakresie przyjęto wyniki kontroli na miejscu wykonanej w dniu 25.08.2008 r.
Natomiast w dniu 20 sierpnia 2008 r. inspekcja terenowa przeprowadziła kontrolę części rozproszonego gospodarstwa znajdującego się na terenie województwa lubuskiego tj. działki rolnej D/D1. W protokole z czynności kontrolnych stwierdzono następujące nieprawidłowości:
- dla działki rolnej D, na której wnioskodawca zadeklarował grupę upraw JPO/orzech włoski na powierzchni 20,00 ha, nie stwierdzono deklarowanej uprawy ( stwierdzono JPO/ łąka trwała), tym samym stwierdzono, iż na tej działce rolnej wnioskodawca nie przestrzega norm dobrej kultury rolnej na powierzchni 20,00 ha,
- dla działki rolnej D1, na której wnioskodawca zadeklarował grupę upraw UPO na powierzchni 20,00 ha, nie stwierdzono deklarowanej grupy upraw.
W dniu 16 stycznia 2009 r. do Biura Powiatowego w Poznaniu wpłynęły zastrzeżenia L. F. do raportu z kontroli z dnia 20 sierpnia 2008 r. wraz z sześcioma fotografiami działki rolnej D/D1 wykonanymi przez wnioskodawcę oraz protokołem z kontroli gospodarstwa rolnego przeprowadzonej przez Jednostkę Certyfikującą – Polskie Centrum Badań i Certyfikacji.
W dniu 09.04.2009 r. inspekcja terenowa przeprowadziła ponowną kontrolę części gospodarstwa L. F. na działce rolnej D położonej w województwie lubuskim. W protokole z czynności kontrolnych stwierdzono następujące nieprawidłowości:
- dla działki rolnej D, na której rolnik zadeklarował grupę upraw JPO na powierzchni 20,00 ha, inspekcja terenowa, po przeprowadzeniu pomiarów stwierdziła mniejszą powierzchnię użytkowaną rolniczo, tj. 17,21 ha; w uwagach inspektora terenowego odnotowano, iż "Stan sadzonek orzecha wskazuje na wczesnowiosenne nasadzenie w roku 2009 (...). "
Ponowna kontrola działki rolnej D została przeprowadzona tylko w ramach płatności rolnośrodowiskowych, w związku z czym dodatkowo pozyskano wyjaśnienia Lubuskiego Biura Kontroli na Miejscu z dnia 18.06.2009 r., w których m. in. wskazano, że przedmiotowa działka została poddana wizytacji; nie stwierdzono sadzonek orzecha włoskiego, zostały również zweryfikowane miejsca, z których wykonano fotografie załączone przez odwołującego, tam również nie znaleziono sadzonek orzecha włoskiego, ponadto wyjaśniono – na podstawie praktyki – że jednoroczną sadzonkę (siewka) orzecha włoskiego stanowi jeden pęd wielkości od kilku do kilkudziesięciu centymetrów (widać to bardzo dobrze na zdjęciach z kontroli w dniu 09.04.2009 r.). Dlatego przypuszczalnie fotografie przedłożone przez wnioskodawcę mogą przedstawiać ucięte gałęzie z dorosłego drzewa orzecha włoskiego z częściowo już przyschniętymi liśćmi (czarne plamy na liściach), powtykane w darń łąkową. Natomiast w protokole z czynności kontrolnych z 09.04.2009 r. stwierdzono sadzonki orzecha włoskiego na powierzchni 17,21 ha przy powierzchni deklarowanej 20,00 ha. Jednocześnie inspektorzy zasugerowali, że nasadzenia wykonano wczesną wiosną 2009 r., o czym świadczą: stopień ukorzenienia się sadzonek oraz to, że niektóre sadzonki zostały wsadzone w miejsce gdzie dziki zryły łąkę nie naruszając tych sadzonek (...)."
Odnosząc się do przedłożonego przez wnioskodawcę protokołu z kontroli gospodarstwa rolnego przeprowadzonej przez Polskie Centrum Badań i Certyfikacji S.A. w Warszawie Oddział w Pile organ stwierdził, że jednostka certyfikująca nie dokonuje pomiaru powierzchni gruntów rolnych w gospodarstwie producenta rolnego, lecz opiera się w tym zakresie na oświadczeniu rolnika, a podczas czynności kontrolnych wykonywanych przez wykonawcę zewnętrznego bądź regionalne Biuro Kontroli na Miejscu ustalony zostaje faktyczny obszar działek rolnych w gospodarstwie, na których prowadzona jest działalność rolnicza poprzez dokonanie stosownych pomiarów.
W konsekwencji przyjęto, że na działce rolnej D1 zadeklarowanej przez wnioskodawcę do UPO na powierzchni 20 ha nie stwierdzono deklarowanej grupy upraw, ponadto na całej działce stwierdzono nieutrzymanie gruntów w dobrej kulturze rolnej. Dodatkowo wskazano, że 6 sierpnia 2007 r. również przeprowadzono kontrolę na miejscu, w wyniku której na działce rolnej D również nie stwierdzono deklarowanej przez rolnika we wniosku uprawy orzecha włoskiego, a dokumentacja fotograficzna jednoznacznie wskazuje, że na działce tej występują trawy z chwastami.
W odwołaniu od powyższej decyzji L. F. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej odmowy przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i nałożenia sankcji i orzeczenie co do istoty sprawy bądź przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu odwołujący utrzymywał, że zawarta we wniosku o płatności deklaracja uprawy orzecha włoskiego była zgodna ze stanem faktycznym. Wskazał, że zakwestionowanie przedłożonych przez niego fotografii nie zostało należycie uzasadnione. Powołał się na protokół kontroli przeprowadzonej przez PCBiC, w którym – jak podał, stwierdzono, iż w dniu kontroli (tj. 21 lipca 2008 r.) na wskazanych w protokole działkach znajduje się plantacja orzecha włoskiego. Zarzucił, że nie jest możliwe przeprowadzenie rzetelnej kontroli w czasie wizytacji. Ponadto zarzucił niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych i wskazał na konieczność przeprowadzenia ponownej kontroli.
Decyzją z dnia 17 marca 2010 r., nr [...] Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając ustalenia faktyczne i ocenę prawną organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że z wykonanej w gospodarstwie rolnym odwołującego kontroli na miejscu wynika, że zadeklarował on we wniosku o przyznanie płatności działki rolne niezgodnie ze stanem faktycznym. Z protokołu kontroli wynika, że wszystkie działki zostały zidentyfikowane w sposób pozwalający na prawidłowy pomiar. Dokumentację rozszerzono przez wykonanie szkicu kontrolowanych działek rolnych. Na przedmiotowych szkicach zostały również zaznaczone miejsca wykonania fotografii, z których wynika, że pomiar oraz wykonane zdjęcia zostały wykonane prawidłowo i w miejscach umożliwiających stwierdzenie nieprawidłowości.
Po ponownej weryfikacji raportu z przeprowadzonej kontroli na miejscu ustalono, że przeprowadzone kontrole wszystkich zadeklarowanych działek zostały wykonane prawidłowo, zgodnie z art. 23 ust. 1 rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004. Mając jednak na uwadze zarzuty odwołania oraz powstałe podczas analizy materiału dowodowego wątpliwości, które nie pozwoliły na jednoznaczną ocenę prawidłowości przeprowadzonej kontroli na miejscu organ odwoławczy zwrócił się o dodatkowe wyjaśnienia do Biura Kontroli na Miejscu, które w piśmie z dnia 5 lutego 2010 r. wyjaśniając te wątpliwości stwierdziło, że wyniki kontroli na miejscu przeprowadzonej przez inspektorów terenowych Lubuskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w dniu 20 sierpnia 2008 r. są zgodne ze stanem faktycznym. W ocenie organu odwoławczego postępowanie dowodowe i wyjaśniające przed organem I instancji zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, wszelkie wątpliwości zostały wyjaśnione w oparciu o wyjaśnienia Biura Kontroli na Miejscu. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy podkreślił, że jednostka certyfikująca (PCBiC) nie dokonuje pomiaru powierzchni gruntów rolnych w gospodarstwie producenta rolnego, na potrzeby kontroli wykonanej przez PCBiC wystarczające jest oświadczenie rolnika. Jednostka certyfikująca kontroluje zgodność produkcji z ekologicznymi metodami produkcji, a nie powierzchnię kwalifikującą się do dopłat. Powołując się na pismo PCBiC Oddział w Pile z dnia 6 sierpnia 2009 r. wskazano, że celem kontroli PCBiC było udokumentowanie zagrożeń dla rolnictwa ekologicznego, a kontrolerzy PCBiC, w przeciwieństwie do inspektorów Biura Kontroli na Miejscu, nie mają kompetencji do zweryfikowania stanu faktycznego w terenie ze stanem deklarowanym we wniosku o przyznanie płatności.
Organ odwoławczy podkreślił, że z pisma z dnia 6 lutego 2009 r. stanowiącego wyjaśnienia inspektora terenowego wykonującego kontrolę na miejscu w gospodarstwie odwołującego wynika, że w oparciu i materiał fotograficzny (8 zdjęć) w dniu kontroli nie stwierdzono deklarowanej grupy upraw UPO; materiał zdjęciowy jednoznacznie wskazuje, iż na działce D występują trawy z chwastami.
Czynności kontrolne na działce D w pełnym zakresie zostały przeprowadzone dwukrotnie, tj. w dniu 20 sierpnia 2008 r. oraz 9 kwietnia 2009 r., a powoływane przez skarżącego czynności stanowiły wizytację, która nie miała na celu dokonania ponownych pomiarów, lecz jedynie miała na celu zweryfikowanie fotografii przedłożonych przez skarżącego. Natomiast z każdej kontroli zostały sporządzone zdjęcia obrazujące faktyczny stan użytkowania działki na dany moment; zdjęcia wykonane podczas kontroli w dniu 20 sierpnia 2008 r. o numerach 01, 02 i 03 w sposób jednoznaczny wskazują, że na dzień kontroli na działce rolnej D nie była prowadzona uprawa orzecha włoskiego, lecz uprawa łąki trwałej, na której znajdowała się zbelowana biomasa. Natomiast załączone przez odwołującego zdjęcia przedstawiają zaledwie pojedyncze sadzonki orzecha włoskiego i nie świadczą o uprawie sadu orzechowego, a ponadto nieokreślona jest data wykonania tych zdjęć. Zdjęcia wykonane przez pracowników Biura Kontroli na Miejscu są opatrzone datą ich wykonania, jak również w sposób jasny można określić miejsce, w którym zostały wykonane.
Organ odwoławczy stwierdził również brak podstaw do przeprowadzenia ponownej kontroli, wskazując że na skutek zastrzeżeń wnioskodawcy do wyników kontroli z dnia 20 sierpnia 2008 r. została przeprowadzona ponowna kontrola w dniu 9 kwietnia 2009 r., która wykazała uprawę orzecha włoskiego na powierzchni 17,21 ha; w uwagach odnotowano: "stan sadzonek orzecha wskazuje na wczesnowiosenne nasadzenie fot. 01 i 02 w roku 2009. Na pozostałej części działki rolnej D fot. 03 nie stwierdzono sadzonek orzecha włoskiego"; Ponadto, odnosząc się do zarzutów odwołującego wskazano, że – jak wynika z wyjaśnień inspektorów terenowych Biura Kontroli na Miejscu Lubuskiego Oddziału Regionalnego ARiMR – podczas kontroli wyjaśniono beneficjentowi, na czym oparto wnioski o nasadzeniu orzecha włoskiego wiosną 2008 r. i wyjaśniono, w jakim wzroście powinna być roślina w dniu kontroli, jeżeli faktyczne nasadzenia odbyły się w terminie wskazanym przez wnioskodawcę.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego L. F. zarzucił, że zaskarżona decyzja jest nieobiektywna, krzywdząca i podjęta z nienależytą starannością.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonej decyzji.
W piśmie z dnia 2 listopada 2010 r. skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Zdaniem skarżącego przeprowadzona kontrola była nierzetelna, a jej wynik, na którym opiera się zaskarżona decyzja, jest niezgodny z prawdą i nie został prawidłowo uzasadniony, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji w głównej mierze sprowadza się do cytowania przepisów i nie ukazuje procesu prowadzącego do uzyskanego rozstrzygnięcia. Natomiast odpowiedź na skargę powiela treść decyzji i odwołania. Ponadto organy nie wyjaśniły, dlaczego uznały za prawidłowe i zgodne z prawdą własne zdjęcia i nie odniosły się do materiałów i dowodów, w tym zdjęć przedłożonych przez skarżącego. Zdaniem odwołującego w odniesieniu do działek nr 281 i 286/3 przedstawił on dowody na to, że są utrzymane w dobrej kulturze rolnej, a organ, stwierdzając, że jest inaczej nie powinien ograniczać się tylko do powołania się na wykonane przez organ fotografie, z pominięciem zdjęć skarżącego. W odniesieniu do sadzonek orzecha włoskiego skarżący podniósł, że organ stwierdził wczesnowiosenne nasadzenie, a następnie że w ogóle nie było sadzonek, a ponadto nie odniósł się w ogóle do stanowiska skarżącego i jego dowodów. Zdaniem skarżącego przedstawione przez niego zdjęcia oraz wynik kontroli przeprowadzonej przez PCBiC winny skłonić organ do przeprowadzenia ponownej kontroli. Z fotografii i ustaleń PCBiC wynika – zdaniem skarżącego, że na działkach zgodnie z deklaracją jest orzech włoski, niezależnie od tego, że celem wykonania zdjęć było zbadanie zagrożeń dla rolnictwa ekologicznego. Skarżący powołał się przy tym na protokół kontroli PCBiC z dnia 21 lipca 2008 r., w którym – zdaniem skarżącego, wyraźnie stwierdzono, że w dniu kontroli na wskazanych w protokole działkach znajduje się plantacja orzecha włoskiego. W związku z powyższym skarżący ponownie podniósł konieczność przeprowadzenia dodatkowej kontroli w jego obecności.
Na rozprawie w dniu 3 listopada 2010 r. skarżący, wnosząc i wywodząc jak w skardze i piśmie z dnia 2 listopada 2010 r., podał dodatkowo, że plantację orzecha włoskiego zasadził jesienią 2007 r. na całym obszarze 20 ha. Na skutek wiosennych podtopień ok. 3 ha plantacji uległo zniszczeniu. Podał również, że składał organowi oświadczenia osób, które dokonywały tych nasadzeń, jednak nie zostały one przez organ uwzględnione, przy czym nie pamięta czy dotyczyły tej płatności, JPO czy płatności rolnośrodowiskowych. Ponadto wyjaśnił, że załączone do odwołania zdjęcia, których kserokopie znajdują się w aktach administracyjnych, wykonał jeszcze przed kontrolą z 2008 r., a do akt złożył oświadczenia R. i A. K. i ich rodziców, którzy dokonywali nasadzeń orzecha.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do tego, czy organy prawidłowo wykluczyły działkę rolną D/D1 o numerze ewidencyjnym 738/2 i powierzchni 20 ha z uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i nałożyły sankcje wieloletnie, gdyż w odwołaniu skarżący kwestionował decyzję organu I instancji i wnosił o jej uchylenie tylko w tym zakresie.
Natomiast zarzut dotyczący stwierdzenia na działkach nr nr 281 i 286/3 (oznaczonych we wniosku jako działki A i B) nieutrzymania w dobrej kulturze rolnej został sformułowany dopiero w toku postępowania sądowoadministracyjnego (po wniesieniu skargi) w piśmie z dnia 2 listopada 2010 r. Skarżący nie przedkładał również fotografii dotyczących działek nr nr 281 i 286/3, a jedynie działki D/D1 o numerze ewidencyjnym 738/2. Jednocześnie zarzut powyższy jest całkowicie bezpodstawny, biorąc pod uwagę, że już organ I instancji wyjaśnił w uzasadnieniu decyzji, że w odniesieniu do działek A i B (o numerach ewidencyjnych 281 i 286/3) nie uwzględniono stwierdzonych w wyniku kontroli z dnia 22 kwietnia 2009 r. kodów DR14 (nieutrzymanie w dobrej kulturze rolnej), przyjmując w tym zakresie wyniki kontroli z dnia 25 sierpnia 2008 r., w której tych nieprawidłowości nie stwierdzono.
Podstawą wykluczenia przez organy działki D/D1 z uzupełniającej płatności obszarowej było ustalenie, że na działce tej w roku 2008 nie była prowadzona deklarowana przez skarżącego uprawa orzecha włoskiego. Ustalenia w tym zakresie poczyniono na podstawie wyników kontroli przeprowadzonej w dniu 20 sierpnia 2008 r. oraz ponownej kontroli z dnia 9 kwietnia 2009 r. W protokole kontroli z dnia 20 sierpnia 2008 r. nie stwierdzono deklarowanej przez skarżącego uprawy orzecha włoskiego, lecz łąkę trwałą, w związku z czym stwierdzono jednocześnie, że przedmiotowa działka nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej. Powyższe ustalenia zostały potwierdzone w trakcie ponownie przeprowadzonej kontroli z dnia 9 kwietnia 2009 r., w wyniku której na działce D/D1 na obszarze 17,21 ha stwierdzono sadzonki orzecha włoskiego, przy czym wskazano, że stan sadzonek wskazuje na wczesnowiosenne nasadzenia, zaś na pozostałej części działki D/D1 nie stwierdzono sadzonek orzecha włoskiego. Wbrew zarzutom skarżącego powyższe ustalenia są spójne, biorąc pod uwagę że w dniu 20 sierpnia 2008 r. nie stwierdzono uprawy orzecha włoskiego, a następnie w dniu 9 kwietnia 2009 r. stwierdzono, oceniając stan sadzonek, że nasadzenia zostały dokonane wczesną wiosną 2009 r. Ponadto – jak wynika z wyjaśnień inspektorów terenowych Biura Kontroli na Miejscu Lubuskiego Oddziału Regionalnego ARiMR, na które powołał się organ odwoławczy, podczas kontroli wyjaśniono beneficjentowi, na czym oparto wnioski o nasadzeniu orzecha włoskiego wiosną 2009 r. i wyjaśniono, w jakim wzroście powinna być roślina w dniu kontroli, jeżeli faktyczne nasadzenia odbyłyby się w terminie wskazanym przez wnioskodawcę.
Natomiast zgłoszone przez skarżącego do protokołu kontroli zastrzeżenie, że sadzonki orzecha włoskiego były sadzone wiosną 2008 r., a w roku 2009 nie były wykonywane żadne dosadzania - jak słusznie przyjęły organy, nie mogą skutecznie podważyć wyników kontroli, biorąc pod uwagę fotografie nr 01, 02 i 03 dołączone do protokołu kontroli z dnia 20 sierpnia 2008 r., które potwierdzają brak uprawy orzecha włoskiego na działce D/D1, a także przekonujące (jako oparte na doświadczeniu zawodowym i uwzględniające fazę wzrostu roślin) wyjaśnienia inspektorów terenowych Biura Kontroli na Miejscu, że stwierdzone w wyniku ponownej kontroli w dniu 9 kwietnia 2009 r. sadzonki orzecha włoskiego wskazują na wczesnowiosenne nasadzenia. Jednocześnie należy zwrócić uwagę na brak spójności w twierdzeniach skarżącego, który w zastrzeżeniach do wyników kontroli podał, że nasadzenia były dokonywane wiosną 2008 r., natomiast na rozprawie w dniu 3 listopada 2010 r. wskazał, że plantację orzecha włoskiego posadził jesienią 2007 r. Natomiast przedłożone przez skarżącego w toku postępowania odwoławczego fotografie – jak słusznie zwróciły uwagę organy, nie są opatrzone datą ich wykonania, jak również budzą poważne wątpliwości co do tego, że obrazują uprawę orzecha włoskiego na deklarowanej działce, biorąc pod uwagę wyjaśnienia Biura Kontroli na Miejscu, że jednoroczną sadzonkę (siewka) orzecha włoskiego stanowi jeden pęd o wielkości od kilku do kilkudziesięciu centymetrów (co widać na zdjęciach z kontroli w dniu 9 kwietnia 2009 r.). Wyczerpująca argumentacja, dlaczego organy oparły się na fotografiach wykonanych przez inspektorów terenowych w trakcie kontroli, a jednocześnie odmówiły wiarygodności fotografiom przedłożonym przez odwołującego znajduje przy tym - wbrew zarzutom skarżącego, pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu odpowiada ono wymogom określonym w art. 107 § 3 kpa. Obszerna treść uzasadnienia w niniejszej sprawie nie jest wbrew zarzutom skarżącego pozbawiona istoty sprawy, a więc ustaleń faktycznych i oceny materiału dowodowego oraz subsumpcji stanu faktycznego pod obowiązujące normy prawne, a podniesione przez skarżącego obszerne przedstawienie przepisów prawnych stanowi wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia i wyjaśnienie ich treści w szczególności dla uzasadnienia potrzeby przeprowadzania kontroli administracyjnych i kontroli na miejscu celem dokonania prawidłowych ustaleń faktycznych i w konsekwencji przyznania płatności wyłącznie do tych obszarów, które spełniają przesłanki ich przyznania określone w przepisach prawa.
Sąd podziela natomiast zarzut skarżącego odnośnie nieprawidłowego zredagowania odpowiedzi na skargę w niniejszej sprawie, która jest w istocie szczegółowym przestawieniem przebiegu postępowania, co zostało już dokonane w zaskarżonej decyzji. Tymczasem z samej istoty tego pisma procesowego wynika, że powinna ona zawierać stanowisko organu wobec zarzutów i wniosków skargi (zob. A. Kabat w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, Zakamycze 2006, s. 140). Powyższe uchybienie dotyczące odpowiedzi na skargę jako pisma w toku postępowania sądowoadministracyjnego nie ma jednak wpływu na ocenę rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji.
Bezzasadne było również powoływanie się przez skarżącego na fotografie i wyniki kontroli Polskiego Centrum Badań i Certyfikacji Oddział w Pile. Oprócz tego, że kontrola ta była przeprowadzana w innym zakresie (tj. zagrożeń dla rolnictwa ekologicznego) i nie miała na celu weryfikacji deklarowanych (a nie ustalanych przez PCBiC) przez skarżącego upraw ani powierzchni działek rolnych, należy zauważyć, że – wbrew twierdzeniom skarżącego, protokół kontroli PCBiC z dnia 21 lipca 2008 r. znajdujący się aktach administracyjnych nie zawiera stwierdzenia, że w dniu kontroli na wskazanych w protokole działkach znajduje się plantacja orzecha włoskiego, a do protokołu tego załączone jest jedynie oświadczenie rolnika – skarżącego o prowadzonej uprawie. Z protokołu wynika, że deklaracja rolnika w tym zakresie nie była weryfikowana. Natomiast fotografie wykonane przez PCBiC – jak wynika z wyjaśnień PBCiC zawartych w znajdującym się w aktach administracyjnych piśmie PCBiC z dnia 6 sierpnia 2009 r. - pochodzą z 10 września 2007 r. (a więc nie dotyczą istotnego w niniejszej sprawie roku 2008). Stwierdzenie uprawy orzecha włoskiego we wrześniu 2007 r. nie podważa późniejszego stwierdzenia inspektorów terenowych Biura Kontroli na Miejscu w sierpniu 2008 r. o braku tejże uprawy, zwłaszcza, że – jak wynika z powołanego pisma PCBiC, kontrolerzy jednostki certyfikującej w 2007 r. stwierdzili wypady, które należało uzupełnić, przy czym stopień ubytków orzecha włoskiego nie podlegał ocenie PCBiC.
Na uwzględnienie nie zasługiwały również zarzuty skarżącego o pominięciu przez organy oświadczeń osób, które dokonywały nasadzeń orzecha włoskiego na działkach skarżącego. W aktach administracyjnych brak takich oświadczeń oraz jakiejkolwiek wzmianki o tym, że były przez skarżącego składane, a jednocześnie sam skarżący podał, że nie pamięta, czy oświadczenia te dotyczyły niniejszej sprawy. Skarżący nie przedstawił także innych ewentualnych dowodów, które mogłyby wskazywać na datę dokonywanych nasadzeń orzecha włoskiego, w tym np. dowodów zakupu sadzonek.
W konsekwencji – wbrew twierdzeniom skarżącego, brak było podstaw do przeprowadzania ponownej kontroli na miejscu z udziałem skarżącego, skoro wyniki kontroli z dnia 20 sierpnia 2008 r. zostały dostatecznie potwierdzone wynikami kontroli z dnia 9 kwietnia 2009 r., skarżący nie podważył skutecznie wyników tych kontroli, a jednocześnie z uwagi na upływ czasu wyniki ewentualnej dodatkowej kontroli nie byłyby miarodajne dla ustalenia stanu uprawy w istotnym w niniejszej sprawie roku 2008.
Prawidłowo więc organy obu instancji uznały wyniki dwukrotnej kontroli za miarodajne, nie stwierdzając na działce D/D1 deklarowanej uprawy orzecha włoskiego, czego prawidłową konsekwencją było wykluczenie tej działki z UPO i nałożenie sankcji wieloletnich. Pełne ustalenia faktyczne oraz ich właściwa ocena prawna znajdują odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji zgodnie z art. 107 § 3 kpa.
Należy też zauważyć, że organy obu instancji w toku postępowania podjęły niezbędne kroki w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, zwracając się o przeprowadzenie ponownej kontroli, a także o uzupełnienie i wyjaśnienie wyników kontroli do Biura Kontroli na Miejscu przy szczególnym uwzględnieniu zastrzeżeń zgłoszonych przez skarżącego w odwołaniu oraz w trakcie kontroli na miejscu, czyniąc tym samym zadość wymogom z art. art. 7 i 77 § 1 kpa.
Uwzględniając powyższe rozważania, jako że Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, ani przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, należało oddalić skargę jako bezzasadną, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło