III SA/Po 377/12

Dnia 7 sierpnia 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2012 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier na automatach o niskich wygranych za miesiąc kwiecień 2010 r. postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy Skarżąca B., reprezentowana przez pełnomocnika, radcę prawnego, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi (1156zł), wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że w chwili obecnej pozostaje w trudnej sytuacji finansowej. W 2010 roku poniosła stratę w wysokości 2.344.896zł. W wyniku wprowadzenia nowych przepisów dotyczących podatku od gier znacznie wzrosły obciążenia publicznoprawne. Spółka nie była w stanie terminowo regulować zobowiązań podatkowych. Przeciwko Spółce toczą się postępowania egzekucyjne na terenie całego kraju (zajęte zostały rachunki bankowe oraz udziały w innej spółce kapitałowej). Spółka podejmuje próby zrównoważenia kosztów wynikających ze zwiększonych obciążeń podatkowych. Kapitał zakładowy Spółki wynosi 1.000.000zł. Wartość środków trwałych wnioskodawcy to 13.545.277,28zł. Do wniosku załączono: bilans na dzień 11 grudnia 2010 roku, wyciąg z rachunku bankowego za okres od 1 do 29 lutego 2012 roku oraz kserokopię postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] o przyznaniu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia [...] r. referendarz sądowy odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy uznając, że wysokość kapitału zakładowego (1.000.000zł), wartość środków trwałych (13.545.277,28zł) oraz wielkość przychodów spółki za pierwsze trzy miesiące 2011 roku (28.693.707,82zł) jednoznacznie wskazuje, że koszty sądowe niniejszego postępowania, a także koszty sądowe we wszystkich sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem, nie ograniczają realizacji prawa do sądu. Pismem z dnia [...] r. pełnomocnik strony skarżącej złożył sprzeciw od postanowienia referendarza podnosząc, że samo posiadanie majątku nie wyklucza możliwości przyznania prawa pomocy. Sam majątek skarżącej stanowią w większości automaty do gry, których sprzedaż stanowi jedyne źródło dochodu spółki. Pełnomocnik zwrócił również uwagę, iż sprzedaż majątku nieruchomego miałby skutek nieodwracalny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) w przypadku wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z przepisu tegoż wynika jednoznacznie, iż zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż Sąd wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznaje od początku, tzn. tak jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. Skutkiem sprzeciwu, wniesionego przez skarżącą spółkę jest utrata mocy przez zaskarżone postanowienie i konieczność ponownego merytorycznego rozpoznania wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy. W przypadku osób prawnych prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykażą, że nie mają dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 §2 pkt 2 p.p.s.a.) Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie z obowiązku uiszczenia opłat sądowych oraz ponoszenia kosztów zastępstwa procesowego stanowi wyjątek od reguły wykonania przez stronę tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej. Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Sąd zauważa, że wysokość kapitału zakładowego (1.000.000 zł), a także wartość środków trwałych (13.545.277,28 zł) oraz wielkość przychodów Spółki za pierwsze trzy miesiące 2011 roku (28.693.707,82 zł) jednoznacznie wskazują, że koszty sądowe niniejszego postępowania, nie ograniczają realizacji prawa do sądu. Oceniając sytuacje majątkową spółki należy uznać, że posiada ona w chwili obecnej dostateczne środki finansowe na poniesienie pełnych kosztów postępowania, w tym na pokrycie wpisu od skargi w kwocie 1156 zł. Ponadto skarżąca spółka nie wykazała, czy zastosowane wobec niej środki egzekucyjne są skuteczne i w jakim rozmiarze ograniczają jej zdolności płatnicze. Złożone przez spółkę do akt sprawy dokumenty (w tym odpis z Krajowego Rejestru Sądowego) nie zawierają żadnych wpisów ujawniających zaległości Spółki, nie wskazują także, aby toczyło się postępowanie upadłościowe, postępowanie układowe lub postępowanie naprawcze. Nadto, skarżąca, pomimo wezwania, nie przedstawiła w tym zakresie żadnych wyjaśnień (w tym nie udokumentowała przychodów i kosztów uzyskania przychodu za okres od dnia 1 kwietnia 2011 roku do dnia złożenia wniosku o prawo pomocy). Na zakończenie trzeba podkreślić, iż objęcia spółkę dobrodziejstwem prawa pomocy nie uzasadniają trudności finansowe wywołane zwiększeniem obciążeń z tytułu podatku od gier, bowiem przychody skarżącej za trzy miesiące 2011 roku wielokrotnie przewyższają (28.693.707,82zł) jej zobowiązania podatkowe za ten sam okres (1.920.710zł). Z powyższych względów, na podstawie cytowanych powyżej przepisów orzeczono jak w sentencji postanowienia.