III SA/Po 410/18

WyrokWSA w Poznaniu2018-09-26

Skład orzekający: Marzenna Kosewska, Walentyna Długaszewska, Marek Sachajko

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek, nie badając wystarczająco przesłanek z art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ rentowy nie zbadał wystarczająco przesłanek umorzenia należności z tytułu składek w oparciu o art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z § 3 rozporządzenia. Organ nieprawidłowo ocenił sytuację materialną skarżącej, nie uwzględniając pogorszenia jej sytuacji dochodowej po utracie pracy oraz nie zbadał wnikliwie konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym mężem, która mogła pozbawić ją możliwości uzyskiwania dochodu. W związku z tym, organ naruszył zasady postępowania administracyjnego, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Stan faktyczny
A. N. złożyła wniosek o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy, wraz z odsetkami. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. odmówił umorzenia, uznając, że nie zaszły przesłanki całkowitej nieściągalności ani uzasadnione przypadki umorzenia mimo braku całkowitej nieściągalności. Decyzja ta została utrzymana w mocy po ponownym rozpatrzeniu sprawy. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów, wskazując na swoją trudną sytuację rodzinną i zdrowotną oraz brak majątku.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. z dnia [...] kwietnia 2018 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] lutego 2018 r.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 26 września 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska (spr.) Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2018 roku przy udziale sprawy ze skargi A. N. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. z dnia [...] kwietnia 2018r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. z dnia [...].02.2018r. nr [...] Decyzją z [...] lutego 2018 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P., po rozpatrzeniu wniosku A. N., na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 1-4 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1778 ze zm.), dalej: "u.s.u.s." oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365), dalej: "rozporządzenie", odmówił umorzenia należności z tytułu składek na: a) ubezpieczenia społeczne w zakresie: - składek za okres od stycznia 2009 r. do listopada 2017 r. w wysokości 69 865,68 zł, - odsetek o wyżej wskazanej należności w wysokości 28 125 zł, b) ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: - składek za sierpień 2007 r., październik 2007 r. i za okres od stycznia 2009 r. do listopada 2017 r. w wysokości 28 682,37 zł, - odsetek o wyżej wskazanej należności w wysokości 11 745 zł, c) Fundusz Pracy w zakresie: - składek za okres od stycznia 2009 r. do listopada 2017 r. w wysokości 5 965,14 zł, - odsetek o wyżej wskazanej należności w wysokości 2 393 zł. Strona wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2018 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] lutego 2018 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, co następuje. Strona 1 marca 2018 r. zawiesiła prowadzenie działalności gospodarczej. Z tytułu jej prowadzenia w 2015 r. uzyskała dochód w wysokości 7 368,27 zł, w 2016 r. poniosła stratę w wysokości 5 617,05 zł, a w 2017 r. uzyskała dochód w wysokości 2 288,56 zł. Oświadczyła, że od 4 stycznia 2018 r. pozostaje bez pracy. Zobowiązaną wyrejestrowano z ubezpieczeń 5 stycznia 2018 r. Prowadzi ona gospodarstwo domowe z mężem pobierającym rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, orzeczonej do 30 czerwca 2020 r. w wysokości 854 zł netto. Pobiera też dodatek mieszkaniowy w wysokości 480 zł. Wychowuje dwoje dzieci w wieku 11 i 12 lat, korzystające z programu dożywiania. Jako stałe wydatki strona wskazała: czynsz 855 zł, opłaty eksploatacyjne 200 zł i koszty leczenia 400 zł. Według oświadczenia strona ma nieuregulowane zobowiązania podatkowe w wysokości ok. 200 000 zł. Oświadczyła także, iż nie posiada majątku ruchomego ani nie jest właścicielem nieruchomości. Przesłanki umorzenia należności uregulowano w art. 28 ust. 2 i 3 oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Zgodnie z art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2015 r., poz. 233 i 978), 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym, 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Umorzenie należności z tytułu składek ma zatem bardzo wyjątkowy charakter i musi być uzasadnione zaistnieniem ściśle określonych przesłanek. Opłacanie należnych składek jest bowiem obowiązkowe i wszelkie odstępstwa od tej reguły muszą być uzasadnione zaistnieniem bardzo szczególnych okoliczności, z których wynika, że nie tylko obecnie nie ma, ale również w przyszłości nie będzie możliwości odzyskania należności. W sprawie nie wystąpiły przesłanki całkowitej nieściągalności określone w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Z przyczyn oczywistych nie można odnieść się do przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 1 (dłużnik zmarł), pkt 4 (nie toczyło się postępowanie likwidacyjne) i pkt 4a u.s.u.s. Nie stwierdzono też przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 2 i pkt 4b u.s.u.s., gdyż z materiału dowodowego nie wynika, aby strona wniosła o ogłoszenie upadłości lub aby prowadzone postępowanie upadłościowe zostało umorzone. W stosunku do zadłużenia z tytułu składek prowadzone jest postępowanie egzekucyjne i uprawniony organ egzekucyjny dotychczas nie orzekł o bezskuteczności postępowania z uwagi na brak składników majątkowych należących do dłużnika. Nie można zatem stwierdzić zaistnienia przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. Z kolei informacje o braku zatrudnienia czy majątku nieruchomego nie pozwalają na stwierdzenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s.). Ocena, odnośnie braku możliwości prowadzenia skutecznej egzekucji czy wystąpienia trwałej nieściągalności długu należy wyłącznie do organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne. Co do przesłanki całkowitej nieściągalności z art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. wskazano, że strona nie wykreśliła, a jedynie zawiesiła prowadzenie działalności gospodarczej, co oznacza brak definitywnego zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej (zobowiązana nadal ma status przedsiębiorcy). Wobec niestwierdzenia całkowitej nieściągalności zadłużenia, rozpatrzono wniosek w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Zgodnie z powołanym przepisem należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W myśl § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365) Zakład może umorzyć należności z tytułu nieopłaconych składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Ciężar udowodnienia tych przesłanek spoczywa na dłużniku. W przypadku strony nie stwierdzono żadnej z nich. Odnośnie przesłanki z § 3 pkt 1 rozporządzenia wskazano, że miesięczne wydatki, które zgodnie z oświadczeniem ponosi wnioskodawca, nie znajdują pokrycia w dochodach gospodarstwa domowego, tym bardziej, że strona nie uzyskuje dochodów z działalności gospodarczej czy zatrudnienia. Strona przedstawiła zatem swoją sytuację majątkową i finansową w sposób mniej korzystny niż w rzeczywistości, nie ujawniając informacji o faktycznych źródłach dochodu. Ponadto, nie wykazała ona, aby miała trudności w regulowaniu bieżących płatności związanych z utrzymaniem, których wystąpienie w zasadzie nie jest niezbędne do umorzeniu zadłużenia, ale formalnie potwierdza trudną sytuację materialną. Ponoszone opłaty są typowe i same z siebie nie uzasadniają umorzenia zaległości. Niemożność zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych powinna wynikać z przyczyn niezależnych, obiektywnych, którym strona nie jest w stanie się przeciwstawić, mimo podjętego wysiłku. Zobowiązana nie wykazała, aby w dążeniu do osiągania dochodów podejmowała starania o zatrudnienie, np. nie zarejestrowała się jako bezrobotna w urzędzie pracy, co oznacza, że nie wyraża gotowości jej podjęcia. Strona ma 43 lata i jest zdolna do pracy, stąd nie znajduje się w sytuacji, która skutkowałyby trwałym zagrożeniem dalszej egzystencji jej i jej rodziny. Umorzenie należności z tytułu składek zastrzeżone jest dla sytuacji szczególnie drastycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia, inne względy społeczne i znikome źródło przychodów na utrzymanie nie jest realnie możliwe wywiązanie się z ciążącego na stronie zobowiązaniu. W odniesieniu do § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia stwierdzono, że obecna sytuacja materialna zobowiązanej jest wywołana czynnikami odmiennego rodzaju niż okoliczności o wymiarze klęski żywiołowej czy inne innych nadzwyczajnych zdarzeń. Z kolei wobec przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia podniesiono, że strona oświadczyła, że choruje na cukrzycę i zachodzi u niej podejrzenie zapalenia uchyłku jelita. Organ nie neguje faktu, że tak jest, ale w przypadku powyższej przesłanki nie jest wystarczające samo wystąpienie przewlekłej choroby, lecz musi być ona tego rodzaju, że - poza przewlekłym charakterem - pozbawia stronę możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Pozbawienie zawiera w sobie element trwałości, a tego rodzaju okoliczności zobowiązana nie wykazała. Nie przedłożyła żadnego aktualnego dokumentu stwierdzającego, że jest całkowicie niezdolna do pracy, co pozbawiłoby ją możliwości podjęcia zatrudnienia, a tym samym uzyskania dochodu pozwalającego na spłatę zadłużenia. W skardze na decyzję z [...] kwietnia 2018 r. strona podniosła, że: 1. od 4 stycznia 2018 r. jest bez pracy, a ma dzieci i chorego męża, który od lutego 2017 r. do marca 2018 r. przebywał łącznie siedem miesięcy w szpitalu; jego choroba nie pozwala mu na samodzielne funkcjonowanie, stąd skarżąca jest jego, jak i dzieci, jedynym opiekunem; stan zdrowia męża nie jest stabilny i - w braku pomocy ze strony rodziny - pozostawienie go samego przez dłuższy czas nie jest możliwe; wyczerpuje to przesłankę z art. 28 ust. 1 u.s.u.s.; 2. aktualnie urząd skarbowy podejmuje działania zmierzające do umorzenia postępowania z uwagi na brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, co oznacza spełnienie przesłanki z art. 28 ust. 3 u.s.u.s.; 3. prowadzi działania zmierzające do likwidacji działalności gospodarczej, ale wymaga to doprowadzenia do końca spraw formalnych; 4. niezasadne jest stanowisko organu, że skarżąca przedstawiła swoją sytuację materialną bardziej niekorzystnie niż wygląda ona w rzeczywistości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie zarzuty są zasadne. Stosownie do art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Zgodnie z art. 28 ust. 2 należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Stosownie do art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w jej art. 28 ust. 2, zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2015 r., poz. 233, 978, 1166, 1259 i 1844 oraz z 2016 r., poz. 615); 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Rozstrzygnięcia wydawane w przedmiocie umorzenia zaległych należności z tytułu składek są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego. Prawodawca, pozostawiając organom administracji publicznej uznanie w omawianej kwestii, wprowadził w tym zakresie swobodę decyzji, przejawiającą się w możliwości (nie zaś konieczności) umorzenia tych należności. Rozstrzygnięcie organu nie może być jednak dowolne, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), dalej: "K.p.a.", wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.) oraz jego oceny (art. 80 K.p.a.), co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 K.p.a. Organ stwierdził, że nie występuje żadna z przesłanek z art. 28 ust. 3 u.s.u.s., jak i art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 rozporządzenia, co skutkowało odmową umorzenia należności. W ocenie Sądu zasadne jest stanowisko organu, że nie występuje żadna z przesłanek z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Organ szczegółowo je uzasadnił, a w związku z jego zreferowaniem jego powtarzanie byłoby zbędne. Umorzenie należności z tytułu składek w innych sytuacjach niż całkowita ich nieściągalność możliwe jest jednak w sytuacji, którą reguluje art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 rozporządzenia. Zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Pojęcie w uzasadnionych przypadkach jest niedookreślone, tak więc na podstawie art. 28 ust. 3b minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego został zobowiązany do określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowych zasad umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 28 ust. 3b Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej rozporządzenie. Zgodnie z jego § 3 ust. 1 organ może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Organ był zatem zobowiązany zbadać możliwość umorzenia należności w świetle art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 rozporządzenia, a więc ustalić, czy zachodzi któraś z wymienionych w § 3 rozporządzenia przesłanek, a jeśli tak - rozważyć zasadność umorzenia należności, kierując się nie tylko stanem swoich finansów, ale także słusznym interesem strony. Organ poczynił te ustalenia, ale w ocenie Sądu - w sytuacji, w jakiej znajduje się skarżąca - nie wykazał, aby nie zostały spełnione przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia. Przede wszystkim, odnośnie przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, organ nie wziął pod uwagę, że miesięczne wydatki w łącznej wysokości 1 455 zł (w tym czynsz 855 zł, opłaty eksploatacyjne 200 zł i leczenie 400 zł - k. 12 akt adm.) skarżąca zadeklarowała 17 grudnia 2017 r., tj. w czasie, gdy jeszcze uzyskiwała dochód z pracy [...] w wysokości 1459 zł netto (k. 11v akt adm.). Od 4 stycznia 2018 r. utraciła ten dochód i jako dochód gospodarstwa domowego pozostały jedynie renta jej męża (854 zł) i dodatek mieszkaniowy (480 zł), czyli łącznie 1 334 zł. Niezasadnie zatem organ zarówno w zaskarżonej decyzji, jak i w utrzymanej nią w mocy decyzji, jako podstawę do odmowy umorzenia podniósł okoliczność, że zadeklarowane przez skarżącą miesięczne wydatki nie mają pokrycia w dochodach jej gospodarstwa domowego. W dniu ich deklaracji takie pokrycie występowało. Sytuacja dochodowa, jak wyżej wskazano, pogorszyła się już po złożeniu deklaracji o wydatkach. Niezasadne jest więc stanowisko organu, że skarżąca przedstawiła swoją sytuację materialną bardziej niekorzystnie niż wygląda ona w rzeczywistości. Ponownie rozpatrując sprawę organ ustali stan faktyczny biorąc pod uwagę aktualne dochody i wydatki gospodarstwa domowego skarżącej w kontekście zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Ponadto, organ nie zbadał wnikliwie, czy zaszła przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w kontekście konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Od początku postępowania administracyjnego, jak i w skardze, wskazywano na kłopoty ze zdrowiem nie tylko jednego z dzieci skarżącej, ale również jej męża. Jeżeli chodzi o tego ostatniego, to skarżąca załączyła kopię karty informacyjnej z leczenia szpitalnego od 16 października 2017 r. do 22 listopada 2017 r. w centrum zdrowia psychicznego na oddziale psychotycznym (k. 19 akt adm.), kopię orzeczenia o stwierdzeniu jego całkowitej niezdolności do pracy do 30 czerwca 2020 r. (k. 36 akt adm.) i kopię zaświadczenia lekarskiego z 11 sierpnia 2017 r. wskazującego na terminy hospitalizacji i stwierdzającego chorobę przewlekłą (koperta - k. 47 akt adm.). We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podniosła, że jej mąż jest poważnie chory psychicznie, a od 23 stycznia 2018 r. (czyli już po utracie pracy przez skarżącą) przebywa po raz piaty w ciągu roku w szpitalu psychiatrycznym. Organ powinien był szczegółowo zbadać, czy zachodzi konieczność sprawowania opieki nad mężem skarżącej i czy pozbawia to ją możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Wobec tego nie wykazano, że w sytuacji, w jakiej znajduje się skarżąca, twierdzenie o możliwościach spłacenia zadłużenia jest realne i oparte na zasadzie logiki i doświadczenia życiowego. Rozstrzygnięcia organów są w tym zakresie dowolne i naruszają art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. W tym stanie rzeczy przedwczesne byłoby stwierdzanie, czy organ naruszył art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia. Skoro ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności - w uzasadnionych wypadkach - organ odmawiając zastosowania tej instytucji zobowiązany był należycie wykazać, że okoliczności sprawy nie uzasadniają potraktowanie skarżącej w sposób szczególny. Działanie w ramach uznania administracyjnego nakłada bowiem na organ szczególny obowiązek stosowania norm prawa materialnego łącznie z wyrażoną w art. 7 K.p.a. zasadą uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. W realiach rozpoznawanej sprawy nie rozważono możliwości uwzględnienia słusznego interesu skarżącej, dając w sposób niedopuszczalny prymat interesowi publicznemu. Nie jest natomiast zasadny drugi i trzeci zarzut skargi, ponieważ naczelnik urzędu skarbowego ani komornik sądowy nie stwierdzili braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję oraz brak jest danych o zaprzestaniu prowadzenia przez skarżącą działalności gospodarczej. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) orzekł, jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło