III SA/Po 368/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Beata Sokołowska (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Damian Wojtkowiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2010 r. przy udziale sprawy ze skargi S. C. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia .... r. nr .... w przedmiocie wstrzymania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego oddala skargę /-/B. Sokołowska /-/M. Górecka /-/B. Koś Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, decyzją z dnia 19 lutego 2010 r. nr 3/2010, na podstawie § 13 ust. 1 w zw. z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 286, poz. 2870 ze zm.), wstrzymał S. płatność dla gospodarstwa niskotowarowego przyznaną decyzją z dnia 18 kwietnia 2006 r. Uzasadniając swą decyzję organ wskazał, iż decyzją z dnia 18 kwietnia 2006 r. przyznano S. płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, a w dniu 24 września 2008 r. W. złożył wniosek o pomoc finansową na działanie-wspieranie gospodarstw niskotowarowych z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, wraz z oświadczeniem o przejęciu od S. (teścia) przedmiotowego gospodarstwa rolnego przekazanego w ramach renty strukturalnej - na podstawie aktu darowizny tego gospodarstwa z dnia 3 września 2008 r. na rzecz M. – jego żony i córki S. Przyznanie renty strukturalnej S. nastąpiło natomiast na mocy decyzji organu I instancji z dnia 15 października 2008 r. Dalej organ wyjaśnił, że zgodnie z § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich gdy w okresie 5 lat od dnia przyznania płatności nastąpi przeniesienie własności gospodarstwa na rzecz następcy producenta rolnego, któremu przyznano rentę strukturalną, płatność dla gospodarstwa niskotowarowego przysługuje temu następcy, gdy w terminie 35 dni od dnia przekazania własności tego gospodarstwa złoży oświadczenie, w którym zobowiąże się do realizacji planu rozwoju tego gospodarstwa oraz nieprzenoszenia jego własności do końca okresu objętego zobowiązaniem poprzedniego właściciela. S. przekazał gospodarstwo do majątku odrębnego córki M., która wspólnie z mężem W. zarejestrowanym jako producent rolny prowadziła gospodarstwo rolne. Nie spełniała ona wobec tego definicji następcy w rozumieniu § 2 pkt. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r., zgodnie z którą jest to wyłącznie osoba fizyczna rozpoczynająca działalność rolniczą po raz pierwszy z dniem przejęcia gospodarstwa rolnego od producenta rolnego ubiegającego się o rentę strukturalną i nie mająca ukończonych 40 lat w dniu składania wniosku o rentę strukturalną. W ocenie organu M. może występować jako osoba przejmująca gospodarstwo w rozumieniu § 6 ust. 1 pkt. 2 lit. b rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2010, nie spełniając jednak definicji następcy rolnika przekazującego gospodarstwo zdefiniowanego w § 2 pkt. 3 tego aktu prawnego. Przejęcie spornych płatności może natomiast nastąpić tylko w przypadku przeniesienia własności na rzecz następcy producenta rolnego. W odwołaniu od powyższej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR S. podniósł, że córka M. była jego następcą prawnym i nie prowadziła działalności rolniczej od zawarcia małżeństwa z producentem rolnym, gdyż przebywała faktycznie w jego gospodarstwie. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia 31 marca 2009 r. utrzymał decyzję organu I instancji w mocy, podzielając generalnie jego ustalenia faktyczne i rozważania prawne. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, iż córka S. jako osoba współposiadająca gospodarstwo i prowadząca działalność rolniczą z mężem (zarejestrowanym w charakterze producenta rolnego) nie mogła spełniać definicji następcy rolnego, co skutkowało koniecznością wstrzymania płatności dotyczącej przejętego przez nią gospodarstwa. Płatności tej nie mógł też przejąć jej mąż – W. Organ odwoławczy podkreślił też, że przepis art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76 ze zm.) nie wprowadza w ogóle rozróżnienia między sytuacją, w której współmałżonkowie są współposiadaczami gospodarstwa a taką, w której nie posiadają oni ani faktycznie nie prowadzą wspólnie gospodarstwa rolnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S. powtórzył argumenty zawarte w odwołaniu, a dotyczące tego, iż jego córka nie prowadziła wcześniej działalności rolniczej, wobec czego, zdaniem skarżącego, była jego następcą. Nie była ona bowiem właścicielką lub współwłaścicielką innego gospodarstwa rolnego i nie prowadziła osobiście gospodarstwa rolnego będącego własnością jej męża. Decyzjom obu instancji S. zarzucił wobec tego naruszenie § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2010. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na stanowisko i argumenty przedstawione w uzasadnieniu swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Sąd w zakresie swej właściwości sprawuje kontrolę zaskarżonych decyzji wyłącznie pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania i to nie tylko samej decyzji ale także procedowania organu przed jej wydaniem. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) w postępowaniu przed sądem obowiązuje zasada oficjalności, w myśl której Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest jednak do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym też niepodnoszonych w skardze. Granice rozpoznania skargi są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów administracji publicznej a z drugiej poprzez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego – zakaz reformationis in peius. Mając na względzie powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z § 11 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 286, poz. 2870 ze zm.) gdy w okresie 5 lat od dnia przyznania płatności nastąpi przeniesienie własności gospodarstwa na rzecz następcy producenta rolnego, któremu przyznano rentę strukturalną, płatność dla gospodarstwa niskotowarowego przysługuje temu następcy, gdy w terminie 35 dni od dnia przekazania własności tego gospodarstwa złoży oświadczenie, w którym zobowiąże się do realizacji planu rozwoju tego gospodarstwa oraz nieprzenoszenia jego własności do końca okresu objętego zobowiązaniem poprzedniego właściciela. W przypadku zaś przeniesienia własności gospodarstwa przed upływem 5 lat od daty przyznania płatności na rzecz innego podmiotu płatność ta podlega wstrzymaniu, o czym orzeka organ w trybie odrębnej decyzji (§ 10 w zw. z § 13 ust. 1 rozporządzenia). Definicja legalna następcy zawarta jest w § 2 pkt. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2010 (Dz.U. Nr 109, poz. 750 ze zm.). Zgodnie z nią następcą jest osoba fizyczna rozpoczynająca działalność rolniczą po raz pierwszy z dniem przejęcia gospodarstwa rolnego od producenta rolnego ubiegającego się o rentę strukturalną i nie mająca ukończonych 40 lat w dniu składania wniosku o rentę strukturalną. Po przeanalizowaniu akt administracyjnych sprawy Sąd uznał, iż organy obu instancji zasadnie stwierdziły brak podstaw do uznania córki skarżącego za jego następcę w rozumieniu § 2 pkt. 3 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. Jak wskazał organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji M. była osobą przejmującą sporne gospodarstwo od skarżącego w zamian za przyznanie mu renty strukturalnej na podstawie § 6 ust. 2 pkt. b rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2010, a zatem nie jako następca w rozumieniu przepisu § 6 ust. 2 pkt. a tego aktu prawnego. W zaskarżonej decyzji wyjaśniono, że w złożonym dnia 30 czerwca 2008 r. przez S. wniosku o rentę wskazano, iż przejmującą gospodarstwo będzie M. (córka wnioskodawcy), stanu wolnego, spełniająca kryteria następcy określone w § 2 ust. 3 powyżej cytowanego rozporządzenia. Postanowieniem z dnia 29 lipca 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR orzekł o spełnieniu wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej. Jednakże w dniu 17 września 2008 r. S. złożył wniosek o przyznanie renty strukturalnej, na podstawie którego ustalono, iż przejmująca gospodarstwo – M., wstąpiła w związek małżeński z W., zarejestrowanym jako producent rolny w ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który prowadzi gospodarstwo rolne oraz otrzymuje z tego tytułu płatności. Dalej organ wskazał, że ze względu na powyższe konieczną stała się zmiana celu przejęcia gospodarstwa - z przekazania następcy na cel powiększenia gospodarstwa rolnego. Organ prawidłowo odwołał się przy tym do art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76 z późn. zm.), w myśl którego w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny; numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę. Konsekwencją uznania, iż M. nie spełnia warunków uznania jej za następcę w rozumieniu § 2 pkt. 3 rozporządzenia z 19 czerwca 2007 r., jest stanowisko wyrażone przez organ I i II instancji, iż do przedmiotowego gospodarstwa nie znajduje zastosowania § 11 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Trzeba zauważyć, iż przyznanie renty strukturalnej uzależnione jest od wyszczególnionych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Wsi z 19 czerwca 2007 r. warunków, w tym przekazania gospodarstwa rolnego. Warunek ten jest spełniony zaś wtedy, gdy gospodarstwo to przekazane zostało na rzecz następcy w rozumieniu § 2 pkt. 3 rozporządzenia (pkt a), jak też w przypadku przekazania go na rzecz powiększenia jednego lub kilku gospodarstw (pkt b). Możliwość skorzystania z § 11 Rozporządzenia z dnia 7 grudnia 2004 r. ograniczone zostało jednak wyłącznie dla następcy producenta rolnego, a więc gdy renta strukturalna przyznana została osobie rozpoczynającej działalność rolniczą. Bezspornym jest w przedmiotowej sprawie, że przekazanie gospodarstwa rolnego przez skarżącego nastąpiło już po zawarciu związku małżeńskiego przez jego córkę z W., który prowadził w tym czasie działalność rolniczą - będąc zarejestrowanym producentem rolnym. Przepis art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o Krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności obliguje do nadania numeru identyfikacyjnego jednemu ze współmałżonków, niezależnie od ustroju majątkowego ich obowiązującego. Nawet więc posiadanie odrębnego gospodarstwa rolnego ze strony współmałżonka producenta rolnego, który wpisany jest do ewidencji producentów i legitymuje się numerem identyfikacyjnym, nie uprawnia współmałżonka ewentualnie posiadającego oddzielne gospodarstwo rolne, jako jego majątek osobisty, do ubiegania się o wpis do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego (zobacz wyrok NSA z dnia 27 sierpnia 2009 r. sygn. akt II GSK 23/09). Konsekwencją takiego unormowania jest np. możliwość wspólnego ubiegania się o świadczenia z tytułu programów pomocowych, czy obowiązujące regulacje socjalne. Stwierdzić zatem należy, iż małżeństwo prowadzące działalność rolniczą (choćby każdy z małżonków posiadał odrębne gospodarstwo), posiadające jeden numer ewidencyjny traktowane jest w systemie programów pomocy finansowej jako jednolite gospodarstwo rolne. W tym stanie rzeczy nie może budzić wątpliwości to, że przewidziane w § 11 omawianego Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. przeniesienie płatności na rzecz następcy dotyczy sytuacji, gdy przeniesienie własności gospodarstwa nastąpiło na rzecz następcy producenta rolnego, któremu przyznano rentę strukturalną. Brak jest uzasadnienia prawnego dla przyjęcia, iż przepis ten dotyczy również sytuacji, gdy przekazanie gospodarstwa nastąpiło na rzecz powiększenia gospodarstwa wcześniej istniejącego – w rozpatrywanej sprawie prowadzonego już po zawarciu związku małżeńskiego przez W. i M. (obecnie R.). Wobec tego, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia 19 lutego 2010 r. zasadnie wstrzymał S. płatność do gospodarstwa rolnego przyznaną decyzją z dnia 18 kwietnia 2006 r. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd stwierdził więc, że zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie narusza prawa i dlatego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. /-/ B. Sokołowska /-/ M. Górecka /-/ B. Koś D.W.d