III SA/Po 40/15

Dnia 23 lipca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędziowie WSA Beata Sokołowska WSA Marzenna Kosewska (spr) Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska - Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi L. na postanowienie Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w ... z dnia ... 2014 r. nr ... w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych we wniosku o przyznanie płatności w ramach pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2014 oddala skargę Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w X. działając m. in. na podstawie art. 59 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) – dalej k.p.a, po rozpatrzeniu prośby L. o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności w ramach pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2014 postanowieniem z dnia ... 2014 roku nr ... odmówił stronie przywrócenia terminu. Organ wyjaśnił, że producent rolny złożył 6 maja 2014 roku wniosek o przyznanie płatności, w którym podczas weryfikacji jego kompletności stwierdzono błędy. Zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a. skierowano do strony wezwanie z dnia 02. 07. 2014 r. do usunięcia braków formalnych, w którym wnioskodawcę pouczono, że braki formalne należy usunąć w terminie 7 dni od daty odebrania wezwania. Wezwanie to zostało doręczone w dniu 18 lipca 2014 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru. Termin do usunięcia braków formalnych wniosku upłynął w dniu 25 lipca 2014 roku. Wnioskodawczyni stawiła się w dniu 06 sierpnia 2014 roku w Biurze Powiatowym ARiMR w X. i uzupełniła braki formalne wskazane w wezwaniu. Jednocześnie złożyła prośbę o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych wniosku. Uzasadniając swoją prośbę wyjaśniła, że "ze względu na sytuację rodzinną i wyjazd na ślub córki nie była w stanie zgłosić się w terminie. Ślub córki odbył się 12 lipca 2014 roku z obcokrajowcem i wyjazd do córki spowodował opóźnienie". Podniosła, że do kraju wróciła 30.07.2014 r., a wezwanie odebrał mąż. W ocenie Kierownika – z uwagi na treść art. 58 § 1 k.p.a., który stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy – wskazywana przez wnioskodawczynię przyczyna – wyjazd na ślub córki – nie stanowi przeszkody nagłej i nie do przewidzenia. Przy zachowaniu bowiem należytej staranności strona mogła dochować terminu dokonując czynności prawnej poprzez nadanie pisma na poczcie osobiście lub przez osobę trzecią. Organ jednocześnie wskazał, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku zostało doręczone adresatowi – L., a nie jak twierdzi strona odebrane przez męża, co wynika z dowodu doręczenia. Po rozpatrzeniu zażalenia strony, w którym podniesiono zarzut naruszenia art. 64 § k.p.a. i 9 k.p.a. Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w X. postanowieniem z dnia ... 2014 r.nr ... działając na podstawie art. 144 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Dyrektor zważył, że zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. przywrócenie terminu do dokonania czynności jest jedynie możliwe w sytuacji, gdy zainteresowany uprawdopodobni, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Oznacza to, że o braku winy mówimy jedynie w sytuacji, gdy zainteresowany podmiot działał z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanej. Zdaniem Dyrektora organ pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że wyjazd na ślub córki nie stanowi przeszkody do złożenia uzupełnienia braków formalnych wniosku. Podkreślił, że wbrew twierdzeniu strony, iż wezwanie odebrał mąż, na zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieje podpis strony. Odnosząc się do zarzutów zażalenia organ podkreślił, że z treści wezwania skierowanego do wnioskodawczyni wynika, że przedmiotem wezwania nie były "drobne uchybienia wniosku" jak twierdzi strona. Pracownicy biur powiatowych ARiMR są zobligowani do sprawnego i terminowego przeprowadzenia wszelkich kontroli złożonych wniosków, a w przypadku dostrzeżenia braków formalnych wystosowania wezwań do ich uzupełnienia. Corocznie wnioski o dopłaty składane są między 15 marca a 15 maja (zmian można dokonywać do 25 dni kalendarzowych po upływie terminów do składania wniosków). W konsekwencji więc wezwania do uzupełnienia braków formalnych oraz wezwania do wyjaśnień są wysyłane w okresie letnim do rolników i są im doręczane. Wskazał, że zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz.427 ze zm.), do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w X. L. wniosła o : 1. uchylenie zaskarżonego postanowiena w całości, dostarczonego w dniu 12 listopada 2014 roku 2. przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi drugiej instancji, 3. zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania oraz przyjęcie wobec braku możliwości obliczenia przedmiotu sporu, opłaty tymczasowej 4. uznanie decyzji dotyczącej wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za nie rozpoznaną poprzez błędnie wydane postanowienie, które posiada numer tożsamy czyli 263/14/201 dla postanowienia o tym samym numerze dotyczącego płatności ONW na 2014 rok tj. wydanie dwóch Postanowień o tym samym numerze. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: 1. błędną wykładnię prawa materialnego i zastosowanie przepisów o konieczności przywrócenia terminów do złożenia wniosku w sytuacji, przymuszenia skarżącej do stosowania tej procedury, gdy powinno nastąpić sprostowanie oczywistej omyłki i wydanie decyzji o udzieleniu pomocy, 1. brak rozpatrzenia istoty sprawy w postaci wypłaty czy braku wypłaty pomocy, a zajmowanie się terminami, w sytuacji gdy organy administracji winny odnieść się do kwestii czy przedmiotowe błędy miały lub nie miały wpływu na wydanie pozytywnej decyzji o przyznaniu płatności w podniesionych programach za rok 2014 2. organy ARiMR pomijają kwestię błędów w dokumentacji, wskazując w uzasadnieniach jedynie lakonicznie, że błędy były istotne, nie podając żadnych podstaw dla tych twierdzeń co powoduje, że opinie ARiMR są nierzetelne i subiektywne i maja na celu pozbawienie mnie dopłaty, ponieważ przypada ona w ten sposób Państwu na moją szkodę, 3. konieczność umorzenia postępowania administracyjnego wobec jej osoby wobec braku podstaw do jego prowadzenia w zakresie pozbawienia płatności za rok 2014 i błędne stosowanie oraz wykładnię art 64 § 2 KPA. 4. ograniczenie przesłanek wyłączenia winy w braku zachowania ewentualnego terminu do wyliczonych w komentarzach i wyrokach bez uwzględnienia, że silne wzburzenie emocjonalne spowodowane sytuacją życiową mojej córki również stanowi taką okoliczność, wyłączającą winę 5. brak weryfikacji kto odebrał korespondencję od ARiMR, a jedynie bazowanie na podpisie, w sytuacji braku sprawdzenia jego oryginalności czy okoliczności, że strona rozwiodła się. Wniosła o przesłuchanie na okoliczność odbioru Z., adres: .... W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie w dniu 23 lipca 2015 roku Sąd postanowił oddalić złożony w skardze wniosek dowodowy o przesłuchanie w charakterze świadka Z.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zastosowanego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. z 2014 poz. 1647 t.j.). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Do kompetencji Sądu należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego, co oznacza, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) – dalej p.p.s.a. uchyla lub stwierdza jego nieważność. Sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.) .Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a Sąd może z urzędu lub na wniosek strony przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego, przedłużenia postępowania w sprawie. Podstawa prawna zawarta w § 3 art. 106 p.p.s.a. ustanawia wyjątek od zasady, że kontrola legalności zaskarżonego aktu opiera się na materiale dowodowym zgromadzonym przez organ administracji publicznej. Nie budzi zatem żadnych wątpliwości teza, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie może być prowadzone postępowanie dowodowe z zeznań świadków (por. wyrok NSA z dnia 25.02.2000 r I SA/428/99 Lex nr 55767), o co wnioskowała strona skarżąca w skardze. Stąd Sąd na rozprawie w dniu 23.07.2015 r. wniosek strony o przesłuchanie w charakterze świadka Z. oddalił. Rozpoznając sprawę zgodnie z przedstawionymi powyżej zasadami Sąd ocenił, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Podstawą prawną zaskarżonego postanowienia jest przepis art. 58 k.p.a., zgodnie z treścią którego w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Stosownie do powołanej regulacji prawnej warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. Uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo twierdzenia o jakimś fakcie). Nie oznacza zatem udowodnienia braku winy, ale wskazanie z dużym prawdopodobieństwem, że dana czynność w określonym przez przepisy prawa czasie nie mogła zostać dokonana z przyczyn nieleżących po stronie zainteresowanego. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić, gdy strona nie mogła dopełnić obowiązku z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Mając na uwadze powyższe należy przyjąć, że nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminowi wyłącza możliwość jego przywrócenia. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności procesowej po upływie terminu, wymaga uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (przy rozpoznaniu umyślności jako zamierzonego działania sprzecznego z regułą lub regułami postępowania, bądź powstrzymywaniu się od działania mimo obowiązku czynnego zachowania), ale także lżejszej jej postaci – niedbalstwa (rozumianego jako dołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy). We wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności ONW na rok 2014 strona podniosła, że wnosi o przywrócenie terminu ze względu na jej sytuację rodzinną i wyjazd na ślub córki, który odbył się 12.07.2014 roku z obcokrajowcem. Wyjaśniła, że wyjazd do córki spowodował opóźnienie. Z wyjazdu wróciła 30.07.2014 r. Podniosła, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych odebrał mąż. W ocenie Sądu w zaskarżonym postanowieniu organ prawidłowo przyjął, że ślub córki i związany z nim wyjazd nie stanowią przeszkody nagłej i nie do przezwyciężenia, a tym samym nie są okolicznością uprawdopodabniającą brak winy w uchybieniu terminowi. Organ prawidłowo ustalił, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych zostało doręczone osobiście stronie w dniu 18.07.2014 r., a termin 7 dniowy do dokonania czynności upłynął w dniu 25.07.2014 r. Dbając z należytą starannością o swoje interesy strona mogła dokonać czynności procesowej – zgodnie z wezwaniem dokonując czynności osobiście lub przez osobę trzecią nadając pismo na poczcie. Aby dokonać czynności polegającej na uzupełnieniu braków formalnych wcześniej złożonego wniosku o przyznanie płatności nie musiała stawić się osobiście w siedzibie Biura Powiatowego. Odnosząc się do zarzutów skarżącej podniesionych na etapie skargi, że organ nie zbadał kto faktycznie odebrał korespondencję, a jedynie bazował na widniejącym na potwierdzeniu odbioru podpisie, należy zauważyć, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się dowód zwrotnego potwierdzenia odbioru skierowanego do strony wezwania z dnia ....2014 r. nr ... o uzupełnienie braków formalnych wniosku (zał. 2 – odwrót), z którego wynika, że przesyłka adresowana do strony była dwukrotnie awizowana w dniach 07.07.2014 r. i 15.07.2014 r., a następnie doręczona adresatowi w dniu 18.07.2014 r. za podpisem L.. A zatem wydanie przesyłki nastąpiło w Urzędzie Poczty po jej dwukrotnym awizowaniu. Przesyłka skierowana do strony stanowiła przesyłkę rejestrowaną, w rozumieniu art. 3 pkt 23 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (Dz. U. z 2012 r. poz. 1529) – przesyłką pocztowa przyjętą za pokwitowaniem przyjęcia i doręczoną za pokwitowaniem odbioru. Natomiast zgodnie z § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 29 kwietnia 2013 roku w sprawie warunków wykonywania usług powszechnych przez operatora wyznaczonego (Dz. U. 2013 poz. 545) przesyłki rejestrowane doręcza się zgodnie z art. 37 ustawy (Prawo pocztowe) za pokwitowaniem odbioru, po stwierdzeniu tożsamości osoby uprawnionej do odbioru. Pokwitowanie odbioru winno zawierać czytelny podpis odbiorcy i datę odbioru (§ 21 ust. 3 rozporządzenia). Stwierdzenie tożsamości osób uprawnionych do odbioru przesyłek rejestrowanych dokonuje się na podstawie jednego z następujących dokumentów: 1) dowodu osobistego, 2) paszportu, 3) prawa jazdy, 4) innego dokumentu z fotografią, odciskiem pieczęci wydanej z wizerunkiem orła oraz podpisem jego posiadacza, 5) w przypadku cudzoziemców nieposiadających żadnego z dokumentów, o którym mowa w pkt 1-4, innego dokumentu stwierdzającego tożsamość (§ 22 rozporządzenia). Jedną z osób uprawnionych do odbioru przesyłki zgodnie z postanowieniem art. 37 ustawy Prawo pocztowe jest adresat. Prawidłowo zatem organy przyjęły, że skoro na dowodzie doręczenia wystosowanego wezwania widnieje zapis, że przesyłkę odebrał w dniu 18.07.2014 r. adresat, odbiór wezwania został potwierdzony podpisem złożonym przez stronę. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.