III SA/Po 407/20

Dnia 21 października 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędziowie WSA Małgorzata Górecka (spr.) WSA Marek Sachajko po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 października 2020 roku sprawy ze skargi Gminy S. na rozstrzygnięcie nadzorcze Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w P. z dnia [...] września 2019r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały uchylającej uchwałę w sprawie wyrażenia zgody na wyodrębnienie w budżecie gminy środków stanowiących fundusz sołecki oddala skargę Gmina S. wniosła skargę na rozstrzygnięcie nadzorcze Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w P. z dnia [...] września 2019 r. nr [...] stwierdzające nieważność uchwały Gminy S. z dnia [...] lipca 2019 r. uchylającej uchwałę w sprawie wyrażenia zgody na wyodrębnienie w budżecie Gminy S. środków stanowiących fundusz sołecki z powodu istotnego naruszenia przepisów prawa. Organ wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1-4 ustawy z dnia [...] lutego 2014 r. o funduszu sołeckim rada gminy rozstrzyga o wyodrębnieniu w budżecie gminy środków stanowiących fundusz, podejmując uchwałę, w której wyraża zgodę albo nie wyraża zgody na wyodrębnienie funduszu. Uchwała podjęta po dniu 31 marca roku poprzedzającego rok budżetowy, którego dotyczy, jest nieważna. Uchwała o wyrażeniu zgody na wyodrębnienie funduszu ma zastosowanie do kolejnych lat budżetowych następujących po roku, w którym została podjęta. Uchwała o niewyrażeniu zgody na wyodrębnienie funduszu ma zastosowanie wyłącznie do roku budżetowego następującego po roku, w którym została podjęta. Rada Gminy nie może zatem uchylić uchwały własnej dotyczącej funduszu sołeckiego, albowiem ustawodawca wskazał na jedyną dopuszczalną drogę wyodrębnienia funduszu sołeckiego. Z tego względu należało orzec o stwierdzeniu nieważności przedmiotowej uchwały. W skardze do WSA w Poznaniu Gmina S. wniosła o uchylenie uchwały Kolegium RIO w P., zarzucając organowi naruszenie art. 2 ust. 1-4 ustawy z dnia 21 lutego 2014 r. o funduszu sołeckim oraz naruszenie art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. p samorządzie gminnym. W ocenie strony skarżącej przedmiotowa uchwała nie prowadzi do wyodrębnienia w budżecie funduszu sołeckiego, ale ma na celu wyłącznie uchylenie uchwały dającej możliwość wyodrębnienia w budżecie gminy środków stanowiących fundusz sołecki. Przedmiotowa uchwała nie stanowiła istotnego naruszenia prawa, dlatego nie było podstaw do stwierdzenia jej nieważności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W piśmie z dnia [...] października 2020 r. pełnomocnik poparł stanowisko wyrażone w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się nieuzasadniona. Zgodnie z art. 2 ust. 1-4 ustawy z dnia 21 lutego 2014 r. o funduszu sołeckim (Dz. U. 2014.301) rada gminy rozstrzyga o wyodrębnieniu w budżecie gminy środków stanowiących fundusz, podejmując uchwałę, w której wyraża zgodę albo nie wyraża zgody na wyodrębnienie funduszu. Uchwała podjęta po dniu 31 marca roku poprzedzającego rok budżetowy, którego dotyczy, jest nieważna. Uchwała o wyrażeniu zgody na wyodrębnienie funduszu ma zastosowanie do kolejnych lat budżetowych następujących po roku, w którym została podjęta. Uchwała o niewyrażeniu zgody na wyodrębnienie funduszu ma zastosowanie wyłącznie do roku budżetowego następującego po roku, w którym została podjęta. Sąd po przeanalizowaniu akt sprawy uznał, że organ nadzoru prawidłowo stwierdził, że Rada Gminy nie może uchylić uchwały własnej dotyczącej funduszu sołeckiego, albowiem ustawodawca wskazał na jedyną dopuszczalną drogę wyodrębnienia funduszu sołeckiego. Zgodnie z dyspozycją art. 2 ust. 1 ww ustawy fundusz sołecki stanowi wyodrębnione w danym roku budżetowym w uchwale budżetowej środki pieniężne. O jego wyodrębnieniu w budżecie gminy w terminie do 31 marca roku poprzedzającego rok budżetowy decyduje rada gminy w uchwale o wyrażeniu zgody na wyodrębnienie tych środków w budżecie gminy, uchwała ta ma charakter ciągły i obowiązuje do czasu jej odwołania t.j. do czasu podjęcia przez radę gminy uchwały w sprawie nie wyrażenia zgody na utworzenie w budżecie gminy środków stanowiących fundusz sołecki. Wskazać należy, że środki na fundusz sołecki służą generalnie zaspokajaniu potrzeb mieszkańców. Wniosek o przyznanie środków z takiego funduszu jest podejmowany na zebraniu wiejskim. Wniosek jest przekazywany przez wójta do rady gminy. W tym przypadku wójt nie ocenia czy mieszkańcy sołectwa wybrali słuszne, popierane przez wójta zadania bowiem w tych sprawach decyduje zebranie wiejskie, zaś wójt może jedynie sprawdzić czy sołectwo prawidłowo uchwaliło i sporządziło wniosek. Mamy tu do czynienia z zadaniami, które mieszkańcy sołectwa chcą wykonać dla poprawy życia, usuwania klęsk żywiołowych i.t.p. Rada gminy nie musi przyjąć wszystkich wniosków sołectwa gdy nie służy to realizacji zadań gminy. W tym przypadku korzyścią dla gminy przy uchwaleniu takiego wyodrębnienia środków jest to, że gmina dostaje dodatkowe pieniądze za realizację zadań własnych bowiem dostaje pieniądze z budżetu państwa, które w przypadku nie utworzenia funduszu jej nie przysługują. Z budżetu państwa zwraca się bowiem część poniesionych wydatków w ramach tego funduszu na realizację zadań własnych gminy. Tak więc omawiany przepis art. 2 ust. 1 ustawy o funduszu sołeckim realizuje swoją zasadniczą funkcję jaką jest stworzenie mechanizmu finansowego umożliwiającego realizację inicjatyw społeczności wiejskich. Wysokość środków uzależnione jest od kondycji finansowej gminy. Wspomniana już ustawa nie reguluje sytuacji, gdy np. rada gminy poprzedniej kadencji podjęła uchwałę o wyodrębnieniu funduszu sołeckiego, który ma być stosowany w trakcie kadencji nowej rady gminy nie akceptującej takiego wydzielenia środków budżetowych gminy bowiem ustawodawca ograniczył działanie rady gminy w tym zakresie jedynie do uchwalenia wyodrębnienia w budżecie gminy środków stanowiących fundusz bądź nie wyrażenia zgody na wyodrębnienie funduszu. Reasumując, zgodnie z regulacjami ustawowymi rada gminy może albo uchwalić wyodrębnienie w budżecie gminy środków tworzących fundusz, albo nie wyrazić zgody na wyodrębnienie takiego funduszu. W omawianej sprawie rada Gminy S. podjęła w dniu [...] stycznia 2015 roku uchwałę [...] w sprawie wyrażenia zgody na wyodrębnienie w budżecie Gminy S. środków stanowiących fundusz sołecki i nie ma podstaw prawnych do "zlikwidowania" funduszu uchwalonego poprzez podjęcie Uchwały nr/[...] z dnia [...] lipca 2019r. uchylającej uchwałę w sprawie wyrażenia zgody na wyodrębnienie w budżecie Gminy S. środków stanowiących fundusz sołecki. Przedmiotowa uchwała nie mogła być wobec tego podjęta. Z tego względu należało orzec o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.