III SA/Po 369/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Mirella Ławniczak WSA Szymon Widłak (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2010 r. przy udziale sprawy ze skargi W. R. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia 31 marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego oddala skargę /-/Sz. Widłak /-/M. Kosewska /-/M. Ławniczak Decyzją z dnia 19 lutego 2010 r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił W. R. płatności do gospodarstwa niskotowarowego. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że decyzją z dnia 18 kwietnia 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał S. C. pomoc finansową na działanie – wspieranie gospodarstw niskotowarowych z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. W dniu 24 września W. R. złożył wniosek o przejęcie tej płatności, załączając oświadczenie, w którym stwierdził, że przejął od teścia – S. C. gospodarstwo rolne oraz zobowiązał się do realizacji planu rozwoju gospodarstwa niskotowarowego oraz nieprzenoszenia własności tego gospodarstwa do końca okresu objętego zobowiązaniem poprzedniego właściciela tego gospodarstwa, akt notarialny z dnia 3 września 2008 r. – umowę darowizny dokonanej przez Cielaka. C. i M. C. na rzecz córki M. R. w celu uzyskania przez S. C. renty strukturalnej, odpis skrócony aktu małżeństwa zawartego w dniu 2 sierpnia 2008 r. przez M. C. i W. R. Decyzją z dnia 15 października 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał S. C. rentę strukturalną. Zgodnie z § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 286, poz. 2870) gdy w okresie 5 lat od dnia przyznania płatności nastąpi przeniesienie własności gospodarstwa niskotowarowego na rzecz następcy producenta rolnego, któremu przyznano rentę strukturalną, płatność dla gospodarstwa niskotowarowego przysługuje temu następcy, jeżeli w terminie 35 dni od dnia przeniesienia własności tego gospodarstwa złoży oświadczenie, w którym zobowiąże się do realizacji planu rozwoju gospodarstwa niskotowarowego oraz nieprzenoszenia własności tego gospodarstwa do końca okresu objętego zobowiązaniem poprzedniego właściciela tego gospodarstwa. S. C. przekazał gospodarstwo rolne (w celu uzyskania renty strukturalnej) do majątku odrębnego córki – M. R., która wspólnie z mężem W. R., zarejestrowanym jako producent rolny, prowadziła gospodarstwo rolne. Zdaniem organu nie można osoby, która współposiadała i wspólnie z małżonkiem prowadzi gospodarstwo rolne uznać za następcę w rozumieniu § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Według tego przepisu pod pojęciem "następca" rozumie się osobę fizyczną, która rozpoczyna działalność rolniczą po raz pierwszy z dniem przejęcia gospodarstwa rolnego od producenta rolnego ubiegającego się o rentę strukturalną i nie ukończyła 40 roku życia w dniu zoczenia wniosku o rentę strukturalną. Organ wyjaśnił przy tym, że nie wymaga się tutaj, by wskazana jako następca osoba nie była właścicielem lub współwłaścicielem gospodarstwa, lecz by nie prowadziła wcześniej działalności rolniczej. W konsekwencji organ stwierdził, że M. R. może występować jako osoba przejmująca gospodarstwo rolne w myśl § 6 ust. 1 pkt 2 b) ww. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, jednak nie spełnia powyższej definicji "następcy" zawartej w § 2 pkt 3 tego rozporządzenia. Tymczasem § 11 ww. rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich przewiduje możliwość przejęcia płatności tylko w przypadku, gdy nastąpi przeniesienie własności gospodarstwa niskotowarowego na rzecz następcy producenta rolnego. W odwołaniu od powyższej decyzji W. R. wskazał, że S. C. przekazał gospodarstwo rolne M. R. jako następcy i w związku z tym otrzymał rentę strukturalną. Ponadto podniósł, że organ uznał M. R. jako prowadzącą gospodarstwo rolne od momentu zawarcia związku małżeńskiego, podczas gdy od momentu ślubu, tj. 2 sierpnia 2008 r. do 3 września 2008 r. faktycznie była ona jedynie współwłaścicielem gospodarstwa męża, a w KRUS figurowała jako domownik swego ojca. Decyzją z dnia 31 marca 2009 r., nr [...] Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Poznaniu utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając ustalenia faktyczne i rozważania prawne organu I instancji. Dodatkowo organ odwoławczy wyjaśnił, że w złożonym w dniu 30 czerwca 2008 r. przez S. C. wniosku o rentę strukturalną wskazano, iż przejmującą gospodarstwo w tym programie będzie M. C. - córka wnioskodawcy - stanu wolnego, spełniająca kryteria następcy określone w § 2 ust. 3. Postanowieniem z dnia 29 lipca 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR orzekł o spełnieniu wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej. Po przekazaniu gospodarstwa w dniu 17 września 2008 r. S. C. złożył wniosek o przyznanie renty strukturalnej, na podstawie którego ustalono, iż przejmująca gospodarstwo – M. R., córka wnioskodawcy, wstąpiła w związek małżeński z W. R., który jak ustalono jest zarejestrowany jako producent rolny w ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, prowadzi gospodarstwo rolne oraz pobiera z tego tytułu płatności. Z uwagi na powyższe konieczną stała się zmiana celu przejęcia gospodarstwa z przekazania następcy na cel powiększenia gospodarstwa, mimo iż z aktu notarialnego z dnia 3 września 2008 r. wynika, iż S. C. i M. C. umową darowizny przekazali swoje gospodarstwo rolne na rzecz córki M. R. w celu uzyskania renty strukturalnej przez S. C. Organ odwoławczy wskazał przy tym, że zgodnie z art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76 z późn. zm.) w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny; numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę. Przepis ten zatem nie wprowadza w ogóle rozróżnienia pomiędzy sytuacją w której współmałżonkowie są współposiadaczami gospodarstwa a taką w której nie posiadają oni (ani też faktycznie nie prowadzą) wspólnie gospodarstwa rolnego, w związku z prowadzeniem którego jedno z nich występuje o wpis do ewidencji producentów. Ścisła wykładnia omawianego przepisu prowadzi zatem do wyraźnego wniosku, że małżonkowie powinni zawsze otrzymywać w ewidencji jeden numer, niezależnie od tego, czy współposiadają, a także prowadzą wspólnie gospodarstwo rolne, czy też nie. Ze stanu faktycznego niniejszej sprawy wynika, iż uprawniony do płatności niskotowarowej S. C. przekazał gospodarstwo rolne w celu uzyskania renty strukturalnej do majątku odrębnego córki, która wspólnie z mężem, zarejestrowanym jako producent rolny, prowadzi gospodarstwo rolne. Nie można zatem osoby, która współposiadała i wspólnie z małżonkiem prowadziła gospodarstwo rolne uznać za następcę w rozumieniu § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 roku. W konsekwencji M. R., jak również W. R. nie mogli przejąć płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, ponieważ przeniesienie własności nie nastąpiło na następcę producenta rolnego, któremu przyznano rentę strukturalną, lecz przekazano gospodarstwo na powiększenie gospodarstwa rolnego małżonków W. i M. R. W skardze na powyższą decyzję W. R. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, zarzucając naruszenie § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętych planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 286, poz. 2870 ze zm.) w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 109, poz. 750 ze zm.). W uzasadnieniu skargi podniesiono, że fakt zawarcia przez M. R. związku małżeńskiego przed dniem przekazania jej gospodarstwa rolnego nie pozbawia jest statusu następcy. W chwili przekazania gospodarstwa rolnego nie była ona bowiem właścicielką ani współwłaścicielką innego gospodarstwa rolnego, jak również nie prowadziła osobiście gospodarstwa rolnego będącego własnością jej męża. Ponadto podkreślił, powołując się na wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 19 marca 2008 r., sygn. akt I SA/Rz 9/08, że celem udzielanej pomocy jest zmodernizowanie gospodarstw rolnych i poprawa ich rentowności, w związku z czym pozbawienie możliwości kontynuowania rozpoczętych przedsięwzięć w niniejszej sprawie zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego niweczyłoby skutki już udzielonej pomocy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 286, poz. 2870 ze zm.) w przypadku gdy w okresie 5 lat od dnia przyznania płatności nastąpi przeniesienie własności gospodarstwa niskotowarowego na rzecz następcy producenta rolnego, któremu przyznano rentę strukturalną, płatność dla gospodarstwa niskotowarowego przysługuje temu następcy, jeżeli w terminie 35 dni od dnia przeniesienia własności tego gospodarstwa złoży oświadczenie, w którym zobowiąże się do: 1) realizacji planu rozwoju gospodarstwa niskotowarowego oraz 2) nieprzenoszenia własności tego gospodarstwa - do końca okresu objętego zobowiązaniem poprzedniego właściciela tego gospodarstwa. Przepisy powyższego rozporządzenia nie zawierają definicji "następcy producenta rolnego, któremu przyznano rentę strukturalną", w związku z czym organy zasadnie odwołały się do przepisu § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 109, poz. 750 ze zm.), w myśl którego następcą w rozumieniu tego rozporządzenia jest osoba fizyczna, która rozpoczyna działalność rolniczą po raz pierwszy z dniem przejęcia gospodarstwa rolnego od producenta rolnego ubiegającego się o rentę strukturalną i nie ukończyła 40. roku życia w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną. W zaskarżonej decyzji organ wyjaśnił, że w złożonym w dniu 30 czerwca 2008 r. przez S. C. wniosku o rentę strukturalną wskazano, iż przejmującą gospodarstwo będzie M. C. - córka wnioskodawcy - stanu wolnego, spełniająca kryteria następcy określone w § 2 ust. 3 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, a postanowieniem z dnia 29 lipca 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR orzekł o spełnieniu wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej. Jednakże po przekazaniu gospodarstwa w dniu 17 września 2008 r. S. C. złożył wniosek o przyznanie renty strukturalnej, na podstawie którego ustalono, iż przejmująca gospodarstwo – M. R. córka wnioskodawcy, wstąpiła w związek małżeński z W. R., który jest zarejestrowany jako producent rolny w ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, prowadzi gospodarstwo rolne oraz pobiera z tego tytułu płatności. Z uwagi na powyższe konieczną stała się zmiana celu przejęcia gospodarstwa z przekazania następcy na cel powiększenia gospodarstwa. Prawidłowo organ odwołał się w tym zakresie do art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76 z późn. zm.), stosownie do którego w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny; numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę. Konsekwencją uznania, iż M. R. nie spełnia warunków uznania jej za następcę w rozumieniu rozporządzenia z 07 grudnia 2004 r., albowiem nie rozpoczęła działalności rolniczej, jest stanowisko wyrażone przez organ odwoławczy, iż w przypadku skarżącej nie znajduje zastosowania § 11 Rozporządzenia z 07 grudnia 2004 r. Zauważyć należy, iż przyznanie renty strukturalnej uzależnione jest od wyszczególnionych w Rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Wsi z 19 czerwca 2007 r. (Dz. U. nr 109 poz. 750 ze zm.) warunków, w tym przekazania gospodarstwa rolnego. Warunek ten jest spełniony wtedy, gdy gospodarstwo to przekazane zostało na rzecz następcy w rozumieniu § 2 pkt. 3 rozporządzenia (pkt a), jak też w przypadku przekazania go na rzecz powiększenia jednego lub kilku gospodarstw (pkt b). Możliwość skorzystania z § 11 Rozporządzenia z dnia 07 grudnia 2004 r. wolą ustawodawcy ograniczone zostało jednak wyłącznie dla następcy producenta rolnego, a więc gdy renta strukturalna przyznana została osobie rozpoczynającej działalność rolniczą. W niniejszej sprawie jest bezsporne, iż przekazanie gospodarstwa rolnego przez S. C. nastąpiło po zawarciu związku małżeńskiego przez jego córkę z W. R., który prowadził w tym czasie działalność rolniczą, będąc zarejestrowanym producentem rolnym. Przepis art. 12 ust. 4 ww. ustawy obliguje do nadania numeru identyfikacyjnego jednemu ze współmałżonków, niezależnie od ustroju majątkowego obowiązującego współmałżonków. Zatem nawet posiadanie odrębnego gospodarstwa rolnego ze strony współmałżonka producenta rolnego, który wpisany jest do ewidencji producentów i legitymuje się numerem identyfikacyjnym, nie uprawnia współmałżonka ewentualnie posiadającego oddzielne gospodarstwo rolne, jako jego majątek osobisty, do ubiegania się o wpis do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego (wyrok NSA II GSK 23/09). Konsekwencją takiego unormowania jest np. możliwość wspólnego ubiegania się o świadczenia z tytułu programów pomocowych, czy obowiązujące regulacje socjalne (por. cyt. wyrok). Należy zatem stwierdzić, iż małżeństwo prowadzące działalność rolniczą (choćby każdy z małżonków posiadał odrębne gospodarstwo), posiadające jeden numer ewidencyjny traktowane jest w systemie programów pomocy finansowej jako jednolite gospodarstwo rolne. Nie ulega wątpliwości, iż przewidziane w §11 Rozporządzenia przeniesienie płatności na rzecz następcy dotyczy sytuacji, gdy przeniesienie własności gospodarstwa nastąpiło na rzecz następcy producenta rolnego, któremu przyznano rentę strukturalną. Brak jest zatem uzasadnienia prawnego dla przyjęcia, iż przepis ten dotyczy także sytuacji, gdy przekazanie gospodarstwa nastąpiło na rzecz powiększenia gospodarstwa wcześniej istniejącego – w niniejszej sprawie prowadzonego już po zawarciu małżeństwa przez W. R. i M. R. (C.). W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę jako nieuzasadnioną oddalił. /-/ Sz. Widłak M. Kosewska /-/ M. Ławniczak za nieobecnego sędziego /-/ Sz. Widłak