III SA/Po 41/18

Dnia 13 marca 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka (spr.) Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Izabela Paluszyńska Protokolant: sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2018 roku przy udziale sprawy ze skargi X na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie nałożenia opłaty za umieszczenie urządzeń infrastruktury technicznej w pasie drogowym I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z dnia [...]r. w przedmiocie nałożenia na X opłaty za umieszczenie w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanej z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego ( sieć wodociągowa ) w [...] o pow. [...] m kw. od dnia [...] r. do dnia [...] r. w wysokości [...] zł oraz naliczenia opłaty rocznej w wysokości [...] zł płatnej od [...] r. i za lata następne. Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym. Przedmiotowe urządzenie infrastruktury technicznej znajduje się w pasie drogowym drogi gminnej ul. [...]i ul. [...]. Właścicielem i inwestorem tego urządzenia jest X. Na podstawie art. 40 ust. 3 ustawy o drogach publicznych za zajecie pasa drogowego pobiera się opłatę. Organ I instancji na tej podstawie nałożył na stronę powyższą opłatę. Po rozpatrzeniu odwołania organ II instancji stwierdził, że w postępowaniu odwoławczym nie można znieść ani obniżyć opłat za zajmowanie pasa drogowego. Ulgi w płatności takiej należności mogą być dochodzone w odrębnym postępowaniu administracyjnym. Osoby zainteresowane mogą ponadto dokonać zmiany właściciela urządzenia poprzez zwarcie umowy z przedsiębiorstwem wodno-kanalizacyjnym lub z gminą. Ponadto w ocenie organu dla strony bardziej korzystne jest naliczenie opłaty niż nałożenie kary za zajmowanie pasa drogowego bez zezwolenia. W skardze od decyzji organu II instancji strona wniosła o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, zarzucając naruszenie: - art. 7 w zw. z art. 77, 8, 11 oraz art. 107 § 3 kpa poprzez niewyczerpujące wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych i podstaw wydanej decyzji. Strona podkreśliła brak decyzji dotyczącej wybudowania przedmiotowej sieci wodociągowej oraz niezasadne określenie opłaty od dnia [...] r. podnosząc zarzut przedawnienia. Dodatkowo strona powołała się na załączone do skargi dokumenty: zawiadomienie o zakończeniu obiektu budowlanego i zaświadczenie powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o zrealizowaniu obiektu budowlanego- sieci wodociągowej z rur [...]zlokalizowanej na działkach nr ewidencyjny [...]położonych przy ul. [...] , wskazując na niewłaściwy jej zdaniem termin ustalenia przedmiotowej opłaty. Organ II instancji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja Samorządowe Kolegium Odwoławcze narusza przepisy prawa w stopniu, który zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") oznacza konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest art. 39 ust. 3 i 40 ust. 1,2,3,5,11, 13 i 15 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych ( Dz. U. z 2016 roku, poz. 23), dalej "ustawa" lub "u.d.p.". Generalnie istnieje zakaz dokonywania w pasie drogowym czynności , które mogłyby powodować niszczenie lub uszkodzenie drogi i jej urządzeń albo zmniejszenie jej trwałości albo mogłyby zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego. Do tych czynności należy m.in. lokalizacja urządzeń infrastruktury technicznej jak i obiektów budowlanych. Dopuszczono jednak możliwość uchylenia zakazów co do niektórych czynności wymienionych w art. 39 ust. 1 . ustawy. Przepis art. 39 ust. 3 ustawy stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach lokalizowanie w pasie drogowym m.in. urządzeń infrastruktury technicznej , czy obiektów budowlanych (urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego) może nastąpić wyłącznie za zezwoleniem właściwego zarządcy drogi wydanym w drodze decyzji administracyjnej. Zakres tych czynności, które mogą być wyjątkowo podejmowane za zezwoleniem, określa art. 40 ust. 1 i 2 ustawy. Stosownie do art. 40 ust. 1 u.d.p. zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg, wymaga zezwolenia zarządcy drogi , w formie decyzji administracyjnej. Tenże wymóg odnosi się także do umieszczenia pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej czy też obiektów budowlanych niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego. Przepis art. 40 ust. 1 i 2 ustawy stanowi więc rozwinięcie regulacji prawnej zawartej w art. 39 ust. 3 ustawy w zw. z art. 40 ust. 2 pkt 2 i 3. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że [...] jako inwestor [...]r. zwrócił się do Burmistrza o wydanie decyzji w trybie art. 39 ustawy z dnia 21 marca 1985r, o drogach publicznych na lokalizację sieci wodociągowej i przyłączy wody dla działek o nr geod. m.in. [...]obręb [...] i w dniu[...] r. Burmistrz wyraził zgodę na umieszczenie w pasie drogowym w m. [...]sieci wodociągowej i przyłączy wody na działkach stanowiących drogi o numerach ewid. m.in. [...]obręb [...] wskazując jednocześnie o obowiązku uzyskania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego stosownie do art. 40 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych. Dalej w aktach administracyjnych jest wyciąg z mapy zasadniczej, na którym zaznaczono odcinek zajęcia pasa drogowego poprzez umieszczenie przedmiotowego urządzenia infrastruktury technicznej w pasie drogowym drogi gminnej ul. [...] (działki o numerach ewid. [...]). Prace inwestycyjne polegające na budowie przyłącza wodociągowego i sieci wodociągowej zostały zakończone i doszło m.in. do odbioru pasa drogowego , który to odbiór miał miejsce[...] r. wobec zakończenia prac w dniu[...] r. W omawianej sprawie poza sporem pozostaje więc wybudowanie sieci wodociągowej w pasie drogowym. Decyzja zezwalająca na lokalizację sieci wodociągowej z dnia [...]r. poprzedza niejako wydanie decyzji zezwalającej na zajęcie pasa drogowego wydanej na wniosek inwestora/wykonawcy/właściciela , wydanej na podstawie art. 40 ust. 2 pkt 1ustawy a następnie na wniosek właściciela przedmiotowego urządzenia organ wydaje decyzję w oparciu o przepis art. 40 ust.2 pkt 2 ustawy. Skoro bowiem przedmiotowa sieć została wybudowana w pasie drogowym i tam pozostaje to winna zostać wydana decyzja w trybie art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy . W omawianej sprawie Burmistrz wydał w dniu[...]. decyzję udzielającą zezwolenia na umieszczenie sieci wodociągowej [...] m w pasie drogowym w mieście, [...] działki o numerach ewidencyjnych [...]obręb [...]. W treści decyzji wskazano, że została wydana na wniosek X (skarżącej) oraz ponownie na jej wniosek jako właściciela urządzenia. W treści decyzji wskazano, że zezwolenia udziela się na warunkach określonych w decyzji z dnia[...] r. W okresie pomiędzy rozpoczęciem inwestycji w pasie drogowym a zakończeniem tam robót w dniu [...]r. inwestor winien być w posiadaniu zezwolenia na zajęcie pasa drogowego w rozumieniu art. 40 ust. 2 pkt 1 . W aktach administracyjnych Sąd nie dopatrzył się powyższych zezwoleń. Skarżąca twierdziła w skardze, że nigdy nie było momentu nielegalnego zajmowania pasa drogowego, tak więc należy rozumieć, że inwestor był w posiadaniu takiego zezwolenia. Powyższe stanowisko skarżąca wyraziła wobec stwierdzenia przez organ odwoławczy, że decyzja zezwalająca na umieszczenie przedmiotowego urządzenia technicznego zawiera obowiązek zapłaty opłat rocznych począwszy od [...]r. bowiem jest to dla strony bardziej korzystne aniżeli obowiązek zapłaty za ten okres (od [...]r. do dnia wydania zezwolenia) kary pieniężnej z tytułu nielegalnego zajmowania pasa drogowego w wysokości 10- krotności opłaty. Z kolei stanowisko takie wyraził organ wobec podniesionego w odwołaniu strony zarzutu przedawnienia. Niewątpliwie istnieje obowiązek ponoszenia opłat z tego tytułu , co wynika z treści art.40 ust.3 u.d.p. Prawidłowo więc organ przyjął istnienie takiego obowiązku . Należną opłatę wyliczył w oparciu o stawkę wskazaną w §2 pkt 2 lit. b uchwały Nr [...]w sprawie ustalenia stawek opłat za zajmowanie pasa drogowego dróg gminnych na cele niezwiązane z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego [...]wskazując przy tym, że nakłada opłatę proporcjonalną za umieszczenie urządzenia w pasie drogowym za okres [...]r. do dnia[...]rok. Stawka wskazana w §2 pkt 2 lit.b uchwały ustalana jest jako stawka opłaty rocznej za zajęcie 1 m kw. powierzchni pasa drogi zajętej przez rzut poziomy urządzeń i wynosi [...]zł. Tak więc nie jest to, w przeciwieństwie do zapisu §3 uchwały stawka dzienna. Niezrozumiałym więc jest wyliczenie opłaty w decyzji pierwszoinstancyjnej. Z kolei organ odwoławczy uzasadniając decyzję w zakresie wyliczenia opłaty za zajęcie pasa drogowego w omawianej sprawie powołał się na przepis art. 40 ust. 1 pkt 6 ustawy, który to przepis określa sposób ustalenia opłaty za zajęcie pasa drogowego polegające na umieszczeniu w nim obiektów budowlanych niezwiązanych z potrzebami ruchu drogowego oraz reklam podczas, gdy z decyzji kontrolowanej przez organ odwoławczy wynika, że dotyczy ona zezwolenia na umieszczenie w pasie drogowym urządzenia infrastruktury technicznej, do którego zastosowanie ma przepis art. 40 ust. 5 ustawy przy ustalaniu opłaty. Istnieje więc rozbieżność spowodowana brakiem wnikliwych ustaleń faktycznych bowiem organ I instancji kwalifikuje sieć wodociągową podaną w treści decyzji jako urządzenie infrastruktury technicznej , zaś organ odwoławczy kwalifikuje przedmiot sprawy jako obiekt budowlany, co prowadzi do innego wyliczenia opłaty aniżeli jak dla urządzenia infrastruktury technicznej. Wyjaśnienie powyższego niewątpliwie ma odniesienie do kwoty opłaty jaką należy określić z tytułu zajmowania pasa drogowego poprzez umieszczenie tam przedmiotu sprawy . Sąd zauważa, że organ odwoławczy nie ustosunkował się do zarzutu przedawnienia zgłoszonego przez skarżącą w odwołaniu. Zadaniem Sądu jest kontrola zaskarżonych orzeczeń , ich prawidłowości a w tym ocena stanowiska organu odwoławczego zajętego wobec zgłoszonych przez stronę zarzutów. Tak więc Sąd nie może zastąpić organu oceniając zarzuty zgłoszone w odwołaniu a jedynie dokonuje kontroli wydanego przez ten organ rozstrzygnięcia. Dokonując ponownego rozpatrzenia odwołania, organ zobowiązany będzie uwzględnić powyższe uwagi mając na względzie przepis art. 139 k.p.a. mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a., orzeczono o uchyleniu decyzji organu II instancji. O kosztach postanowiono w oparciu o art. 200 P.p.s.a.