III SA/Po 376/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Donata Starosta po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu Starosty od decyzji Wojewody z dnia 13 lutego 2026 r. nr [...] w przedmiocie waloryzacji opłaty przekształceniowej postanawia: 1. odrzucić sprzeciw; 2. zwrócić skarżącemu kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) uiszczoną tytułem wpisu sądowego od wniesionego sprzeciwu. Decyzją z 18 grudnia 2025 r. nr [...] Starosta [...], w wyniku rozpoznania wniosku spółki P. S.A., ustalił zwaloryzowaną wysokość opłaty rocznej za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów dla nieruchomości stanowiącej przed dniem 1 stycznia 2019 r. własność Skarbu Państwa, położnej w P., gmina [...], arkusz mapy 20, działka nr [...], o pow. 0,0958 ha, zapisanej w księdze wieczystej nr [...], wynoszącą dotychczas [...] zł brutto, na kwotę [...]zł brutto (pkt 1); orzekł, że opłata o której mowa w pkt 1 jest wnoszona przez okres 92 lat, począwszy od 1 stycznia 2026 r. (pkt 2); a także orzekł, że opłaty roczne należy uiszczać w terminie do 31 marca każdego roku, bez odrębnego wezwania na wskazany w decyzji rachunek bankowy (pkt 3). Odwołanie od decyzji organu I instancji złożyła P. S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w [...]. Rozpoznając wniesione odwołanie, Wojewoda decyzją z 13 lutego 2026 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej: k.p.a.) uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Sprzeciw od decyzji Wojewody złożył Starosta [...] wskazując, iż występuje w sprawie reprezentując Skarb Państwa, jako poprzedni właściciel nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Sprzeciw podlega odrzuceniu. Stosownie do art. 50 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: P.p.s.a.) uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. W kontrolowanym postępowaniu sprzeciw od kasatoryjnej decyzji Wojewody wywiedziony został przez Starostę [...]. Należy w tym miejscu wskazać, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, iż powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej (lub postanowienia) wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego bądź sądowoadministracyjnego. Jednostka samorządu terytorialnego nie ma w takim postępowaniu legitymacji procesowej strony, nie jest również podmiotem uprawnionym do zaskarżania decyzji administracyjnych (zob. uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 maja 2003 r. OPS 1/03, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 1 lipca 2025 r. IV SA/Po 538/25 oraz wskazane tam orzecznictwo, wszystkie orzeczenia dostępne pod adresem: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z kolei w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 lutego 2016 r. I OPS 2/15 stwierdzono, że organy administracji, w tym organy samorządu terytorialnego, które rozstrzygają o prawach lub obowiązkach obywatela w drodze decyzji administracyjnej, obowiązane są działać na podstawie przepisów prawa. W procesie zatem kontroli instancyjnej i sądowoadministracyjnej tych decyzji nie zachodzi potrzeba umożliwienia jednostkom samorządu terytorialnego artykułowania swoich interesów, bo po prostu postępowania te nie dotyczą dochodzenia tych interesów. Nie można więc zgodzić się z twierdzeniami, że jednostka samorządu terytorialnego, której organ wydał decyzję administracyjną w I instancji, powinna mieć możliwość dochodzenia swoich praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W uzasadnieniu uchwały Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził również, że powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego. Powiat stanowi jednolity podmiot, niezależnie od tego, jak wskazano jego sposób reprezentacji, i dlatego - bez względu na to, który z jego organów jest właściwy do wydania decyzji administracyjnej - nie zmienia to faktu, że jest to decyzja wydana przez organ powiatu. W demokratycznym państwie prawnym niedopuszczalna jest wykładnia przepisów prawa, zgodnie z którą jednostka samorządu terytorialnego, realizując przez swoje organy powierzone jej zadania z zakresu administracji publicznej, najpierw jest władna w sposób władczy i jednostronny kształtować sytuację prawną podmiotów od niej niezależnych, a następnie jest uprawniona do wnoszenia środków zaskarżenia od podejmowanych przez te organy decyzji. Sąd dostrzega, że podstawę wydania przez Starostę [...] decyzji z 18 grudnia 2025 r. nr [...] stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 6, dalej: u.o.p.). W rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 u.o.p. Starosta [...] wydał swe rozstrzygnięcie jako organ wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej. Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności, jak również przytoczone uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego należało przyjąć, że Starosta [...] nie miał legitymacji do wniesienia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego środków zaskarżenia od decyzji wydanej przez Wojewodę. Rozstrzygnięcie organu odwoławczego uchyliło decyzję wydaną przez Starostę, który działał w postępowaniu jako organ I instancji. W ustawowej roli organu orzekającego nie ma bowiem miejsca na jego własny interes prawny lub obowiązek, nawet gdy w rzeczywistości decyzja ta ingeruje w sferę jego praw i obowiązków (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 6 lipca 2009 r. I SA/Wr 941/09). W tym stanie rzeczy Sąd odrzucił sprzeciw, o czym orzeczono jak w punkcie I postanowienia na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64b § 1 P.p.s.a. W myśl art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a., Sąd z urzędu zwrócił stronie cały uiszczony wpis wobec odrzucenia sprzeciwu.