III SA/Po 388/08

Dnia 28 października 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędziowie WSA Barbara Koś ( spr.) WSA Walentyna Długaszewska Protokolant: sekr. sąd. Katarzyna Skrocka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2008 roku przy udziale sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności celnych o d d a l a s k a r g ę /-/W. Długaszewska /-/M. Ławniczak /-/B. Koś Decyzją z dnia [...], nr [...], sprostowaną postanowieniem z dnia [...], Dyrektor Izby Celnej odmówił Z. K. umorzenia należności celnych wynikających z decyzji nr [...] z dnia [...] wraz z odsetkami. W uzasadnieniu wskazano, że Z. K. został obciążony należnościami celnymi mocą decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] w związku ze sprowadzeniem do Polski samochodu przez B. K., działającego z upoważnienia Z. K. Należność główna była egzekwowana ze świadczeń emerytalnych strony w okresie od [...] do [...], jednakże w tym okresie nie pobierano odsetek i stąd nie wyegzekwowano całości zobowiązań Z. K. Po rozliczeniu wpłat na poczet należności głównej i odsetek, na dzień [...] do uregulowania pozostała należność główna w wysokości [...] zł oraz odsetki. W związku z powyższym w dniu [...] wystawiono nowy tytuł wykonawczy nr [...] oraz zajęto świadczenia emerytalne Z. K. Wnioskiem z dnia [...] Z. K. zwrócił się o umorzenie należności celnych wraz z odsetkami, uzasadniając wniosek trudną sytuacją finansową i osobistą oraz powołując się na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, w którym zwrócono uwagę, iż w tytule wykonawczym nr [...] błędnie wpisano datę orzeczenia, na mocy którego dochodzono należności celnych, a niepobieranie odsetek za zwłokę przy pierwotnie wystawionym tytule wykonawczym nastąpiło z winy wierzyciela. Ponadto podniósł, iż "padł ofiarą oszustwa" dokonanego przez B. K., który nie wywiązał się z zawartej umowy. Organ celny wskazał, że kwestia umorzenia należności pieniężnych została uregulowana w art. 246 i art. 248 Kodeksu celnego (Dz. U. z 2001 r., Nr 75, poz. 802 z późn. zm.) oraz w § 2-4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 września 2003 r. w sprawie zwrotu lub umorzenia należności celnych (Dz. U. Nr 170, poz. 1653). W świetle tych przepisów organ nie znalazł podstaw do umorzenia należności celnych w niniejszej sprawie. Podkreślił, że wskazywana przez Z. K. okoliczność, iż "padł ofiarą oszustwa" dokonanego przez B. K., nie stanowi przesłanki umorzenia należności celnych. Ponadto tego rodzaju argumenty mogły być podnoszone w trakcie postępowania w sprawie celnej zakończonej decyzją z dnia [...]. Natomiast zakres postępowania administracyjnego dotyczącego umorzenia należności celnych jest w swej istocie odmienny od przedmiotu postępowania w sprawie celnej. Stąd też zagadnienia związane z wymiarem należności celnych oraz uznaniem Z. K. za zobowiązanego do ich uiszczenia nie mogą być przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie. Podstawą umorzenia należności celnych nie może być także błędnie wystawiony tytuł wykonawczy. Od powyższej decyzji odwołał się Z. K., kwestionując zasadność obciążenia go należnościami celnymi, a także odsetkami i kosztami egzekucyjnymi, które wynikły z winy pracownika Izby Celnej oraz podkreślając, że umorzenie odsetek było sugerowane przez Dyrektora Izby Skarbowej. Decyzją z dnia [...], nr [...] Dyrektor Izby Celnej utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, podtrzymując stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podkreślił, że przesłane przez Z. K. w toku postępowania odwoławczego dokumenty (zaświadczenia lekarskie, zestawienie dochodów i wydatków) świadczą o słabej kondycji finansowej i zdrowotnej strony, co jednak również nie stanowi przesłanki umorzenia należności celnych w świetle przepisów powołanych w zaskarżonej decyzji. Z. K. złożył skargę na powyższą decyzję, powtarzając w istocie twierdzenia zawarte w odwołaniu. Skarżący zakwestionował zasadność obciążenia go należnościami celnymi, twierdząc że odpowiedzialność powinien ponosić B. K., który nie wywiązał się z zawartej umowy. Jednocześnie, powołując się na informację Dyrektora Izby Skarbowej, wskazał, iż niepobieranie odsetek przez organ egzekucyjny było spowodowane błędem wierzyciela, co powinno przemawiać za umorzeniem tych należności. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 28 października 2008 r. strony podtrzymały uprzednio zajęte stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie należy podkreślić, iż wniosek o umorzenie należności celnych inicjuje nowe postępowanie w stosunku do postępowania, w którym te należności zostały wymierzone, w związku z czym podlega on rozpatrzeniu w oparciu o aktualne przepisy prawne (zob. wyrok NSA z dnia 28.05.2002 r., V SA 1950/01, LEX nr 109278). W przedmiotowej sprawie wniosek o umorzenie należności celnych został złożony w dniu [...] 2007 r., a więc w pierwszej kolejności należy sięgnąć do regulacji obowiązującej po przystąpieniu Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej. Zgodnie z punktem 14 działu 5 – Unia celna załącznika IV – Tom I załącznika nr 1 do Traktatu akcesyjnego podpisanego w Atenach w dniu 16 kwietnia 2003 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864) zwrot i umorzenie należności celnych jest dokonywane na warunkach określonych w ustawodawstwie wspólnotowym, jednakże w przypadku, gdy należności celne, których dotyczy wniosek o zwrot lub umorzenie, odnoszą się do długu celnego, który powstał przed dniem przystąpienia, zwrot i umorzenie należności zostanie przeprowadzone zgodnie z warunkami obowiązującymi w nowym Państwie Członkowskim, przez to Państwo oraz na jego koszt. Natomiast stosownie do art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623) przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Powyższe oznacza, iż zastosowanie w niniejszej sprawie znajdują przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.) oraz wydane na jego podstawie przepisy wykonawcze. Przesłanki umorzenia należności celnych zostały zawarte w Dziale V Kodeksu celnego – Zwrot i umorzenie należności celnych. Zgodnie z art. 246 § 1 Kodeksu celnego należności celne są umarzane, jeżeli w chwili zarejestrowania kwota należności nie była prawnie należna lub gdy kwota ta została zarejestrowana pomimo zaistnienia wypadków określonych w art. 229 § 3. Z kolei w myśl art. 248 § 1 Kodeksu celnego umorzenie cła może nastąpić również po ustaleniu, że zarejestrowana kwota tych należności dotyczy towarów objętych procedurą celną i nieprzyjętych przez osobę wprowadzającą ze względu na to, iż w chwili, o której mowa w art. 69, towary były wadliwe lub niezgodne z warunkami kontraktu, w wyniku którego dokonano przywozu tych towarów. Z powyższej regulacji wynika, iż przepisy Kodeksu celnego pozwalają na umorzenie należności celnych jedynie z przyczyn dotyczących sytuacji prawnej towaru, natomiast nie pozwalają na umorzenie tychże należności ze względów podmiotowych, a więc w szczególności odnoszących się do sytuacji rodzinnej i materialnej wnioskodawcy. Takiej możliwości nie przewidują również wydane na podstawie art. 252 Kodeksu celnego przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 września 2003 r. w sprawie zwrotu lub umarzania należności celnych (Dz. U. Nr 170, poz. 1653.). Warto przy tym zaznaczyć, iż powołane przez skarżącego okoliczności związane z trudną sytuacją osobistą i majątkową mogły być uwzględnione przy umarzaniu należności celnych pod rządami ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. – Prawo celne (Dz. U. z 1994 r. Nr 71, poz. 312 ze zm.), jednakże w niniejszej sprawie brak było podstaw do rozpatrzenia wniosku Z. K. w oparciu o przepisy tejże ustawy, gdyż stosownie do art. 289 Kodeksu celnego rozpatrzeniu według przepisów dotychczasowych podlegają postępowania wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie kodeksu, a więc przed dniem 1 stycznia 1998 r. Tymczasem skarżący złożył wniosek o umorzenie należności celnych dopiero [...] 2007 r., a postępowanie zainicjowane tym wnioskiem – jak zaznaczono powyżej, nie jest kontynuacją postępowania dotyczącego wymiaru tychże należności. Należy także podkreślić, że twierdzenia skarżącego sprowadzające się do kwestionowania zasadności obciążenia go należnościami celnymi oraz prowadzenia egzekucji tych należności mogły być podnoszone we właściwych postępowaniach, a mianowicie w postępowaniu dotyczącym wymiaru tych należności oraz w postępowaniu egzekucyjnym, ewentualnie w trybach nadzwyczajnych. Natomiast nie mają one znaczenia z punktu widzenia przesłanek umorzenia należności celnych, wobec czego nie mogły być brane pod uwagę w niniejszym postępowaniu, które nie służy eliminacji skutków decyzji w przedmiocie wymiaru należności celnych ani podjętych na jej podstawie czynności egzekucyjnych. Stąd też bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie pozostaje informacja Dyrektora Izby Skarbowej, na którą powoływał się skarżący. Dla umorzenia należności celnych konieczne jest bowiem spełnienie przesłanek przewidzianych w powołanych przepisach prawnych i w tym zakresie nie jest dopuszczalne żadne odstępstwo ani uznanie organu celnego. Ponadto skarżący nie wskazał żadnych innych okoliczności ani dowodów, które mogłyby uzasadniać umorzenie należności celnych w świetle wyżej powołanych przepisów prawnych znajdujących zastosowanie w sprawie. W tej sytuacji należy stwierdzić, iż organ celny zastosował właściwe przepisy prawne w niniejszej sprawie oraz dokonał prawidłowej subsumpcji okoliczności faktycznych sprawy, nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniosku Z. K. o umorzenie należności celnych, a zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze, skargę należało oddalić, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). /-/W. Długaszewska /-/ M. Ławniczak /-/ B. Koś T.M.d