III SA/Po 41/13

Dnia 26 kwietnia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2013 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi AK na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w opłacie paliwowej za poszczególne miesiące 2007 roku postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Postanowieniem z dnia [...] r. referendarz sądowy odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy, uzasadniając, że skarżący nie złożył oświadczenia o posiadanych pojazdach podlegających obowiązkowi rejestracji, nie złożył również wyciągów z kont bankowych, lokat bankowych i rachunków bankowych zarówno jego jak i firmy. Nie złożył również raportów ze stanu kasy za okres od 1 czerwca do dnia sporządzenia odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca podał jedynie numery tytułów wykonawczych, na podstawie których prowadzona jest egzekucja, nie złożył jednak zawiadomień o zajęciu rachunków bankowych, nie wyjaśnił również czy jego majątek został zajęty. Referendarz podkreślił również, że to na wnioskodawcy ciążył obowiązek wykazania jego sytuacji bieżącej, przez co nieuzasadniony jest jego wniosek do Sądu o zwrócenie się o informacje na temat wnioskodawcy do urzędu skarbowego. Pismem z dnia 3 kwietnia 2013 r. pełnomocnik strony skarżącej złożył sprzeciw. W uzasadnieniu podniesiono, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą, ale utracił płynność finansową, nie jest właścicielem żadnych pojazdów podlegających obowiązkowi rejestracji, a dochód z działalności w całości przeznacza na utrzymanie rodziny i domu. Jego żona i dwoje dzieci nie uzyskują dochodu. Skarżący spłaca liczne kredyty i nie ma aktualnie zdolności kredytowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie z obowiązku uiszczenia opłat sądowych oraz ponoszenia kosztów zastępstwa procesowego stanowi wyjątek od reguły wykonania przez stronę tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej. Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem, tj. całkowicie pozbawionych środków do życia ze względu na okoliczności życiowe. AK oświadczył, że poza dochodami z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie uzyskuje żadnych dochodów i nie jest właścicielem żadnych pojazdów podlegających obowiązkowi rejestracji. Wnioskodawca przedłożył również kopię zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2011, z którego wynika, że z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej jego przychód wyniósł 590.557,41 zł, koszty uzyskania przychodów wyniosły 287.521,38 zł, a dochód 303.036,03 zł. Z załączonych deklaracji VAT-7 wynika, że podstawa opodatkowania w miesiącu lipcu 2012 r. wyniosła 49.561,00 zł, w sierpniu 2012 r. 42.503,00 zł, we wrześniu 39.609,00 zł, w październiku 2012 r. 42.565,00 zł, w listopadzie 2012 r. 51.791,00 zł. W 2012 roku przychód wnioskodawcy z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej wyniósł 566.643,74 zł, koszty uzyskania przychodów 293.098,07 zł, a dochód 273.545,67 zł (średniomiesięczny dochód wyniósł 22.795,47 zł). Z informacji zawartych we wniosku oraz wyjaśnień pełnomocnika wynika, że AK pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, córką i synem. Posiada dom o powierzchni 120,00 m² oraz nieużytki rolne o powierzchni 0,967 ha. Nie posiada natomiast żadnych zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych), ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3000 euro. Wnioskodawca uzyskuje dochód z działalności gospodarczej w wysokości ok. 3.500,00 zł, który jak zaznaczył, w całości przeznacza na utrzymanie rodziny, tzn. na jedzenie 1.000,00 zł, odzież 300,00 zł, energię elektryczną 250,00 zł, wodę i kanalizację 200,00 zł, gaz 100,00 zł, opał 500,00 zł, przedszkole 200,00 zł, telefon 150,00 zł, środki czystości 300,00 zł, kosmetyki 100,00 zł, przybory szkolne 150,00 zł, wywóz śmieci 50,00 zł, ubezpieczenie domu 50,00 zł. Żona wnioskodawcy pozostaje bezrobotna, bez zasiłku i obecnie wychowuje małe dzieci. W stosunku do AK toczą się liczne postępowania egzekucyjne. Z rachunków bankowych wnioskodawcy w Banku PKO S.A. wyegzekwowano kwotę 7.794,00 zł, a z rachunku w Banku Spółdzielczym w Kościanie wyegzekwowano kwotę 12.000,00 zł. Jak to już zostało wcześniej powiedziane, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w myśl art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. jest możliwe gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wobec tego, to pochodzące informacje od wnioskodawcy powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była kompleksowa ocena jego rzeczywistej kondycji finansowej i sytuacji majątkowej. W interesie wnioskodawcy pozostaje przedstawienie jak najpełniejszej informacji, pozwalającej na dokonanie oceny jego aktualnych możliwości płatniczych. Obowiązek wykazania wszelkich okoliczności potwierdzających brak możliwości poniesienia kosztów sądowych, obciąża zatem stronę wnioskującą o przyznanie prawa pomocy. Biorąc pod uwagę całokształt sytuacji rodzinnej, finansowej i majątkowej strony stwierdzić należy, że nie wykazał on, że przyznanie prawa pomocy jest uzasadnione. Wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą oraz uzyskuje z tego tytułu dochody. Jednocześnie, w ocenie Sadu, utrzymuje on płynność finansową, a przez to okresowo pozostaje w posiadaniu środków finansowych, które umożliwiają regulowanie zobowiązań finansowych. Osiągane przez niego dochody pozwalają zatem na zabezpieczenie koniecznych kosztów utrzymania skarżącego i jego rodziny oraz na poniesienie kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że oświadczenie majątkowe wnioskodawcy nie może stanowić wystarczającej podstawy do zastosowania przywileju zwolnienia od ponoszenia ciężarów publicznych. Wobec powyższego, Sąd uznał, że na obecnym etapie postępowania skarżący nie wykazał ziszczenia się w jego sytuacji materialnej i rodzinnej przesłanek przyznania prawa pomocy. W konsekwencji, na podstawie cytowanych wyżej przepisów orzeczono jak w postanowieniu.