III SA/Po 390/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Mirella Ławniczak ( spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Teresa Matuszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 września 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi P.K. w O. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru I. uchyla zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę 2915,- (dwa tysiące dziewięćset piętnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/M. Ławniczak /-/T.M .Geremek /-/B. Koś W dniu [...] listopada 1999 roku Agencja Celna "A" s.c. z siedzibą w K. działająca z upoważnienia P.K., na podstawie Jednolitego Dokumentu Administracyjnego SAD o nr [...] zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym dwa samochody osobowe marki Peugeot 406 oraz marki Rover 200. Postanowieniem z dnia [...].05.2002 roku Naczelnik Urzędu Celnego w K. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie uznania zgłoszenia celnego z dnia [...] listopada 1999 roku o nr [...] za nieprawidłowe, z powodu podania zaniżonej wartości transakcyjnej sprowadzonego towaru oraz określenia niewłaściwego numeru nadwozia samochodu osobowego marki Rover 200 ujętego w poz. 2 w polu 31 przedmiotowego zgłoszenia. Podstawą wszczęcia postępowania były informacje przekazane przez organy celne Republiki Francuzkiej odnośnie dochodzenia celnego przeprowadzonego między innymi w firmie eksportera samochodów. Z uzyskanych informacji wynikało, iż eksporter - firma "B" sporządzał na prośbę polskich klientów faktury o zaniżonej wartości . Z kopii nadesłanych faktur wynikało także, iż samochód osobowy marki Rover 200 posiada inne numery nadwozia niż wskazane w dokumencie SAD oraz załączonej do niego fakturze. W związku z powyższym decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w K. wydaną na podstawie art. 207 Ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze. zmianami) w zw. z art. 262 Ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (tekst jednolity Dz.U nr 75 z 2001 r., poz. 802 ze. zm.) oraz Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz.U. nr 158, poz. 1036 ze zmianami) oraz o zmianie niektórych ustaw - uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej określenia wartości celnej, kwoty długu celnego oraz określenia numeru nadwozia samochodu osobowego marki Rover 200. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, iż zaistniała różnica pomiędzy wartościami transakcyjnymi towaru z faktur o nr [...] oraz [...] (dołączonymi do zgłoszenia celnego), a wartościami z faktur o numerach [...] i [...] (nadesłanymi w ramach pomocy prawnej) stanowiła podstawę do dokonania ponownego oszacowania wartości celnej. W kwestii rozbieżności pomiędzy numerem nadwozia pojazdu w pozycji 2 zgłoszenia celnego SAD, a widniejącym na ujawnionej fakturze organ przyjął za podstawę naniesionej zmiany informację uzyskaną od firmy "C" S.A. z siedzibą w W. - przedstawiciela koncernu Rover na teren Polski. Oficjalny importer tych pojazdów poinformował, że numer silnika widniejący w zgłoszeniu celnym odpowiada innemu numerowi nadwozia niż zgłoszony do odprawy celnej. W dniu [...] grudnia 2002 roku pełnomocnik P.K. odwołał się od wskazanej wyżej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego. W uzasadnieniu podniósł zarzut, iż organ administracji wszczął postępowanie zbyt późno rezygnując tym samym z wyczerpującego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy i bez uwzględnienia dowodów przedłożonych przez stronę, co spowodowało błędne określenie wartości celnej pojazdów z pominięciem uszkodzeń pojazdów. Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...].05.2004r. o nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji podniósł, iż stosownie do zapisów art. 83 § 1 Kodeksu celnego - organ po zwolnieniu towarów może z urzędu lub na wniosek zgłaszającego dokonać kontroli zgłoszenia celnego. W myśl § 3 tego artykułu organ może podjąć niezbędne działania w celu właściwego zastosowania przepisów prawa celnego biorąc pod uwagę nowe dane. I tak - organ uwzględniając informacje uzyskane od organów celnych Republiki Francuzkiej i w oparciu o treść art. 11 pkt 2 i 3 Protokołu 6 Układu Europejskiego ustanawiającego Stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi zawartego w dniu 16 grudnia 1991 roku w Brukseli - uznał, iż w sposób wyczerpujący dokonano weryfikacji dwóch faktur dotyczących pojazdów będących przedmiotem niniejszego postępowania. W uzasadnieniu wskazano także, że nadesłane w ramach pomocy prawnej i potwierdzone "za zgodność" faktury jednoznacznie potwierdzają zasadność odmówienia wiarygodności fakturom zgłoszonym do odprawy celnej. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej podjęto wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy . Adwokat K.K. w imieniu P.K. złożył w dniu [...] czerwca 2004 roku skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Dyrektora Izby Celnej zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na jej treść. Skarżący w uzasadnieniu podniósł, iż nie przeprowadzenie dowodów z przesłuchania świadków - nabywców samochodów i w efekcie pominięcie odliczeń z tytułu dokonanych remontów stanowiło naruszenie art. 187 Ustawy - Ordynacja podatkowa. Skarżący zarzucił także organowi błędne określenie numerów nadwozia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem w ocenie Sądu organy celne naruszyły w toku postępowania administracyjnego zasadę dążenia do prawdy obiektywnej - wyrażoną w art.122 Ordynacji podatkowej ( Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze. Zmianami) w zw. z art.262 Ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r.- Kodeks celny (tekst jednolity Dz.U nr 75 z 2001 r., poz. 802, ze. zm.) - w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Istota sporu sprowadza się do wykazania czy wartość celna samochodów, ustalona już po uznaniu zgłoszenia za nieprawidłowe została określona z uwzględnieniem całego zgromadzonego materiału dowodowego. Zapisy w dokumencie SAD oraz w dołączonych do deklaracji wartości celnej dokumentach wskazują, iż pojazdy w momencie dokonywania odprawy celnej były uszkodzone. Potwierdzeniem takiego właśnie stanowiska strony w ramach przedsięwziętej inicjatywy dowodowej były faktury dalszej odsprzedaży pojazdów, już na terenie kraju oraz nie przetłumaczone w toku postępowania administracyjnego dokumenty w języku francuzkim. Nie sposób więc zgodzić się ze stanowiskiem organów celnych, iż przy ustaleniu wartości celnej towaru pominięto fakt uszkodzeń, gdyż brak było dokumentów służących stwierdzeniu ich rozmiaru. Strona dołączyła do akt materiały, które jej zdaniem dowodziły okoliczności, iż auta zostały nabyte w stanie uszkodzonym za cenę wskazaną w dołączonej do zgłoszenia fakturze, jednakże nie zostały one uwzględnione w ramach prowadzonego postępowania. Ze względu na powyższe okoliczności uznać należy, iż skoro organy celne dysponowały kserokopiami dokumentów dotyczących okoliczności nabycia a następnie sprzedaży pojazdów - to winny przeprowadzić dowód z tych dokumentów, po uprzednim ich przetłumaczeniu. W treści zaskarżonej decyzji pominięto również treść dołączonych do zgłoszenia celnego dokumentów w postaci certyfikatów wystawionych przez organy administracji francuzkiej. Podkreślić również należy, iż w toku postępowania odwoławczego organ II instancji błędnie ocenił fakty podlegające dowodzeniu przez stronę. Mianowicie w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] maja 2004 roku ustosunkowując się do wniosków dowodowych strony wskazał jako przyczynę ich nieuwzględniania fakt , iż okoliczność zaniżania rachunków została potwierdzona innymi dowodami. Stwierdzić należy, iż ta okoliczność wcale nie była przedmiotem wniosku dowodowego; skarżący dowodził, iż nabył a następnie sprzedał pojazdy w stanie uszkodzonym i ta okoliczność winna być uwzględniona przez organy celne jeszcze przed wydaniem decyzji o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. Także w kwestii autentyczności numerów nadwozia samochodu marki Rover, zasadnym było dokonanie ustaleń odnośnie tożsamości sprowadzanego auta. Skarżący zgłaszając pojazd do odprawy celnej dysponował i przedłożył organom celnym certyfikat wystawiony w języku francuzkim, a nadto - co jednoznacznie wskazano w Jednolitym Dokumencie Administracyjnym SAD - w trakcie odprawy celnej odczytano numery nadwozia. Skarżący dowodził także, iż numer nadwozia odczytano w trakcie przeglądu technicznego pojazdu oraz przy jego pierwszej rejestracji na terenie kraju. Organ uznał jednakże, iż numer nadwozia istniejący na fakturze dołączonej do deklaracji jak i samej deklaracji nie jest numerem oryginalnym tego pojazdu, a mimo to nie mając jednoznacznego potwierdzenia - jaki faktycznie pojazd był przedmiotem odprawy dokonał obliczenia jego wartości celnej. Powyższe rozbieżności winny być usunięte w toku postępowania administracyjnego choćby poprzez dołączenie dokumentów z przeglądu technicznego przedmiotowego pojazdu. Wprawdzie nie sposób przyznać racji skarżącemu, iż to uchybienia organu administracyjnego spowodowały błędne określenie numerów nadwozia, niemniej stwierdzić należy, iż zaklasyfikowania pojazdu o nieustalonych jednoznacznie numerach i tym samym nieustalonych parametrach nie można uznać za prawidłowe. Dopiero jednoznaczne i nie budzące wątpliwości zakwalifikowanie pojazdu do właściwej pozycji z danych zawartych w katalogu "Eurotax" pozwoli na ustalenie wartości celnej pojazdu, ale dopiero po przeprowadzeniu czynności pozwalających na ocenę, którym fakturom dać bezwzględny przymiot wiarygodności oraz pozwalających stwierdzić istnienie i rozmiar uszkodzeń. Organ arbitralnie przyjął, iż skoro pojazdy zostały zbyte za kwoty ponad 50% niższe od średnich cen krajowych tego typu pojazdów - to na obniżenie wartości pojazdów miała wpływ wielkość uszkodzeń. Ustalenia takie, zdaniem sądu organ poczynił dowolnie, bez uwzględnienia całego materiału dowodowego. W świetle zebranego materiału dowodowego nie sposób uznać za prawidłowe twierdzenia organu, iż nadesłane przez Francuzką administrację celną faktury są dowodami jednoznacznie odmawiającymi wiarygodności fakturom dołączonym do zgłoszenia celnego. Potwierdzenie ich "za zgodność" jest bowiem tylko formalnym potwierdzeniem autentyczności dokumentu a w żaden sposób nie przesądzają o ich mocy dowodowej. Organ zasadnie oczekiwał od strony francuzkiej nadesłania informacji o płatnościach za przedmiotowe auta oraz innych dokumentów mogących pomóc w ustaleniu faktycznej płatności. Powołane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dokumenty można traktować wyłącznie jako odzwierciedlenie informacji zbieranych w toku dochodzeń, ale nie przesądzających jeszcze o ich wyniku w odniesieniu do sprawy będącej przedmiotem niniejszego postępowania. Wobec lakonicznej treści odpowiedzi z dnia 16 lipca 2003 roku na wniosek organów celnych o uzupełniającą pomoc prawną - nie sposób uznać za prawidłowe ograniczenie oceny wiarygodności kwestionowanych przez organ faktur jedynie do porównania z fakturami nadesłanymi w ramach pomocy prawnej z pominięciem pozostałych dowodów. Zwłaszcza, iż informacje nadesłane przez finansowe służby Francji w żaden sposób nie poruszyły kwestii objętych wnioskiem. Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, iż organy celne nie zakwestionowały skutecznie w toku postępowania dokumentów przedłożonych przez stronę. Organ może zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów odmówić dowodowi wiarygodności, ale obowiązany jest uzasadnić tego przyczynę. Uznaniowy charakter decyzji organu administracji państwowej nie zwalnia tegoż organu od obowiązku wszechstronnego zebrania i zbadania materiału dowodowego i całkowitego wyjaśnienia sprawy, zwłaszcza w sytuacji, gdy inicjatywę dowodową wykazuje także strona. W ponownym postępowaniu organ administracji państwowej powinien przeprowadzić pełne i wyczerpujące postępowanie dowodowe w kierunku ustaleń zmierzających do określenia okoliczności nabycia pojazdów oraz rozmiaru uszkodzeń, które to ustalenia mają istotny wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzenie tych dowodów nie oznacza obciążenia organu nieograniczonym obowiązkiem poszukiwania faktów, natomiast ich pominięcie musi nasuwać wątpliwości co do zgodności z rzeczywistością w ten sposób ustalonego stanu faktycznego i tym samym przyjętej przez organ wartości celnej. Uzupełnienie materiału dowodowego w tym zakresie pozwoli na stwierdzenie - jak kształtowała się średnia wartość rynkowa tych pojazdów w stanie uszkodzonym. Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, iż wydanie decyzji organu odwoławczego nastąpiło z naruszeniem przepisów postępowania - art.122 Ustawy Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze. zmianami) w zw. z art. 262 Ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (tekst jednolity Dz. U nr 75 z 2001 r, poz. 802, ze. zm.) i tym samym na podstawie art. 145§ 1 pkt 1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zmianami) - Sąd orzekł o jej uchyleniu. O kosztach postanowiono w myśl art. 200 § 2 a o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w myśl art. 152 cytowanej wyżej Ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/M. Ławniczak /-/T. Geremek /-/B. Koś