III SA/Po 371/14

Dnia 29 stycznia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś ( spr.) Sędziowie NSA Maria Lorych-Olszanowska WSA Ireneusz Fornalik Protokolant: Ref. staż. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi S. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 stycznia 2014 roku nr [...] w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta z dnia 22 sierpnia 2013 roku, nr [...] II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę [...]- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia 12 grudnia 2013 r., nr [...], Burmistrz Miasta określił skarżącemu, S. G., jako właścicielowi nieruchomości, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości położonej w miejscowości T. nr [...], [...] D. w kwocie [...] zł za każdy miesiąc począwszy od miesiąca lipca 2013 r., wskazując że kwartalna kwota opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wynosi [...] zł, a zapłaty za okres od 1.07.2013 r. do 31.12.2013 r. należy dokonać w terminie 14 dni od dnia, kiedy niniejsza decyzja stanie się ostateczna. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że zgodnie z uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w D. z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wzoru deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi składanej przez właścicieli nieruchomości właściciel nieruchomości był zobowiązany do złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi do dnia 20 marca 2013 r. W przypadku niezłożenia deklaracji w przepisanym terminie, działając na postawie art. 6o ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach burmistrz w postępowaniu wszczętym z urzędu ma obowiązek określić w drodze decyzji wysokość zobowiązania. Organ ustalił, że począwszy od miesiąca września 2013 r. odpady są odbierane regularnie z przedmiotowej nieruchomości. W wyniku oględzin oraz na podstawie danych meldunkowych stwierdzono, że na nieruchomości zamieszkuje 1 osoba. Ponadto w dniu przeprowadzania oględzin na nieruchomości znajdował się pojemnik do gromadzenia odpadów o poj. 120 l, który został dostarczony do właściciela nieruchomości. Wysokość opłaty ustalono z zastosowaniem stawki podstawowej, przyjmując, że w przedmiotowej nieruchomości zamieszkuje 1 osoba - wobec braku oświadczeń czy wyjaśnień pochodzących od właściciela nieruchomości co do zobowiązania do segregacji odpadów. W odwołaniu od powyższej decyzji S. G. podniósł, że ze względu na brak drogi dojazdowej do jego posesji odpady nie są odbierane, a tym samym nie ma podstaw do zapłaty za wywóz odpadów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 22 stycznia 2014 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że z przeprowadzonych oględzin przedmiotowej nieruchomości sporządzony został protokół w obecności skarżącego, który odmówił jednak jego podpisania. Z protokołu z powyższych oględzin wynika, że na posesji zamieszkuje 1 osoba. Na posesję dostarczono pojemnik na odpady komunalne i odpady są odbierane regularnie od września 2013 roku. W aktach sprawy znajduje się również informacja o ilości zameldowanych na tej posesji osób. Na wniosek organu odwoławczego odbiorca odpadów komunalnych Spółka A przekazało informację, z której wynika, że odpady z posesji skarżącego odbierane są od miesiąca września 2013 roku. W ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo ustalił skarżącemu kwotę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Złożone w dniu 5 grudnia 2013 r. oświadczenie strony, że nie uchyla się od płatności za odbiór nieczystości świadczy o tym, że strona ma świadomość, że prawidłowo naliczono jej opłatę. Zapłacenie określonej decyzją kwoty opłaty uzależnia jednak od naprawy drogi do swojej posesji. Budowa (utwardzenie) nawierzchni drogi dojazdowej nie stanowi jednak przedmiotu niniejszego postępowania. W skardze na powyższą decyzję strona w dalszym ciągu utrzymywała, że odpady z jej posesji nie są odbierane ze względu na brak drogi dojazdowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przyjęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji w granicach określonych w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., Sąd, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.), stwierdził konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu podatkowego I instancji z obrotu prawnego z uwagi na naruszenie przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skargę należało zatem uwzględnić. Zgodnie z art. 6h ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2012 r., poz. 391 ze zm.) – dalej: u.c.p.g., właściciele nieruchomości, o których mowa w art. 6c (a więc nieruchomości, w stosunku do których gminy organizują odbieranie odpadów od ich właścicieli - z mocy ustawy /ust.1/ i na podstawie uchwały /ust. 2/), są zobowiązani do ponoszenia na rzecz gminy, na terenie której położone są ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zgodnie zaś z art. 6m u.c.p.g. właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do właściwego organu gminy, deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych oraz składania nowych deklaracji w razie zaistnienia zmian danych będących podstawą ustalenia wysokości należnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zadeklarowana opłata jest uiszczana w trybie i na zasadach określonych w uchwale rady gminy, o której mowa w art. 6l ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Zgodnie natomiast z art. 6o u.c.p.g. w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, określa w drodze decyzji, wysokość opłaty, biorąc pod uwagę szacunki, w tym średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze. W myśl art. 6 q u.c.p.g. w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta. Za naruszający prawo należy uznać sposób określenia opłaty w decyzji organu pierwszej instancji, utrzymanej nieprawidłowo w mocy przez organ drugiej instancji. Wskazać tu w pierwszej kolejności należy, że charakter opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi został przesądzony przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 28 listopada 2013 r., sygn. akt K 17/12, w którym TK stwierdził, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi ustanowiona w art. 6h u.c.p.g., do której odnoszą się art. 6k i art. 6l w zw. z art. 6j ust. 2a u.c.p.g. ma charakter daniny publicznej, która nie ma charakteru podatkowego. Odesłanie w art. 6q ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach do przepisów Ordynacji podatkowej ma charakter pełny, jest to odesłanie wprost do przepisów tej Ordynacji. Jakkolwiek więc opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie jest podatkiem, to sama decyzja wydawana w sprawie takiej opłaty musi być zgodna z zasadami określonymi w Ordynacji podatkowej. To oznacza, że powstający z mocy prawa – z chwilą zaistnienia określonego zdarzenia - obowiązek zapłaty opłaty za gospodarowanie odpadami zobowiązuje właściciela nieruchomości do wyliczenia właściwej opłaty w składanej deklaracji. Deklaracja ma przy tym charakter bezterminowy, wykazuje się w niej miesięczną wysokość opłaty, która obowiązuje aż do chwili złożenia nowej deklaracji na skutek zaistnienia określonych zmian. Natomiast, jak już wyżej wskazano, w przypadku niezłożenia stosownej deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, określa w drodze decyzji, wysokość opłaty, biorąc pod uwagę szacunki, w tym średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze (art. 6o u.c.p.g.). Jak słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 26 lutego 2014 r., sygn. akt I SA/Bk 630/13 (dostępny w bazie orzeczenia.nsa.gov.pl ) z glosą aprobującą G. Dudara (PPLiFS 2014/5/35), decyzja wydawana na podstawie powyższego przepisu, określająca opłatę, będzie miała charakter decyzji deklaratoryjnej podobnie jak decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego wydawana na podstawie art. 21 § 3 O.p. Powoduje to, że może ona dotyczyć tylko tych opłat, co do których powstał już obowiązek zapłaty. Zatem decyzja ta może dotyczyć tylko okresów przeszłych, w których powstały z mocy prawa obowiązek zapłaty opłaty przekształcił się już w zobowiązanie do jej uiszczenia. W decyzji należy wskazać za jakie miesiące jest ona wydawana ( zgodnie z art. 6 i u.c.p.g. ) i określić ją w wysokości i w zgodzie z zasadami wynikającymi z obowiązującej na terenie gminy uchwały. W zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji organ odwoławczy zaaprobował wadliwy sposób określenia opłaty przez Burmistrza w wysokości [...] zł za każdy miesiąc, poczynając od 1 lipca 2013 r., wobec czego decyzje organów obu instancji podlegały uchyleniu. Ponownie rozpoznając sprawę organ zastosuje się do powyższych wskazań Sądu co do treści decyzji w zakresie sposobu określenia opłaty, tj. za kolejne miesiące, w których już zaistniało zobowiązanie do jej uiszczenia. Obowiązkiem organu będzie przy tym w szczególności przeprowadzenie wszechstronnego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia terminu, od którego stosowna opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi może być skarżącemu naliczona. Organy przyjęły bowiem, bez należytego wyjaśnienia, że opłata winna być naliczona począwszy od lipca 2013 r. Tymczasem z informacji podmiotu odbierającego odpady wynika, że odpady z posesji skarżącego są odbierane od miesiąca września 2013 r., a skarżący twierdził, że nie są one odbierane z uwagi na brak drogi dojazdowej do posesji, natomiast na rozprawie w dniu 29 stycznia 2015 r. wskazał, że są one odbierane dopiero od miesiąca listopada 2013 r. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w punktach: I i III sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a) i c) oraz art. 152 P.p.s.a. O kosztach Sąd postanowił w punkcie II sentencji wyroku zgodnie z art. 200 P.p.s.a.