III SA/Po 413/18

Dnia 13 listopada 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.) Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik WSA Małgorzata Górecka Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2018 roku przy udziale sprawy ze skargi W. J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] maja 2018 roku nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę Dyrektor Izby Skarbowej, postanowieniem z dnia 8 maja 2018 roku, po rozpatrzeniu zażaleń W. J. na postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia 21 marca 2018 roku w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach. Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi postępowanie egzekucyjne przeciwko W. J. na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez U. F. G.. W toku prowadzonego postępowania sporządzono dwa protokoły majątkowe, pobrano jedną wpłatę gotówkową od zobowiązanego oraz przesłano zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. W odpowiedzi bank zawiadomił organ egzekucyjny, że zajęcie rachunku bankowego nie może zostać zrealizowane z tego względu, że bank nie prowadzi rachunku bankowego o wskazanym numerze. Po otrzymaniu zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego zobowiązany złożył w organie egzekucyjnym pismo, w którego treści wskazał, że jest to skarga na zajęcie egzekucyjne. Organ egzekucyjny wezwał zobowiązanego do doprecyzowania wniosku, a w szczególności o wyjaśnienie czy zobowiązany wnosi skargę na zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, czy też zarzut na zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Skarżący nie udzielił odpowiedzi na skierowane do niego wezwanie pomimo jego ponowienia. Naczelnik Urzędu Skarbowego, postanowieniem z dnia 21 marca 2018 roku, oddalił skargę na czynność obejmującą zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Po rozpoznaniu sprawy w trybie odwoławczym, postanowieniem z dnia 8 maja 2018 roku, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy rozstrzygnięcie wydane przez organ I instancji. W uzasadnieniu orzeczenia organ odwoławczy wyjaśnił, że przedmiotem sprawy jest skarga na czynność egzekucyjną. Taka skarga jest subsydiarnym środkiem zaskarżenia. Zakres tego środka prawnego jest ograniczony przez stosowanie innych środków przewidzianych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W ramach skargi na czynności egzekucyjne dokonuje się oceny prawidłowości tej czynności od strony wykonawczej. Po analizie przebiegu kwestionowanej czynności organ odwoławczy stwierdził, że została ona dokonana bez naruszenia przepisów prawa. Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zostało przeprowadzone prawidłowo jednak okazało się nieskuteczne. Bank nie prowadzi rachunku bankowego dla zobowiązanego. W. J. skorzystał z prawa skargi do sądu administracyjnego. Wyjaśnił, że nie zgadza się z wydanym rozstrzygnięciem. Skarżony organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w kwestionowanym postanowieniu. U. F. G., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie. W uzasadnieniu żądania odrzucenia skargi wierzyciel wskazał, że skarga dotyczy ustalenia istnienia lub nieistnienia obowiązku ubezpieczenia OC posiadacza pojazdu mechanicznego. Przepisy ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych nie przewidują kognicji sądów administracyjnych w tego typu sprawach. Ustalenia spełnienia lub nieistnienia obowiązku ubezpieczenia można dochodzić przed sądem powszechnym - art.10 ust. 2 powołanej ustawy. Wierzyciel nie jest organem administracji publicznej i nie był zobowiązany do wydania w niniejszej sprawie decyzji, czy innego aktu w rozumieniu art. 3 §2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W ocenie wierzyciela skarga jest niezasadna. U. F. G., na podstawie kontroli własnej, uzyskał potwierdzenie, że skarżący nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC posiadacza pojazdu mechanicznego (okres od 1 stycznia 2012 do 3 lutego 2012). Zobowiązany nie uiścił dobrowolnie opłaty za brak spełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC posiadacza pojazdu mechanicznego. Uczestnik postępowania wystawił tytuł wykonawczy i skierował go do egzekucji. Odnośnie kwestii zarzutów formalnych zgłoszonych pod adresem organu egzekucyjnego uczestnik postępowania w całości podzielił stanowisko organu zawarte w odpowiedzi na skargę. Na rozprawie pełnomocnik skarżącego, adwokat ustanowiony z urzędu, wniósł o uchylenie obu orzeczeń i podkreślił, że nie jest rzeczą oczywistą czy skarżący składał skargę na konkretną czynność egzekucyjną, czy też podnosił zarzut, że zastosowano zbyt uciążliwy środek egzekucyjny. Pełnomocnik zwrócił ponadto uwagę, że zajęcie rachunku bankowego nie mogło być zastosowane, albowiem bank nie prowadził rachunku bankowego tej osoby, co pośrednio prowadzi do naruszenia danych osobowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny jest właściwy do rozpoznania niniejszej sprawy. Poddanie obowiązku egzekucji administracyjnej nie przesądza o wyłączeniu sporu co do jego istnienia lub wysokości przed sądem powszechnym, jeżeli z charakteru obowiązku wynika, że do rozpoznania takiego sporu właściwy jest ten sąd – art. 2 §3 stawa z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 2017, poz. 1201 ze zm.). Ustalenia spełnienia lub nieistnienia obowiązku ubezpieczenia można dochodzić przed sądem powszechnym – art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U. 2013, poz. 392 ze zm.). Do egzekucji opłaty za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy obowiązkowego ubezpieczenia, stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z tym że tytuł wykonawczy wystawia Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny - art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. Sąd uznaje, że organy egzekucyjne prawidłowo rozpoznały podanie zobowiązanego z dnia 29 stycznia 2018 roku, jako skargę na czynność zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Taka kwalifikacja prawna podania zobowiązanego, w ocenie Sądu, była jedynym możliwym działaniem usprawiedliwionym treścią pisma, okolicznościami sprawy oraz interesem strony postępowania. Bezczynność zobowiązanego w odniesieniu do kierowanych do niego wezwań nie uzasadniała ani pozostawienia podania bez rozpoznania ani jego zwrotu. Skoro bank nie prowadził rachunków bankowych dla zobowiązanego, to podjęta czynność egzekucyjna okazała się bezskuteczna. W takiej sytuacji, wbrew argumentacji pełnomocnika skarżącego, oczywiście bezprzedmiotowe jest dokonywanie rozważań na okoliczność uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego. Podkreślić również należy, że warunkiem przeprowadzania oceny, co do uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego jest wybór w zakresie środków egzekucyjnych prowadzących do wykonania egzekwowanego obowiązku. Akta sprawy nie wskazują, aby taka sytuacja występowała w kontrolowanej sprawie. Z powyższych względów, w ocenie Sądu, nie zachodziły warunki do potraktowania podania zobowiązanego, jako zarzutu na zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Sąd nie ujawnił też naruszenia prawa uzasadniającego stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia, ani naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 145 §1 pkt lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2018, poz. 1302). Organy administracji publicznej dokonały prawidłowej wykładni prawa, prawidłowo wyznaczyły zakres okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia kwestii legalności stosowania środków egzekucyjnych oraz prawidłowo zastosowały prawo. W przekazanych sądowi aktach administracyjnych znajduje się tytuł wykonawczy, zawiadomienie dokumentujące czynność zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego oraz wkładu oszczędnościowego oraz potwierdzenie doręczenia zobowiązanemu tego zawiadomienia. Treść powołanych dokumentów wskazuje, że egzekwowany obowiązek powstał z mocy prawa, a wystawienie tytułów wykonawczych nastąpiło po uprzednim doręczaniu skarżącemu upomnienia. Powyższe w żadnym zakresie nie jest kwestionowane przez skarżącego. Wskazane okoliczności faktyczne Sąd przyjmuje, jako własne ustalenia w sprawie. Postępowanie administracyjne prowadzone przez organy egzekucyjne i środki przymusu służące doprowadzeniu do wykonania obowiązków prawnych określa ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 7 §1 powołanej ustawy organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Egzekucja z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych jest środkiem prawnym ustawowo określonym do przymusowej realizacji obowiązków o charakterze pieniężnym – art. 1a pkt 12 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Tytuł wykonawczy wystawił U. F. G., czyli instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku w rozumieniu art. 5 §1 pkt 2 ustawa z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z 91 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. jest właściwym organem egzekucyjnym w rozumieniu art. 1a pkt 7, art. 19 §1 i art. 22 §2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Analiza akt administracyjnych prowadzi do wniosku, że w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenie przepisów regulujących sposób postępowania przy stosowaniu środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych. Naczelnik Urzędu Skarbowego przy dokonywaniu zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego wykorzystał wzór protokołu zajęcia określony w załączniku nr 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 roku w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. 2016, poz. 1339). Protokoły zajęcia zostały wypełnione zgodnie z dyspozycją art. 67 §2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a następnie przesłane do banku – art. 80 §1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Zajęcie rachunku bankowego zostało dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu (art. 80 §2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym), czyli z dniem 15 stycznia 2018 roku (historia komunikatu z zaufanej platformy komunikacyjnej). Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia do banku, organ egzekucyjny zawiadomił zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego (zwrotne potwierdzenie odbioru) – art. 80 §3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Mając na uwadze powyższe Sąd w całości podziela stanowisko organu, że kwestionowana czynność egzekucyjna od jej strony wykonawczej została przeprowadzona w sposób zgodny z przepisami prawa. Podniesiony na rozprawie zarzut "pośredniego naruszenia" danych osobowych zobowiązanego nie uzasadnia zastosowania środków przewidzianych w art. 145 §1-§3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018, poz. 1302 ze zm.). W ocenie Sądu, przetwarzanie danych osobowych skarżącego, ujawnienie bankowi faktu prowadzenia postępowania egzekucyjnego przeciwko zobowiązanemu, miało miejsce w ramach realizowania uprawnienia i spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa w rozumieniu art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku o ochronie danych osobowych (Dz.U. 2016, poz. 922 ze zm.) w związku z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ujawnienie danych osobowych zobowiązanego nastąpiło na podstawie i w granicach określonych prawem, czyli w toku wykonywania określonych prawem zadań organu egzekucyjnego. O bezprawnym przetwarzaniu danych osobowych, naruszeniu sfery ochrony danych osobowych, nie stanowi bezskuteczność podjętej czynności egzekucyjnej. Dane dotyczące zobowiązanego zostały przekazane uprawnionemu podmiotowi, który ma obowiązek zachowania ich w tajemnicy - art. 80 §1 i §2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 104 -105a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Prawo bankowe (Dz.U. 2018, poz. 2187 ze zm.). Mając powyższe na uwadze Sąd uznał skargę za bezzasadną i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o jej oddaleniu.