III SA/Po 402/25

Dnia 26 listopada 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (sprawozdawca) Sędzia WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 listopada 2025 roku sprawy ze skargi J. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia 25 kwietnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej oddala skargę. W dniu 19 stycznia 2023 r. do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wpłynął wniosek J. B. (dalej także jako wnioskodawca, skarżący) o przyznanie pomocy finansowej. Decyzją z 09 marca 2023 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...], na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2022 r. poz. 2422 z późn. zm., dalej jako ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich) w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 z późn. zm., dalej K.p.a.) odmówił przyznania J. B. pomocy dla rolników w ramach działania "Nadzwyczajne tymczasowe wsparcie dla rolników, mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę". Uzasadniając wskazał na rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 grudnia 2022 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Pomoc dla rolników szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę" w ramach działania "Nadzwyczajne tymczasowe wsparcie dla rolników, mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2022 r. poz. 2742, dalej jako Rozporządzenie). Organ ocenił, że wnioskodawca nie spełnił jednego z warunków przyznania pomocy, określonego w § 2 pkt 4 ppkt c) Rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem pomoc przyznaje się rolnikowi jeżeli, między innymi, temu rolnikowi lub jego małżonkowi przyznano płatność za zazielenienie na podstawie przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na podstawie wniosku złożonego w 2021 r. oraz ten rolnik lub jego małżonek złożył w 2022 r. wniosek o przyznanie tej płatności, z tym że w przypadku gdy grunty orne rolnika lub jego małżonka obejmują mniej niż 10 hektarów, to we wnioskach złożonych w 2021 r. i 2022 r. rolnik lub jego małżonek podał co najmniej dwie różne uprawy w rozumieniu art. 44 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.), a uprawa główna w 2021 r. i 2022 r. nie zajmuje więcej niż 75% tych gruntów ornych. Organ zaznaczył, że z urzędu ma wgląd do danych systemu teleinformatycznego obsługującego wnioski o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Potwierdzono, że wnioskodawca prowadził w roku 2021 uprawę dwóch roślin - pszenżyto ozime (1,40 ha) i pszenica ozima (6,89 ha), na całym deklarowanym w gospodarstwie areale gruntów ornych: 8,29 ha. Wnioskodawca w roku 2021 uprawiał co prawda dwie rośliny, jednak udział procentowy pszenicy ozimej zajmuje więcej niż 75% tych gruntów ornych, bowiem wynosi 83,11%, zatem nie został spełniony warunek przyznania pomocy określony w § 2 pkt 4 ppkt c) Rozporządzenia. W odwołaniu wnioskodawca napisał, że nie zgadza się z decyzją. W 2021 roku prowadził produkcję roślinną na następujących działkach stanowiących grunty orne: . działka [...] obręb [...] powierzchnia 6,56 ha uprawa pszenica ozima, . działka [...] obręb [...] powierzchnia 0,33 ha uprawa pszenica ozima, . działka [...] obręb [...] powierzchnia 1,40 ha uprawa pszenżyto ozime, . działka [...] obręb [...] powierzchnia 0,27 ha uprawa jęczmień ozimy, . działka [...] obręb [...] powierzchnia 0,20 ha uprawa jęczmień ozimy, . działka [...] obręb [...] powierzchnia 0,54 ha uprawa jęczmień ozimy. Łącznie: pszenica ozima 6,89 ha co daje 74,08%, pszenżyto ozime 1,40 ha co daje 15,05%, jęczmień ozimy 1,01 ha co daje 10,86%. Wnioskodawca wskazał, że jego gospodarstwo posiadało w 2021 r. powierzchnię gruntów ornych na poziomie 9,30 ha, które zostały obsiane trzema roślinami, z których powierzchnia żadnej nie przekraczała 75%. Zaznaczył przy tym, że nie miał obowiązku ubiegania się o płatności bezpośrednie na wszystkie ww. działki mimo tego, że prowadził na nich produkcję rolną i posiadał na ww. działki dokumenty poświadczające prawo do ich użytkowania w postaci krótkoterminowych umów dzierżawy. Do odwołania wnioskodawca załączył umowy dzierżawy. Postanowieniem z 06 kwietnia 2023 r. dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Wyrokiem z 26 lipca 2023 r. III SA/Po 314/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę J. B. na ww. postanowienie dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z 06 kwietnia 2023 r. Rozpoznając skargę kasacyjną J. B. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 30 sierpnia 2024 r. I GSK 1307/23 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Prawomocnym wyrokiem z 28 stycznia 2025 r. III SA/Po 544/24 WSA w Poznaniu uchylił ww. postanowienie dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z 06 kwietnia 2023 r. WSA wskazał, że Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 19 lipca 2017 r. III UZP 3/17, wystąpił do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej również: TSUE lub Trybunał) z pytaniami, które poskutkowały wydaniem przez Trybunał Sprawiedliwości wyroku z dnia 27 marca 2019 r., C-545/17, M. P. przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, na który uwagę w niniejszej sprawie zwrócił Naczelny Sąd Administracyjny i którego nieuwzględnienie przez tutejszy Sąd zaowocowało naruszeniem art. 57 § 5 pkt 2 K.p.a. WSA dokonał ponownej wykładni tego przepisu z uwzględnieniem przytoczonego wyżej wyroku TSUE. Ocenił, że nie ma uzasadnionych podstaw do tego, aby procesowo różnicować skutki wniesienia pisma w zależności od rodzaju operatora pocztowego. Działalność pocztowa jest bowiem działalnością regulowaną w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców i wymaga wpisu do rejestru operatorów pocztowych (art. 6 ust. 1 Prawa pocztowego), zaś wszyscy zarejestrowani operatorzy pocztowi zobowiązani są m.in. do przestrzegania tajemnicy pocztowej i świadczenia swoich usług pocztowych w sposób zapewniający bezpieczeństwo obrotu pocztowego (art. 7 pkt 1 i 2 Prawa pocztowego). WSA uznał odwołanie wniesione ostatniego dnia terminu do sklepu "[...]" – z wykorzystaniem serwisu Pocztex Kurier 48 – za wniesione w ustawowym terminie. W konsekwencji w sprawie nie doszło do uchybienia przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania. Sklep "[...]" pełni bowiem funkcję jednostki wyodrębnionej i oznaczonej przez wyznaczonego operatora pocztowego jako miejsce, w którym można zawrzeć umowę o świadczenie usługi pocztowej. Decyzją z 25 kwietnia 2025 r. nr [...] dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji. Gospodarstwo skarżącego w 2021 roku - zgodnie z wnioskiem obszarowym na rok 2021 - posiadało mniej niż 10 ha gruntów ornych (8,29 ha), a w 2021 roku uprawa główna (pszenica ozima na powierzchni 6,89 ha) stanowiła 83,11% gruntów ornych. Zatem nie został spełniony warunek wskazany w § 2 pkt 4 lit. c) Rozporządzenia ani inny wskazany w § 2 pkt 4 tego Rozporządzenia. Okoliczność spełnienia warunku do przyznania pomocy ustala się na postawie zgłoszonych powierzchni i upraw we wniosku obszarowym. Nie można zatem uznać działek i powierzchni, które wnioskodawca wskazuje w odwołaniu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu J. B., zastępowany przez zawodowego pełnomocnika, wniósł o uchylenie decyzji wydanych w sprawie, zasądzenie kosztów postępowania, przedstawienie pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu: czy przepis § 2 ust. 4 lit. c) Rozporządzenia, w zakresie w jakim reguluje sztywno, bez luzu decyzyjnego przywilej oparty nie na faktycznym zazielenieniu a oparty na formalnym przyznaniu płatności za zazielenienie mimo, że wniosek o płatność nie był obligatoryjny, jest zgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji, w myśl którego wszyscy są wobec prawa równi, wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Pełnomocnik zarzucił brak czynnego udziału w gromadzeniu materiału dowodowego oraz brak powiadomień, naruszenie przepisów UE, które powinny być stosowane bezpośrednio, gdy tymczasem Rozporządzenie bezpodstawnie w § 2 ust. 4 lit. c) zawęża krąg adresatów decyzji, błędne wyliczenie powierzchni i procentów gruntów, brak przedstawienia kalkulacji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Znaczenie dla kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie ma okoliczność, że zaskarżona decyzja została wydana na skutek prawomocnego wyroku WSA w Poznaniu z 28 stycznia 2025 r. III SA/Po 544/24. Zastosowanie znajduje zatem art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej jako P.p.s.a.) w którym ustawodawca określił, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Nie ulega wątpliwości, że ocena prawna wyrażona w prawomocnym wyroku WSA w Poznaniu z 28 stycznia 2025 r. III SA/Po 544/24 jak i wynikające z niej wskazania co do dalszego postępowania, zostały wykonane przez organ wyższego stopnia, bowiem odwołanie skarżącego zostało rozpoznane merytorycznie. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 §1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej jako: P.p.s.a.), w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym (k. 12) zaś pełnomocnik strony skarżącej prawidłowo zawiadomiony o wniosku (k.17) nie wniósł o przeprowadzenie rozprawy. Spór w sprawie dotyczy spełnienia warunku określonego w § 2 pkt 4 lit. c) Rozporządzenia, dotyczy tego, czy organ mógł ocenić spełnienie warunków przyznania pomocy wyłącznie na podstawie zgłoszonych powierzchni i upraw we wniosku o przyznanie płatności, czy też miał obowiązek uwzględnić również grunty i uprawy nie zgłoszone we wniosku o przyznanie płatności ale dokumentowane umowami dzierżawy, przedłożonymi przez stronę w toku postępowania (przy odwołaniu). Sąd zaznacza przy tym brak sporu co do powierzchni i upraw zadeklarowanych przez skarżącego we wniosku o płatność na rok 2021. W przypadku skarżącego gospodarstwo w 2021 roku (zgodnie z wnioskiem obszarowym na rok 2021) posiadało mniej niż 10 ha gruntów ornych (8,29 ha), a w 2021 roku uprawa główna (pszenica ozima na powierzchni 6,89 ha) stanowiła 83,11% gruntów ornych. W kontrolowanej sprawie Sąd przyznaje rację organowi, przez co skarga musiała zostać oddalona. Obie decyzje wydane w sprawie są zgodne z prawem, z następujących powodów. Po pierwsze Sąd stwierdza, że brzmienie spornego przepisu § 2 pkt 4 ppkt c) Rozporządzenia, zacytowanego powyżej, jest jednoznaczne i organy nie mogły przyznać pomocy doliczając grunty nie zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności na rok 2021. Stanowiłoby to złamanie obowiązujących przepisów, czego organy administracji publicznej, przestrzegając zasady praworządności, robić nie mogą. Po drugie, Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie znajduje podstaw do kwestionowania konstytucyjności warunku przyznania pomocy określonego w przepisu § 2 pkt 4 ppkt c) Rozporządzenia. Uszło uwadze skarżącego, że pomoc finansowa, przyznawana na podstawie Rozporządzenia pochodzi z pieniędzy publicznych. Warunki przyznania pomocy zostały oparte na informacjach zgłaszanych uprzednio i to w sprawdzalny sposób, aby uwiarygodnić, że pomoc jest należycie adresowana. Sporny warunek zdaniem Sądu mieści się w swobodzie, na którą zezwolił ustawodawca w art. 45 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Rozporządzenie zostało bowiem wydane na podstawie ww. artykułu, zaś minister właściwy do spraw rozwoju wsi otrzymał delegację ustawową do określania, w drodze rozporządzenia, szczegółowych warunków lub trybu przyznawania, wypłaty lub zwrotu pomocy w ramach poszczególnych działań, poddziałań lub typów operacji objętych programem, łącznie z przestrzennym zasięgiem wdrażania tych działań oraz poddziałań. Ustawodawca nakazał przy tym ministrowi właściwemu do spraw rozwoju wsi, żeby miał na względzie zapewnienie prawidłowej realizacji programu, w szczególności przyznawania, wypłaty i zwrotu pomocy zgodnie z warunkami wynikającymi z programu, biorąc pod uwagę specyfikę poszczególnych działań i poddziałań oraz konieczność ukierunkowania pomocy, w szczególności ze względu na szczególne potrzeby i warunki zidentyfikowane zgodnie z art. 8 ust. 1 lit. c ppkt iv rozporządzenia nr 1305/2013 i wskazane w programie. Po trzecie, nie mają znaczenia przywoływane przez skarżącego okoliczności (w odwołaniu) braku obowiązku deklarowania wszystkich działek przez siebie uprawianych - we wniosku o przyznanie płatności. Świadome pominięcie działki/działek we wniosku o przyznanie płatności, mimo prowadzenia na niej/na nich działalności rolnej jest wyborem rolnika, który to wybór może przynieść określone konsekwencje [tutaj: związanie organów ARiMR informacjami zgłaszanymi uprzednio i weryfikowalnymi, przy dystrybuowaniu pomocy finansowej, skoro minister właściwy do spraw wsi ukierunkował przyznawaną pomoc]. Sąd wskazuje, że wnioskowanie o przyznanie przedmiotowej pomocy nie jest obowiązkowe, jak również nie każdy rolnik spełniał warunki wymienione w Rozporządzeniu (tak również WSA w Olsztynie w prawomocnym wyroku z 22 listopada 2023 r. I SA/Ol 325/23 dotyczącym tego samego przepisu: § 2 pkt 4 ppkt c) Rozporządzenia; dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach na stronie internetowej Naczelnego Sądu Administracyjnego, dalej jako CBOSA). Sąd zaznacza, że zawodowy pełnomocnik odstąpił od uzasadnienia w skardze swojej oceny, że "nie ma doniosłego znaczenia różnicowanie sytuacji podmiotów, które skorzystają z płatności od takich które dobrowolnie nie złożyły wniosku, mimo spełniania wymogów.", poprzestając na wskazaniu art. 32 ust. 1 Konstytucji. Nie wskazał także przepisów unijnych, których naruszenie zarzucił. Zgodnie z art. 32 ust. 1 Konstytucji: wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Sąd nie ma wątpliwości co do konstytucyjności przepisu § 2 pkt 4 ppkt c) Rozporządzenia. Intencje prawodawcy co do adresatów pomocy są bowiem obiektywnie weryfikowalne, w oparciu o informacje zawarte w bazach danych o działalności rolniczej. Rzetelność tych informacji podlega przy tym kontrolom, na podstawie przepisów odrębnych. Bezpodstawny jest także zarzut braku czynnego udziału w gromadzeniu materiału dowodowego. Skarżący nie wskazał bowiem w jaki sposób aktywność skarżącego w postępowaniu administracyjnym mogłaby wpłynąć na wydanie przez organ decyzji innej niż negatywna. W szczególności organ wyższego stopnia odniósł się do dowodów załączonych do odwołania, oceniając te dowody zgodnie z prawem, jako nieistotne dla rozstrzygnięcia wniosku. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.