III SA/Po 41/17

Dnia 13 czerwca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Marzenna Kosewska (spr.) WSA Małgorzata Górecka Protokolant: ref. staż. Marta Chocianowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2017 roku przy udziale sprawy ze skargi K. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. z dnia [...] listopada 2016r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od należności z tytułu nieopłaconych składek oddala skargę Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2016 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. na podstawie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) – dalej k.p.a. w zw. z art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1-3b i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r, poz. 963 ze zm.) - dalej u.s.u.s. po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy decyzję z [...] września 2016 r. nr [...] o odmowie umorzenia K. sp. z o. o. w P. odsetek: 1. w kwocie 17943 zł od składek ubezpieczenie społeczne w kwocie 43 479,57 zł za październik 2006 r., styczeń 2007 r., od marca 2007 r. do października 2012 r., od stycznia 2013 r. do maja 2016 r., 2. w kwocie 4 307 zł od składek na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 10 979,21 za okres od lipca 2007 r. do czerwca 2008 r., od sierpnia 2008 r. do listopada 2010 r., od stycznia 2011 r. do października 2012 r. i od stycznia 2013 r. do maja 2016 r., 3. w kwocie 1 802 zł od składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w kwocie 4 017,54 zł za grudzień 2001 r., od października 2005 r. do sierpnia 2006 r., od listopada 2006 r. do stycznia 2007 r., od marca 2007 r. do czerwca 2008 r., od sierpnia 2008 r. do października 2012 r. i od stycznia 2013 r. do maja 2016 r. Odsetki naliczono na 7 lipca 2016 r. (dzień wpływu wniosku o ich umorzenie). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawiono następujące uzasadnienie faktyczne i prawne. W dniu 7 lipca 2016 r. K. sp. z o. o. w P. wniosła o umorzenie odsetek od należności z tytułu niezapłaconych składek . W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że strona jest w trudnej sytuacji finansowej (nie ma majątku), ale zamierza - po pozyskaniu inwestora - uregulować zaległe składki. Warunkiem przyszłego inwestora na wykupienie udziałów w spółce jest jednak umorzenie odsetek od nieuiszczonych składek. Odmawiając umorzenia odsetek organ dokonał oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy na podstawie następujących dowodach złożonych przez stronę: oświadczeniu o stanie majątkowym z 2 sierpnia 2016 r., oświadczeniu o nieotrzymaniu pomocy publicznej de minimis, formularzu informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis, bilansach i rachunkach zysków i strat za lata 2013, 2014 i 2015, a także na piśmie Sądu Rejonowego [...] o niezłożeniu przez stronę wniosku o ogłoszenie upadłości. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u .s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Całkowita nieściągalność, o której mowa w jej art. 28 ust. 2, zachodzi, gdy: zostanie spełniona przynajmniej jedna z przesłanek enumeratywnie wymieniona w ust. 3 art. 28 u.s.u.s. Zdaniem organu w stosunku do wnioskodawcy nie zachodzi żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności zadłużenia, ponieważ odpowiednio: 1) strona nie jest osobą fizyczną (mogącą umrzeć), 2) nie toczyło się wobec strony postępowanie upadłościowe, 3) strona nie zaprzestała prowadzenia działalności, gdyż nadal jest zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą, 4) nie toczyło się wobec strony postępowanie likwidacyjne, 4a) wysokość nieopłaconej składki przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, 4b) nie toczyło się wobec strony postępowanie upadłościowe, 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, a: - w 2014 r. umorzono postępowanie egzekucyjne wobec strony z uwagi na jego bezskuteczność, lecz obecnie jest prowadzone kolejne postępowanie tego rodzaju, - strona ma majątek, co wynika ze sprawozdania finansowego za okres od 1 stycznia 2016 r. do 30 września 2016 r., a ponadto - zgodnie z art. 116 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.) - za zaległości podatkowe sp. z o. o. odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, 6) w związku z powyższym (pkt 5) nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Organ podniósł ,że odsetki za zwłokę należą do należności z tytułu składek (art. 24 ust. 2 u.s.u.s), stąd ich umorzenie może nastąpić tylko wtedy, gdy zajdzie jedna z przesłanek z art. 28 ust. 3 . Skoro żadna z nich nie wystąpiła, organ był zobowiązany do odmowy umorzenia odsetek. Ich umorzenie byłoby możliwe (w ramach uznania administracyjnego) wyłącznie w przypadku zajścia jednej z powyższych przesłanek. W skardze na decyzję z [...] listopada 2016 r. K. sp. z o. o. w P. zarzuciła: 1. naruszenie art. 24 ust. 2 i art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez: a) wadliwe ustalenie wysokości składki (a tym samym i wysokości odsetek) za 2001 r., gdyż wtedy skarżący nie prowadził działalności; nawet gdyby ją wówczas prowadził, to składki za ten okres uległy przedawnieniu, b) niezgodność wysokości składki w zaskarżonej decyzji i w piśmie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 10 listopada 2016 r., c) nieprawidłową odmowę umorzenia odsetek, gdyż: - niemożność umorzenia składki nie oznacza niemożności umorzenia odsetek, - zaszła przesłanka umorzenia (całkowita nieściągalność zadłużenia), jako że od 2006 r. skarżący nie ma majątku ani środków na kontach bankowych i w związku z tym nie uiszcza składek; od tego czasu Zakład Ubezpieczeń Społecznych prowadził wobec niego bezskuteczną egzekucję składek; skarżący nie złożył wniosku o ogłoszenie upadłości, bo nie miał środków na przeprowadzenie postępowania upadłościowego, - niektóre odsetki od 2006 r. uległy przedawnieniu (z uwagi na przedawnienie niektórych składek); 2. naruszenie art. 7, 80, 88 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a." poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. W dodatkowym piśmie z 17 lutego 2017 r. (k. 35-36) Skarżący ponownie wskazał, że wystąpiła całkowita nieściągalność umożliwiająca umorzenie odsetek. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 2 u.s.u.s). Stosownie do art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w jej art. 28 ust. 2, zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2015 r. poz. 233, 978, 1166, 1259 i 1844 oraz z 2016 r. poz. 615); 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Sąd podziela stanowisko organu, że nie wystąpiła całkowita nieściągalność odsetek, gdyż nie zaszła żadna z przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Organ był więc zobowiązany odmówić umorzenia odsetek, gdyż możliwość ich umorzenia - w ramach uznania administracyjnego - zachodzi jedynie wtedy, gdy zajdzie choć jedna przesłanka ich umorzenia. Odnosząc się do zarzutów skargi należy podnieść, co następuje. Skarżący zakwestionował zasadność uregulowania składki (w tym odsetek od niej) za 2001 r., gdyż wtedy nie prowadził działalności, a nawet gdyby ją prowadził, to należność ta uległa przedawnieniu. Zarzut ten nie jest słuszny, ponieważ w zaskarżonej decyzji ustalono, że Skarżący - jeśli chodzi o 2001 r. - nie uregulował składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych jedynie za grudzień 2001 r. Skarżący w tym czasie prowadził działalność, gdyż istnieje już od 1989 r. (informacja z Krajowego Rejestru Sądowego, k. 23). Składka za grudzień 2001 r. nie uległa przedawnieniu, jako że za ten okres jest prowadzone przez komornika sądowego wobec Skarżącego postępowanie egzekucyjne (pismo organu z 10 listopada 2016 r., str. 3, 1 akapit, k. 13), a w czasie jego trwania bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony (art. 24 ust. 5b u.s.u.s.). Skoro wysokość składki za grudzień 2001 r. ustalono w prawidłowej wysokości, także i odsetki od niej zostały ustalone prawidłowo. Zasadny jest zarzut skarżącego, że zachodzi niezgodność wysokości należnej składki w zaskarżonej decyzji i w piśmie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 10 listopada 2016 r. Nie ma to jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia. Kwoty składek (i odsetek) podane w zaskarżonej decyzji są niższe niż te podane we wspomnianym piśmie. Poza tym skarżący nie wskazuje, za które konkretnie okresy nienależnie uwzględniono składki (i odsetki), a z materiału dowodowego nie wynika, aby wysokość należnej składki uwzględniona w zaskarżonej decyzji była nieprawidłowa. Niezasadne są także zarzuty odnoszące się bezpośrednio do odmowy umorzenia odsetek. Nie było sporne miedzy skarżącym a organem, że niemożność umorzenia składki nie oznacza niemożności umorzenia odsetek. Niemniej jednak, aby możliwe było umorzenie odsetek, musi wystąpić choć jedna z przesłanek z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Skarżąca spółka wywodziła, że nie ma majątku ani środków na kontach bankowych i z tego powodu nie uiszcza składek, a od 2006 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych prowadził wobec niej bezskuteczną ich egzekucję oraz że właśnie z powodu braku środków nie złożyła wniosku o ogłoszenie upadłości. Zdaniem strony świadczy to, że zaszła przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s, umożliwiająca umorzenie odsetek. W ocenie Sądu organ dokonał prawidłowej analizy materiału dowodowego dotyczącego sytuacji majątkowej skarżącej spólki. Z przedłożonych sprawozdań finansowych, na co zawrócił uwagę organ wynika, że w okresie od stycznia do września 2016 roku wartość majątku spółki wynosiła łącznie 18 763,73 zł. i całość majątku stanowią aktywa obrotowe. Podnoszony dopiero na etapie skargi zarzut, że niektóre odsetki od 2006 r. uległy przedawnieniu (z uwagi na przedawnienie niektórych składek) nie został szczegółowo uzasadniony, to znaczy nie wskazano za które okresy zdaniem strony skarżącej nastąpiło przedawnienie i z jakiego powodu. Z materiału dowodowego nie wynika taka okoliczność, zaś toczące się wobec spółki postępowania egzekucyjne zmierzające od wyegzekwowania należności z tytułu składek i odsetek za okresy wskazane w zaskarżonej decyzji (pismo organu z 10 listopada 2016 r.) skutkują zawieszeniem biegu terminu przedawnienia (art. 24 ust. 5b u. s.u.s.). Za nie zasadne Sąd uznał zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania: Art. 7 k.p.a., zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, art. 80 k.p.a., stosownie do którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, art. 88 k.p.a., zgodnie z którym okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2, art. 107 K.p.a., stosownie do którego: (§ 1): decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji lub, jeżeli decyzja wydana została w formie dokumentu elektronicznego, powinna być opatrzona kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Decyzja, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego lub skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać ponadto pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa lub skargi, (§ 2): przepisy szczególne mogą określać także inne składniki, które powinna zawierać decyzja, (§ 3): uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa, (§ 4): można odstąpić od uzasadnienia decyzji, gdy uwzględnia ona w całości żądanie strony; nie dotyczy to jednak decyzji rozstrzygających sporne interesy stron oraz decyzji wydanych na skutek odwołania, (§ 5): organ może odstąpić od uzasadnienia decyzji również w przypadkach, w których z dotychczasowych przepisów ustawowych wynikała możliwość zaniechania lub ograniczenia uzasadnienia ze względu na interes bezpieczeństwa Państwa lub porządek publiczny. Zdaniem Sądu organ prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe, wnikliwie zbadał sprawę, prawidłowo ocenił zebrane dowody, a zaskarżona decyzja zawiera wszystkie niezbędne elementy i została rzetelnie uzasadniona (omówiono zebrany w postępowaniu materiał dowodowy, wykładnię zastosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa). Strona miała też możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Podsumowując należy stwierdzić, że organ zasadnie uznał, że nie zaszła żadna z przesłanek z art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych do umorzenia odsetek, co skutkowało odmową ich umorzenia. Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.).