III SA/Po 392/25

Dnia 5 listopada 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Mirella Ławniczak (sprawozdawca) WSA Izabela Paluszyńska Protokolant: St. sekr. sąd. Anna Adamska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2025 roku sprawy ze skargi P. J. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 kwietnia 2025r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 697,- (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. III SA/ Po 392/25 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia 15 lipca 2024 roku, o nr [...] Starosta [...] zatrzymał P. J. prawo jazdy. Decyzję podjęto oparciu o art. 102 ust.1 pkt 3 lit b) ustawy o kierujących pojazdami. W toku postępowania ustalono następujący stan faktyczny. W dniu 5 czerwca 2023 roku do Starosty [...] wpłynął wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] o konieczności poinformowania P. J. o potrzebie wykonania badań psychologicznych w związku z uzyskaniem łącznie 31 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Z wniosku wynikało, że w okresie od dnia 7 września 2022 roku do 12 maja 2023 roku P. J. wielokrotnie naruszał przepisy ruchu drogowego ,co skutkowało nałożeniem na niego punktów karnych w łącznej ilości 31. W związku z powyższym organ powiadomił P. J. o konieczności poddania się badaniom psychologicznym na podst. art. 98a ust.2 pkt 1 oraz ust. 5 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami. Z uwagi na nieprzedłożenie wyników tych badać, organ w dniu 25 czerwca 2024 roku wszczął postępowanie w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Równolegle do powyższych czynności Komendant Wojewódzki Policji w [...] skierował do Starosty [...] wniosek o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji P. J. w związku z przekroczeniem liczby 24 punktów karnych W dniu 13 lipca 2023 roku organ zawiesił postępowanie w sprawie skierowania na sprawdzenie kwalifikacji w oparciu o art. 97 §1 pkt 4 Kpa. Podjęto je 20 marca 2024 roku, a następnie po raz kolejny zawieszono, z uwagi na konieczność uzyskania orzeczenia psychologicznego potwierdzającego brak przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Strona złożyła odwołanie od decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. W odwołaniu podniosła, że nie mogła przebywać w miejscu i czasie ,w którym dopuszczono się naruszenia drogowego tj.w dniu 12 maja 2023 roku, na co posiada stosowne środki dowodowe. Skarżący nie miał kontroli Policji od 4 lat , nie był nawet legitymowany, nie on opłacał nałożone mandaty, ktoś posługuje się jego danymi, trwają postępowania karne związane z faktem posługiwania się fałszywymi danymi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu 10 kwietnia 2025 roku,decyzją o nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że odrębność sprawy prowadzenia ewidencji naruszeń przepisów ruchu drogowego od sprawy dotyczącej zatrzymania prawa jazdy (czy też skierowania na badania kontrolne) oznacza, że kwestia zmian w ewidencji, w tym liczby przypisanych kierowcy punktów karnych nie może być rozpatrywana w prowadzonym przez starostę postępowaniu administracyjnym o zatrzymanie prawa jazdy ani w postępowaniu odwoławczym. Organ wydający prawo jazdy oraz orzekający o zatrzymaniu prawa jazdy nie jest właściwy do weryfikacji danych w ewidencji prowadzonej przez organy policji. Strona w skardze zarzuciła organom, że wbrew uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wcale nie kwestionuje zasadności nałożonych mandatów w tym postępowaniu ,ale że organ wydal decyzję przedwcześnie tj. bez oczekiwania na orzeczenie sądu karnego, co narusza zasadę sprawiedliwości. Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Zdaniem Sądu skarga jest uzasadniona. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy . Materialnoprawną podstawą wydania decyzji w niniejszej sprawie stanowił art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 - o kierujących pojazdami (Dz.U. 2023,poz. 622 t.j.) zgodnie z którym starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy, w przypadku gdy osoba posiadająca prawo jazdy, nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 84 ust. 1 ww. ustawy. Art. 84 ust. 1 stanowi natomiast, że uprawniony psycholog, po przeprowadzeniu badania psychologicznego w zakresie psychologii transportu, wydaje osobie badanej orzeczenie psychologiczne o istnieniu lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem lub wykonywania odpowiednich czynności, o których mowa w art. 82 ust. 2, zwane dalej "orzeczeniem psychologicznym". Sąd podziela stanowisko zawarte w judykaturze o związanym charakterze decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy , niemniej brak w aktach informacji, co było podstawą tego związania, a obowiązek ten nie wynikał z ostatecznej decyzji. Należy podkreślić, że jedynym działaniem, które organ musi podjąć przed wydaniem decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, jest sprawdzenie czy decyzje o skierowaniu na badania były ostateczne i czy podmiot zobowiązany do poddania się tym badaniom i przedstawienia orzeczenia lekarskiego obowiązek ów wykonał, czy też nie. W świetle powyższego i wobec braku takiej decyzji wątpliwości rodzi fakt ,że w trakcie toczącego się postępowania, również przed starostą w sprawie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, organ na wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] zawiesił to postępowanie w oparciu o art. 97 §1 pkt 4 Kpa. Podstawą zawieszenia było zatem uzależnienie rozpatrzenia sprawy, czyli zasadności takiego skierowania od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ. Ta podstawa spowodowała konieczność zawieszenia postępowania przed tym samym organem, który skierował P. J. na poddanie się badaniom psychologicznym i trwała od 13 lipca 2023 roku aż do 20 marca 2024 tj. momentu uzyskania informacji o umorzeniu postępowania karnego. Ten sam organ zatem uznał , że wynik postępowania karnego był podstawą zawieszenia postępowania w sprawie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, ale już w sprawie skierowania na badania psychologiczne brak takiego stanowiska . Organ decydując w kwestii zatrzymania prawa jazdy nie odniósł się do tej kwestii i tym samym okoliczności podniesionych w odwołaniu skarżącego, jak również do załączonego do odwołania pisma z 19 czerwca 2024 r. Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] , skierowanego do strony już po wydaniu decyzji przez organ I instancji. Podniesiono tym piśmie ,że wzruszenia ważności mandatów karnych może dokonać wyłącznie jednostka, które je nałożyła. Tymczasem jednostka , która je nałożyła tj. Komisariat Policji [...] nad [...] już po wydaniu decyzji przez organ I instancji poinformował skarżącego ,że podjęto umorzone postępowanie w sprawie posługiwania się fałszywymi danymi i jest ono kontynuowane przez tamtejszy Komisariat. Tym samym zaistniała identyczna przesłanka , która była powodem zawieszenia postępowania w sprawie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. W dniu 20 listopada 2024 roku organ II instancji zwrócił się z pismami do Komisariatu Policji Nad [...] ,czy postępowanie zostało zakończone oraz do KWP w [...] z pytaniem , czy toczy się jakiekolwiek postępowanie w sprawie posłużenia się danymi P. J.. Pomimo uzyskania informacji ,że postępowanie przygotowawcze toczy się pod nadzorem Prokuratury Rejonowej [...], organ nie czyniąc dalszych ustaleń ani nie odnosząc się do uzyskanych materiałów utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji. Nie można pominąć okoliczności dot. zawieszenia postępowania w sytuacji, gdy identyczne okoliczności stanowiły podstawę postępowania toczącego się równolegle wobec tego samego podmiotu . Organ nie wyjaśnił, czy i dlaczego uznał, że niewyjaśnienie kwestii podmiotu zobligowanego do uzyskania wyników badań i podmiotu zobligowanego do sprawdzenia kwalifikacji pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia dla niniejszego rozstrzygnięcia. Organ winien więc odnieść się do faktu zwieszenia w postępowania w sprawie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji , przyczyn jego zawieszenia w kontekście uzyskanych od organów ścigania informacji , bowiem tylko w ten sposób można ocenić okoliczności związane ze skierowaniem na badanie psychologiczne, do czego organ jest zobowiązany orzekając o zatrzymaniu prawa jazdy. Sąd zwraca uwagę ,że podstawą decyzji o skierowaniu na badania psychologiczne oraz na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji skierowania jest art. 99 ustawy z dnia o kierujących pojazdami . W obu przypadkach dyspozycja tego przepisu jest identyczna ,a mianowicie Starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na: 1) kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich kwalifikacji; 2) badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich stanu zdrowia. W obu tych przypadkach "jeżeli" jest spójnikiem warunkowym uzależniającym skierowanie kierowcy od pewnych zdarzeń, przy czym w przypadku skierowania na badania kontrolne ten sam organ uznał za zasadne oczekiwanie na potwierdzenie ziszczenia się warunku, natomiast nie jest znane stanowisko odnośnie realizacji takiego warunku przy skierowaniu na badania psychologiczne. Organ decydując o zatrzymaniu prawa jazdy w oparciu o art. 102 ust.1 pkt 3 lit b ustawy o kierujących pojazdami winien więc dysponować ustaleniami w postępowaniu w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne ,a takich w niniejszej sprawie brak. Wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji jedynie sygnalizuje zasadność podjęcia prawem przewidzianych działań przez starostę w przypadku przekroczenia przez danego kierowcę liczby 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego, tj. wszczęcia postępowania, a następnie wydania decyzji w przedmiocie skierowania kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji czy też poinformowania kierowcy o obowiązku poddania się badaniom psychologicznym, przy czym takiej decyzji brak w aktach sprawy, a organ w zaskarżonej decyzji nie odniósł się do tej kwestii . Ani z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, ani z akt sprawy nie wynika na podstawie jakiego aktu nałożony został obowiązek przedstawienia orzeczenia psychologicznego i czy była to jedynie informacja z 19 czerwca 2023 roku. Organ w ponownym rozpoznaniu sprawy wyjaśni i szczegółowo uzasadni powyższe wątpliwości. Należy podkreślić, że wydanie decyzji w takiej sytuacji wymagało szerszego uzasadnienia i dołożenia szczególnej staranności, aby wykazać stronie prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia, zwłaszcza w aspekcie zarzutów odwołania. Wskazane powyżej uchybienia prowadzą do konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sąd uznał, że ze względu na zakres pozostających do wyjaśnienia okoliczności i kompetencje organu II instancji do merytorycznego załatwienia sprawy wystarczające jest uchylenie tylko zaskarżonej decyzji. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ weźmie pod uwagę stanowisko sądu wyrażone w niniejszym wyroku, zgodnie z art. 153 p.p.s.a. Uchylenie decyzji wydanej przez organ II instancji, po uprawomocnieniu się wyroku, wiązać się będzie z koniecznością wszechstronnego przeanalizowania poczynionych ustaleń faktycznych sprawy. Mając na względzie powyższą argumentację Sąd uznał, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. ,a o kosztach orzeczono na podst. art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.