III SA/Po 412/12

Dnia 13 lutego 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Marzenna Kosewska (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2013 roku przy udziale sprawy ze skargi M. J. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2011 oddala skargę Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. decyzją z dnia [...] r. nr [...] działając na podstawie art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich", w związku z § 3 ust. 1, 2, 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40 poz. 329 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem w sprawie pomocy finansowej ONW" oraz art. 16 ust. 3, art. 22 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25, z 28.01.2011, str. 8), zwanego dalej "rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 65/2011" oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz, U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "k.p.a", po rozpatrzeniu wniosku o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), zwanej dalej "płatnością ONW", przyznał M. J. płatności ONW na rok 2011 rok w wysokości 6 737,56 zł. W odwołaniu od tej decyzji strona wniosła o przyznanie płatności ONW w wyższej kwocie. Strona wskazała, że otrzymała płatność na 37,94 ha, przy czym gospodaruje działkami położonymi na terenach ONW strefa nizinna I o łącznej powierzchni 56,50 ha. Decyzja o płatności nie objęła powierzchni 18,56 ha, co zgodnie z oświadczeniem strony wynikło z tego, że we wniosku o przyznanie płatności na rok 2011 w sekcji VIII kolumna 6 przy działce G o powierzchni 18,56 ha wpisała omyłkowo cyfrę 0,00. Strona zwróciła uwagę, że we wcześniejszych latach otrzymywała płatność na pominiętą działkę. Decyzją z dnia [...] roku Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., w związku z art. 10 ust.1 i ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. Nr 98 poz. 634 z późn. zm.) oraz na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007r. Nr 64, poz.427 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania M. J. z dnia 4 października 2011 r., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podkreślił, że sprostowanie oczywistych omyłek w myśl art. 21 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. możliwe jest w przypadku ich wykrycia przez właściwe władze, przy czym oczywiste błędy muszą zostać wykryte na podstawie informacji zawartej w złożonym wniosku pomocowym. Zdaniem Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR błąd oczywisty może zostać wykryty na podstawie informacji zawartej w złożonym wniosku pomocowym, kiedy kontrola administracyjna dotycząca spójności dokumentów i informacji przedstawionych przez rolnika wskazuje na wystąpienie takiego błędu. W ocenie Dyrektora na podstawie złożonego wniosku niemożliwe jest stwierdzenie, że pomylił się on podczas wypełniania wniosku o przyznanie płatności. Organ wskazał, że błąd powinien był być rzeczywisty, tzn. rolnik działał w dobrej wierze. Obowiązek przekonania organu o popełnieniu błędu oczywistego spoczywa na rolniku. Dyrektor zwrócił uwagę, że strona w kolumnie 6, sekcji VIII wniosku "Oświadczenie o sposobie wykorzystania działek rolnych "w części dotyczącej działki rolnej "G" wpisała powierzchnie 0,00 ha, nie dając organowi I instancji podstaw do zakwalifikowania tego błędu do kategorii oczywistych. Odnosząc się do zarzutów odwołania Dyrektor wskazał, że fakt, że strona w latach wcześniejszych występowała o płatność ONW do całej powierzchni działki ewidencyjnej nr 15/13 oraz otrzymywała tę płatność, nie jest przesłanką by uznać, że pomyliła się podczas wypełniania wniosku. Organ wskazał, że dane nie były w żaden sposób nieczytelne lub niewyraźne, nie wzbudziły wątpliwości organu I instancji, ponieważ deklaracja rolnika była jednoznaczna. Płatność ONW jest płatnością, do której rolnik przystępuje dobrowolnie i mimo ubiegania się o nią w jednym roku, nie musi tego robić w latach następnych, co spowodowane może być wieloma przyczynami, np. planowaną sprzedażą działki. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. J. wniósł o jej uchylenie w decyzji z dnia [...] r. całości jako niezgodnej z prawem oraz zasądzenie kosztów procesowych według norm przypisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił rażące naruszenie art. 4 ust. 1 rozporządzenia Komisji UE nr 65/2011 poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, jakoby wnioski o wsparcie i kolejne wnioski o płatność są sprawdzane w sposób zapewniający skuteczną weryfikację przestrzegania warunków przyznawania wsparcia oraz rażące naruszenie art. 21 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, jakoby niewłaściwe wypełnienie pozycji w kolumnie 6 (powierzchnia deklarowana do pomocy finansowej z tytułu ONW na działce rolnej w granicach działki ewidencyjnej) zamiast, jak w innych latach poprzednich wnioskowano 18,56 wpisano 0,00, nie mieściła się w kategorii błędów oczywistych. Uzasadniając zarzuty skarżący podkreślał, że omyłkowo wpisał cyfry 0,00 we wniosku o przyznanie płatności na rok 2011 w sekcji VIII kolumna 6 przy działce G o powierzchni 18,56 ha, co jego zdaniem stanowi błąd oczywisty w myśl art. 21 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Argumentował, że lista błędów oczywistych powoływana przez organ ma charakter przykładowy i otwarty, stąd nieuznanie przez organ powstałego błędu za błąd oczywisty, jest w ocenie skarżącego niesprawiedliwe, ponieważ inne, zdaniem skarżącego, bardziej poważne błędy, uznawane są przez Dyrektora za błędy oczywiste. Jednocześnie błąd w postaci niepodania danych (w ocenie skarżącego oczywista omyłka pisarska) nie został zaliczony przez Dyrektora do wymienionego katalogu. Ponadto skarżący zarzucił prowadzenie postępowania w sposób nie zapewniający skutecznej weryfikacji przestrzegania warunków przyznawania wsparcia z uwagi na to, że weryfikacja wniosków w żaden sposób nie była przeprowadzana analitycznie i statystycznie. Analiza statystyczna tj. porównywalność składanych wniosków przez rolników w latach poprzednich, zdaniem skarżącego powinna również być przedmiotem kontroli. Brak wnikliwej analizy statystycznej spowodowało w ocenie skarżącego wydanie decyzji w której wsparcie zostało umniejszone o kwotę 3322,40 zł. W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył , co następuje: Skarga nie jest zasadna. W ocenie Sądu organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji prawidłowo przyjął, że skarżący wypełniając wniosek o przyznanie płatności ONW na rok 2011 poprzez wpisanie cyfry 0,00 w sekcji VIII kolumna 6 przy działce G nie popełnił oczywistego błędu w rozumieniu art. 21 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 2 grudnia 2009 r., str. 1 ze zm., zwane jako "rozporządzenie Komisji (WE) nr 1122/2009"). Przepis art. 21 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 stanowi, że wniosek o przyznanie pomocy może być poprawiony w każdym momencie po jego złożeniu, w przypadku gdy właściwy organ wykrył oczywiste błędy. Z kolei zgodnie z dokumentem roboczym Komisji Europejskiej nr AGR 49533/2002 z dnia 05.06.2002 roku do błędów o charakterze oczywistym należą przede wszystkim błędy, które mogą zostać wykryte na podstawie informacji zawartej w złożonym wniosku pomocowym, tzn. pomyłki wykryte na skutek kontroli spójności wniosku (wzajemnie wykluczające się dane), błędy o czysto pisarskim charakterze (tzw. literówki), które wydają się oczywiste przy lekturze wniosku pomocowego oraz błędy powstałe na skutek nieprawidłowej transkrypcji numerów referencyjnych lub identyfikacyjnych, które są wykryte podczas kontroli krzyżowej wniosku z bazami danych. W kontrolowanej sprawie skarżący podał błędną informację we wniosku pomocowym, tj. we wniosku pomocowym w kolumnie 6 ("Powierzchnia deklarowana do pomocy finansowej z tytułu ONW na działce rolnej w granicach działki ewidencyjnej"), sekcji VIII wniosku "Oświadczenie o sposobie wykorzystania działek rolnych" podał powierzchnię 0,00. W konsekwencji skarżący nie zgłosił jednej z posiadanych działek do udzielenia płatności ONW. Jego zdaniem ten błąd ma charakter oczywisty albowiem brak zgłoszenia działki do płatności w roku 2011 stoi w sprzeczności z tym, że we wcześniejszych latach skarżący przedmiotową działkę do udzielenia płatności ONW zgłaszał. To stanowisko skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu błędem oczywistym w myśl art. 21 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 nie może być pominięcie w deklaracji działki co do której wnioskodawca wnosi o płatność. Wskazanie samych działek objętych wnioskiem jak i ich powierzchni jest istotną częścią wniosku. Informacje te nie mogą być pomijane w sytuacji, w której wnioskodawca domaga się na ich podstawie płatności. Już to przesądza o braku możliwości zakwalifikowania błędu skarżącego do kategorii błędów oczywistych. Trafnie też w zaskarżonej decyzji podniesiono, że błąd oczywisty charakteryzuje m.in. to, że może on zostać wykryty już na podstawie treści wniosku. W zaistniałej sytuacji jednak organ nie miał możliwości wykrycia błędu na podstawie treści wniosku, ponieważ informacja, której brak we wniosku skarżący poczytuje za błąd oczywisty, stanowiłaby jego treść. Dopiero na jej podstawie organ mógłby błędy wykryć. Jednocześnie, jak wynika z akt sprawy, zawarte we wniosku dane są spójne i się nie wykluczają. W ocenie Sądu trafna jest argumentacja organu, że istniała podstawa do przyjęcia, że skarżący danej powierzchni do płatności nie chciał zadeklarować. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy płatność ONW jest płatnością, do której rolnik przystępuje dobrowolnie i mimo ubiegania się o nią w jednym roku, nie musi tego robić w latach następnych. Decyzje w sprawie przyznania płatności organy wydają w oparciu o dane podmiotowe i przedmiotowe podane przez wnioskodawcę we wniosku, bądź też zmianie do wniosku. Deklarując do płatności działki rolne wnioskodawca jest zobowiązany do deklarowania faktycznych powierzchni przez niego użytkowanych. Dlatego też błąd popełniony przez skarżącego przy sporządzaniu wniosku mógłby zostać uznany za oczywistą omyłkę nie mającą znaczenia dla sprawy, gdyby nie dotyczył samego petitum wniosku, a więc tej jego części, która stanowi podstawę tego, czego domaga się strona od organu. Ocena organu, że omawiany przypadek nie może być kwalifikowany jako oczywista omyłka jest trafna i Sąd podziela argumentację organu w tym zakresie. Odnosząc się z kolei do zarzutu prowadzenia postępowania w sposób nie zapewniający skutecznej weryfikacji przestrzegania warunków przyznawania wsparcie należy wskazać, że zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W tym zakresie w postępowaniu dotyczącym płatności nastąpiło odejście od zasady prawdy obiektywnej (art. 7 kpa), ponieważ to nie organ a posiadacz gruntów (wnioskodawca) ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia danej sprawy. Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela stanowisko NSA wyrażone w wyroku z 8 lipca 2009 r. sygn. II GSK 1115/08, zgodnie z którym przepisy k.p.a. odnoszące się do podania, nie obarczają organu obowiązkiem dopilnowania, aby wniosek strony w optymalnym stopniu uwzględniał jej interesy ekonomiczne. Rola organów nie może się sprowadzać do tego, aby to one ponosiły odpowiedzialność za stronę merytoryczną wniosku. W przeciwnym razie, gdyby wymagać od organów odpowiedzialności za treść merytoryczną wniosków stron, organy musiałyby stawać przed koniecznością przeprowadzenia odpowiednich dochodzeń sprawdzających ich treść, podczas gdy w świetle przepisów prawa wspólnotowego odpowiedzialność za ten stan rzeczy ponosi producent rolny. Organ nie jest zatem zobowiązany do podejmowania z urzędu wszelkiej inicjatywy co do gromadzenia materiału dowodowego. Postępowanie w sprawie płatności rolnych jest wszczynane na wniosek, wobec czego to na wnioskodawcy ciąży obowiązek prawidłowego zadeklarowania działek rolnych kwalifikowanych do danej płatności, a wszelkie zaniedbania czy nieprawidłowości prowadzą do negatywnych konsekwencji. W tej sprawie brak zadeklarowania określonej powierzchni do płatności ONW prowadzi do nieprzyznania płatności do tego obszaru. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. u. z 2012 r. poz. 270).