III SA/Po 375/11

Dnia 28 września 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś (spr.) Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek WSA Walentyna Długaszewska Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka – Nerka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2011 roku przy udziale sprawy ze skargi W. K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia 25 lutego 2011 roku nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania z wniosku o stwierdzenie nadpłaty i zwrot nadpłaconego podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego o d d a l a s k a r g ę W dniu 22 grudnia 2010 r. skarżący, W. K. złożył w Urzędzie Celnym w Poznaniu wniosek o stwierdzenia nadpłaty i zwrot nadpłaconej akcyzy wraz z należnymi odsetkami w związku z nabyciem wewnątrzwspólnotowym w sierpniu 2004 r. samochodu osobowego marki Opel Omega nr VIN [...]. Naczelnik Urzędu Celnego w Poznaniu, decyzją z dnia 31 grudnia 2010 r. na podstawie art. 165 a § 1 w zw. z art. 79 § 2 Ordynacji podatkowej odmówił wszczęcia postępowania z uwagi na uchybienie terminowi do złożenia wniosku. Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego, postanowieniem z dnia 25 lutego 2011 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, nie znajdując podstaw do jego zmiany lub uchylenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego W. K., reprezentowany przez pełnomocnika, radcę prawnego wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez ustalenie nadpłaty podatku akcyzowego od sprowadzonych w obrocie wewnątrzwspólnotowym samochodów osobowych lub jego uchylenie i przekazanie spraw do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów sądowych oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych od Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu. W uzasadnieniu podał, że przed wydaniem przez ETS wyroku z dnia 18 stycznia 2007r. oraz przed wejściem w życie ustawy z dnia 9 maja 2008r. dostosowującej prawo polskie do prawa unijnego brak było w ogóle możliwości i podstaw do skutecznego dochodzenia zwrotu nadpłaty w podatku akcyzowym zapłaconym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego albo importu samochodu osobowego, gdyż takich możliwości odmawiało wadliwe, jak się okazało prawo polskie. Ustawa z dnia 9 maja 2008r. wydana blisko półtora roku po orzeczeniu ETS weszła w życie dopiero 19. 07.2008r. Zgodzić się należy z twierdzeniem organów celnych, że przyczyną uzasadniającą odmowę wszczęcia postępowania jest złożenie wniosku o stwierdzenie i zwrot nadpłaty po wygaśnięciu tego prawa (art. 79 § 1 Ordynacji podatkowej). We wskazanym przypadku okres przedawnienia jest 5 letni. Błędnym natomiast jest ustalenie początku biegu terminu przedawnienia na dzień 31.12.2004r. oraz końca tego terminu na dzień 31.12.2009r. Jak wskazano - i co jest oczywiste i bezsporne - skarżący do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 9 maja 2008r. tj. do dnia 19.07.2008r. nie miał żadnej możliwości prawnej skatecznego dochodzenia zwrotu nadpłaty w podatku akcyzowym. Przykładów odmowy zwrotu do tego czasu można by mnożyć i jest to fakt powszechnie znany. Tak więc pierwszym dniem kiedy taka możliwość zaistaniała jest dzień 19.07.2008 r., czyli dzień wejścia w życie ustawy z dnia 9 maja 2008r. sankcjonującej wadliwe prawo polskie w tym zakresie. Należy więc uznać, że 5 letni okres terminu przedawnienia możliwości dochodzenia tych roszczeń mija w dniu 20.07.2013r. Uznać więc należy, że wnioski o zwrot nadpłaty w podatku akcyzowym złożone przez skarżącego w dniu 22.12.2010 r. zostały złożone w terminie i winny zostać pozytywnie rozpatrzone. Dyrektor Izby Celnej w odpowiedzi na skarge wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentacje wyrazoną w zaskarzonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stwierdzić należy, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że wbrew zarzutom skargi, przepis art. 165 a Ordynacji podatkowej dotyczy postępowania podatkowego wszczynanego na żądanie strony. Wynika z niego, że w tych przypadkach, w których w trakcie wstępnego badania okaże się, że żądanie wniesione zostało przez osobę niebędącą stroną lub z innych przyczyn postępowanie podatkowe nie może być wszczęte, organ podatkowy w formie postanowienia orzeka o odmowie wszczęcia postępowania (tak Roman Hauser w: Ordynacja podatkowa. Komentarz, Stefan Babiarz i inni, LexisNexis, Wydanie 3, str.559,560). W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe obu instancji zastosowały powyższy przepis, uznając, że postępowanie podatkowe nie może być wszczęte z uwagi na wygaśnięcie prawa strony do złożenia wniosku o zwrot nadpłaty. Wyjaśniły przy tym, że zgodnie z art. 79 § 2 Ordynacji podatkowej prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, które z kolei na podstawie art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej przedawnia się z upływem pięciu lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. W zaskarżonej decyzji wyjaśniono następnie, że na mocy art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym, która miała zastosowanie w niniejszej sprawie, akcyzie podlegały samochody osobowe niezarejestrowane na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym. Z kolei podatnikiem akcyzy od samochodów, zgodnie z art. 80 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy, byli importerzy oraz podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego. Ustawa uregulowała następnie kwestie obowiązku podatkowego w akcyzie od samochodów osobowych, stwierdzając w art. 80 ust. 3 pkt 3, iż powstaje on w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego – z chwilą nabycia prawa rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel, nie później niż z chwilą jego rejestracji na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym. Normą ogólną dotyczącą terminu zapłaty podatku akcyzowego należnego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego wyrobów niezharmonizowanych był art. 76 ww. ustawy. Zgodnie z tym przepisem podatnicy takiej zapłaty powinni dokonać w terminie 5 dni licząc od dnia powstania obowiązku. Zatem skoro termin płatności podatku w stosunku do sprowadzonego przez Skarżącego samochodu upłynął w 2004 roku, mógł on wystąpić z wnioskiem o zwrot nadpłaty w podatku akcyzowym do dnia 31 grudnia 2009 roku. Z uwagi na fakt, że przedmiotowy wniosek został doręczony w dniu 22 grudnia 2010 r. Naczelnik Urzędu Celnego w Poznaniu słusznie odmówił wszczęcia postępowania podatkowego. Stanowisko powyższe jest prawidłowe. Odmienne stanowisko zajęte przez Skarżącego nie może być uwzględnione. Skarżący uważa, że jego prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty nie wygasło albowiem wniosek został złożony przed upływem terminu przedawnienia, którego bieg rozpoczął się w dniu 19 lipca 2008 r., tj. w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o zwrocie nadpłaty w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego albo importu samochodu osobowego (Dz. U. Nr 118, poz. 745). Wobec powyższego wskazać należy, że przepisy ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o zwrocie nadpłaty w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego albo importu samochodu osobowego (Dz. U. Nr 118, poz. 745), zwanej dalej ustawą z dnia 8 maja 2008 r., która weszła w życie w dniu 19 lipca 2008 r. i uwzględnia treść orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 18 stycznia 2007 r. w sprawie C-313/052 (Dz. Urz. UE C 56 z 10.03.2007 r.), określają zasady ustalania nadpłaty w podatku akcyzowym zapłaconym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego albo importu samochodu osobowego, dokonanego w okresie od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 30 listopada 2006 r., na podstawie ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (art. 1). Stosownie do art. 6 powołanej ustawy z dnia 8 maja 2008 r. w zakresie nieuregulowanym ustawą do zwrotu nadpłaty stosuje się przepisy ustawy Ordynacja podatkowa. Równocześnie w art. 7 ww. ustawy z dnia 8 maja 2008 r. wprowadzono zmiany w art. 74, art. 78 § 5 i art. 241 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej i dotyczą one kwestii złożenia skorygowanej deklaracji, oprocentowania nadpłat i wznowienia postępowania. Nie zmieniono natomiast pozostałych przepisów dotyczących trybu zwrotu podatku. Zatem wobec braku odmiennych uregulowań w ustawie z dnia 9 maja 2008 r. o zwrocie nadpłaty w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego albo importu samochodu osobowego (Dz. U. Nr 118, poz. 745) w zakresie dotyczącym art. 79 § 2 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, efektem złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 165 a Ordynacji podatkowej. Wbrew stanowisku skarżącego, organy podatkowe prawidłowo ustaliły w niniejszej sprawie, iż termin płatności podatku akcyzowego upłynął w 2004 r., a podatnik mógł wystąpić z wnioskiem o zwrot nadpłaty do dnia 31 grudnia 2009 r. (por. art. 70 § 1 Op.). Podstawą prawną żądania zwrotu nadpłaty w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego albo importu samochodu osobowego po wejściu w życie ustawy z dnia 9 maja 2008 r. jest nadal przepis art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, zatem data wejścia w życie tej ustawy nie ma wpływu na bieg terminu do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty określonego w przepisach Ordynacji podatkowej. Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o zwrocie nadpłaty odzwierciedla wyrok ETS z dnia 18 stycznia 2007 r. wydany w sprawie C 313/05, który zakwestionował uregulowania krajowe dotyczące stawki podatkowej, wskazując, że naruszają one zakaz dyskryminacji wyrażony w art. 90 akapit pierwszy TWE. Podatnicy mogli zatem już co najmniej od 1 maja 2004 r. (data przystąpienia Polski do UE), powołując się na naruszenie art. 90 TWE występować o zwrot nadpłaty na podstawie art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej w sytuacji gdy kwota zapłaconego przez nich podatku doprowadziła do dyskryminacji fiskalnej w porównaniu z sytuacją nabywców podobnych samochodów w kraju. Z urzędu sądowi wiadome jest, że takie wnioski były składane przed wejściem w życie ustawy z dnia 8 maja 2008 r., gdyż na wydawane decyzje wpływały skargi. Reasumując, skoro przepisy ustawy z dnia 8 maja 2008 r. nie dokonały zmiany ustawy Ordynacja podatkowa w zakresie dotyczącym art. 72 § 1 pkt 1 i art. 79 § 2, to do wniosku skarżącego o stwierdzenie nadpłaty i jej zwrot należy stosować przepisy Ordynacji podatkowej obowiązujące w dniu powstania nadpłaty. W konsekwencji decyzje organów podatkowych, jako uwzględniające powyższe stanowisko należało uznać za prawidłowe i dlatego oddalono skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr . 153, poz. 1270 ze zm.).