III SA/Po 414/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek (spr.) WSA Beata Sokołowska Protokolant : sekr. sąd. Anna Piotrowska – Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi L.U. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta z dnia [...]. nr [...] II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ B. Sokołowska /-/M. Kwiecińska /-/T. M. Geremek WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Prezydent Miasta decyzją z dnia [...]. nr [...] wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001r. Nr 87 poz. 960 ze zm.) po przeprowadzeniu na żądanie W.U. postępowania administracyjnego orzekł o wymeldowaniu L.U. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego położonego w P. przy ul. [...]16/4. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego ustalono, że L.U. opuścił przedmiotowy lokal, oddając od niego klucze na żądanie matki w dniu 15 czerwca 2006r. W trakcie przeprowadzonej wizji lokalnej, na miejscu ustalono, że skarżący opuścił mieszkanie, lecz w lokalu nadal pozostają jego rzeczy osobiste, zgromadzone w pokoju, który wcześniej zajmował. Fakt nieobecności strony w mieszkaniu potwierdzili obecni w trakcie wizji sąsiadka J.K. oraz opiekunka W.U. A.K.. Organ przyjął pisemne wyjaśnienia L.U., iż 15 czerwca 2006r. spakował się i by załagodzić napiętą sytuację między nim a matką wyjechał na kilkudniowy urlop. W związku z rozbieżnymi stanowiskami przedstawianymi przez strony, organ wyznaczył rozprawę administracyjną, w której udział wzięły obie strony. Bezspornym pozostał fakt, że L.U. od dnia wyjazdu na urlop nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu, a nie chcąc sprzeciwiać się woli matki nie próbował wejść do przedmiotowego mieszkania, co nie miało jednak wpływu na decyzję matki na temat ich dalszego wspólnego mieszkania. Organ I instancji uzasadnia, że zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym. W ocenie organu za równoznaczną z opuszczeniem lokalu należy uznać także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Orzekając na skutek odwołania Wojewoda decyzją z dnia [...]. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy podzielił argumentację i stanowisko organu I instancji. Skargę kasacyjną na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożył L.U., zarzucają organom administracji niewłaściwą interpretację art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, poprzez przyjęcie, że brak dobrowolności w opuszczeniu lokalu nie stanowi przesłanki negatywnej dla wymeldowania oraz że kroki podjęte przez skarżącego w celu powrotu do lokalu nie stały na przeszkodzie wydaniu decyzji o wymeldowaniu. Skarżący zaprzecza stanowisku organu, iż nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących mu środków umożliwiających powrót do lokalu. Wielokrotnie udawał się do przedmiotowego lokalu mając w zamiarze powrót do niego, na co nie wyrażała konsekwentnie zgody matka. Szukając pomocy udał się do Prokuratury Rejonowej, a o zaistniałej sytuacji zawiadomił również dzielnicowego. W dniu 22 lutego 2007r. wystąpił do Sądu Rejonowego z pozwem o przywrócenie utraconego posiadania. Nie jest również prawdą, co podnosi skarżący, że dobrowolnie opuścił przedmiotowe mieszkanie, gdyż udał się na urlop, a w sposób bezprawny po powrocie został przez matkę nie wpuszczony do domu. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko powołując się na argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się uzasadniona. Materialnoprawną podstawę decyzji stanowił art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2001 roku, Nr 87, poz. 960 ze zm.). Zgodnie z treścią powyższego przepisu, rozpatrywaną w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 roku – sygn. akt K 20/01 orzekającym o niezgodności z Konstytucją art. 9 ust. 2 ustawy, wystarczającą podstawę do wymeldowania danej osoby stanowi faktyczne opuszczenie przez nią miejsca stałego pobytu. O takim opuszczeniu można natomiast mówić w przypadku trwałego zerwania więzi z dotychczasowym miejscem zamieszkania, co nie zachodzi w przypadkach niedobrowolnego wyprowadzenia się z lokalu, połączonego jednak z podejmowaniem prawem przewidzianych środków zmierzających do umożliwienia powrotu do dotychczasowego miejsca zamieszkania (zobacz m.in. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 rok, sygn. akt V SA 3078/00; wyrok NSA z dnia z dnia 15 lutego 2002 roku, sygn. akt II SA/Po 1942/00). NSA w wyroku z dnia 17 marca 2003 roku sygn. akt V SA 2323/02 wyraźnie wskazał, że prezentowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd dotyczący dobrowolności i trwałości "opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu" nie stracił na aktualności w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 roku (sygn. akt K 20/01). W ocenie Sądu organ zbyt arbitralnie przyjął, że skarżący dobrowolnie opuścił przedmiotowy lokal i nie podejmował żadnych kroków w celu powrotu do niego. Skarżący podnosił w postępowaniu, że wielokrotnie udawał się do przedmiotowego lokalu mając w zamiarze powrót do niego, na co nie wyrażała konsekwentnie zgody matka. Szukając pomocy udał się do Prokuratury Rejonowej, a o zaistniałej sytuacji zawiadomił również dzielnicowego. Mając to na uwadze w myśl przepisu art. 80 Kpa organ winien dokonać oceny czy istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności zostały udowodnione. Jedną z zasad postępowania dowodowego jest zasada swobodnej oceny dowodów. Swoją ocenę w tej mierze obowiązany jest jednak oprzeć na przekonywających podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu. W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się fakt, iż swobodna ocena dowodów, aby nie przekształciła się w samowolę, winna być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych zasad tej oceny. Naruszenie tych reguł, a także norm procesowych odnoszących się do środków dowodowych stanowi przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów (zob. wyrok NSA, z dnia 13 czerwca 2000 r., I SA/Ka 2160/98). Jako dowolne należy traktować wszelkie ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego, zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 kpa), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (zob. wyrok NSA, z dnia 4 lipca 2001 r., I SA 1768/99). W dniu 22 lutego 2007r. skarżący wystąpił do Sądu Rejonowego z pozwem o przywrócenie utraconego posiadania. Uczynił to więc po wydaniu ostatecznej decyzji organu odwoławczego, lecz niewystarczającym argumentem przemawiającym za wymeldowaniem skarżącego jest nie wystąpienie przez niego do Sądu powszechnego o przywrócenie naruszonego posiadania, bowiem z akt bezspornie wynika, iż skarżący nie przebywa w lokalu z powodu ostrego konfliktu ze swoją matką, a jednocześnie podejmował wcześniej szereg innych działań, które umożliwiłyby mu powrót i pozostanie w przedmiotowym mieszkaniu (interwencje na Policji czy Prokuraturze). W przedmiotowej sprawie skarżący, co jest bezsporne, faktycznie nie przebywa w przedmiotowym lokalu. Fakt jego nieobecności potwierdzili uczestnicy wizji lokalnej sąsiadka J.K. oraz opiekunka W.U. A.K.. Jednakże należy zauważyć, że świadkowie potwierdzili tylko i wyłącznie fakt "nieobecności" skarżącego w przedmiotowym lokalu, co nie jest jednoznaczne z opuszczeniem mieszknia, na które powołują się wnioskodawczyni i organy obu instancji (zob. k. 6v akt administracyjnych). Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności Wojewoda jako organ odwoławczy był obowiązany ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę. Z wyraźnym naruszeniem art. 7 oraz art. 77 Kpa nie wyjaśnił jednak istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności, opierając swoje rozstrzygnięcie na faktach i stanowisku organu I instancji. Organ II instancji nie może ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji. Rozstrzygać winien przecież ponownie sprawę w oparciu o stan faktyczny i prawny w dacie wydania decyzji ostatecznej. Tak więc organ odwoławczy winien był w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a ocena czy dana okoliczność została udowodniona winna być wynikiem analizy całokształtu materiału dowodowego. W toku postępowania Wojewoda winien podejmować wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczać jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji publicznej winien odnieść się do wszystkich dowodów, dokonując ich oceny zgodnie z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego. Natomiast w przypadku stwierdzenia, iż posiadany materiał dowodowy nie pozwala na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie - przeprowadzić dodatkowe postępowanie dowodowe, np. uzyskując wywiad środowiskowy lub przesłuchać świadków zajmujących mieszkania lub domy w bezpośrednim sąsiedztwie, celem ustalenia tego czy skarżący przedmiotowy lokal opuścił, czy też nie; czy może w lokalu tylko nie przebywa i czy ma zamiar do niego powrócić. Mając na względzie powyższe Sąd uchylił zaskarżoną decyzję jako nie odpowiadającą prawu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 53, poz. 1270 ze zm.), orzekając jak w punkcie 1 sentencji wyroku. W przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono z mocy art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/ M. Kwiecińska /-/ T.M. Geremek /-/ B. Sokołowska D.W.d