III SA/Po 417/17

Dnia 25 października 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2017 roku przy udziale sprawy ze skargi x na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia[...]. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności na zalesianie na rok [...] 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] roku nr [...] 2. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją wydaną w dniu [...] na podstawie art. 104 k.p.a. i art. 5 ust 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273, ze zm.) oraz § 7 ust 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 187, poz. 1929, ze zm.) odmówił X przyznania płatności na zalesianie na rok [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...] r. X złożył do Biura Powiatu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosek o przyznanie pomocy na zalesienie (PROW 2004-2006) oraz wniosek o wypłatę pomocy na zalesienie (PROW 2004-2006) na rok [...] wraz z załącznikami, w tym oświadczenie przejmującego własność wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie pomocy na zalesianie gruntów rolnych. Z przedłożonej dokumentacji wynika, że wnioskodawca w wyniku umowy kupna zawartej w dniu [...] r. nabył prawo własności działek ewidencyjnych o numerach: [...] Organ wskazał, że wnioskodawca wniosek o przejęcie zobowiązań złożył z zachowaniem wymaganego terminu 35 dni od dnia przeniesienia własności działek. X przejął skutecznie zobowiązanie realizowane dotychczas przez Y wynikające z decyzji z dnia [...] r. na powierzchni [...] ha Jednocześnie zaś, zdaniem Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, wniosek o wypłatę płatności na zalesianie został złożony po terminie, albowiem zgodnie z § 10 ust. 4 i ust. 5 w zw. z § 6 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 187, poz. 1929, ze zm.) wniosek taki winien być złożony w terminie od dnia 1 czerwca do dnia 15 lipca danego roku. Wnioskodawca wniosek złożył w dniu [...] r. Wobec powyższego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w odmówił przyznania stronie płatności na zalesianie na rok [...]. W odwołaniu od wskazanej wyżej decyzji X podniósł, że przekroczenie powyższego terminu nie może skutkować utratą prawa do otrzymania płatności na zalesianie. Nie jest to bowiem termin o charakterze materialnoprawnym. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją wydaną w dniu[...], po rozpoznaniu odwołania od ww. decyzji organu I instancji, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ odwoławczy wskazał, że całkowicie podziela stanowisko organu I instancji, że przewidziany w § 10 ust. 5 rozporządzenia termin dokonania zgłoszenia ma charakter materialnoprawny, a nie procesowy. Zachowanie terminu lub uchybienie temu terminowi powoduje bowiem wywołanie określonych skutków w sferze uprawnień i obowiązków strony, kształtowanych materialnym stosunkiem administracyjnoprawnym. W omawianym przypadku będzie to brak możliwości merytorycznego rozpoznania wniosku strony o wypłatę płatności na zalesianie gruntów na [...] r. W ocenie organu odwoławczego, złożenie wniosku o wypłatę płatności jest czynnością mająca wpływ na powstanie i treść, zmianę lub wygaśnięcie prawa lub roszczenia materialnego , zatem w przedmiotowej sprawie nie ma możliwości zastosowania instytucji przywrócenia terminu. Zgodnie z § 10 ust. 5 w zw. z § 6 ust. 3 rozporządzenia, warunkiem realizacji uprawnienia wynikającego z ostatecznej decyzji przyznającej premię zalesieniową i pielęgnacyjną było złożenie wniosku w terminie od 1 czerwca do 15 lipca danego roku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu X wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając tym decyzjom naruszenie: - przepisu § 6 ust. 3 w zw. z § 10 ust. 5 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r., poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, albowiem termin do złożenia wniosku o wypłatę płatności na zalesianie (1 czerwca -15 lipca) ma charakter instrukcyjny, a nie materialnoprawny. Odpowiadając na skargę, Dyrektor Oddziału ARiMR wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Na wstępie wskazać należy, że kwestie przyznawania płatności na zalesienie regulują przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273, ze zm.). Stanowi o tym jej art. 1 ust. pkt 4, zgodnie z którym, ustawa ta określa zadania oraz właściwość jednostek organizacyjnych i organów, w zakresie wspierania rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, dotyczące zalesiania gruntów rolnych, (...)". W art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy upoważniono Radę Ministrów do określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowych warunków i trybu udzielania, wstrzymywania, zawieszania, zwracania i zmniejszania pomocy finansowej na działania objęte planem rozwoju obszarów wiejskich. Na podstawie tego upoważnienia Rada Ministrów wydała w dniu 11 sierpnia 2004 r. rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 187, poz. 1929, ze zm.). Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia płatność na zalesianie jest udzielana producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną albo spółdzielnią produkcji rolnej, który spełnia łącznie następujące warunki: 1) został wpisany do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; 2) zobowiązał się do: a) zalesienia działek rolnych, na których do dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności była prowadzona działalność rolnicza, b) pielęgnacji założonej uprawy leśnej, przez okres 5 lat od dnia wykonania zalesienia - zgodnie z planem zalesienia, w rozumieniu przepisów o lasach. 3) zobowiązał się do prowadzenia założonej uprawy leśnej, o której mowa w pkt 2 lit. b, przez okres 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie. Płatność na zalesianie , jak wynika z § 4 ust 1 dzieli się na: 1) wsparcie na zalesienie - stanowiące jednorazową, zryczałtowaną płatność za poniesione koszty zalesienia i ewentualnego ogrodzenia uprawy leśnej, w przeliczeniu na hektar zalesionych gruntów, wypłacaną w pierwszym roku po dniu wykonania zalesienia; 2) premię pielęgnacyjną - stanowiącą zryczałtowaną płatność za poniesione koszty prac pielęgnacyjnych, w przeliczeniu na hektar zalesionych gruntów, wypłacaną corocznie przez okres 5 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia; 3) premię zalesieniową - stanowiącą zryczałtowaną płatność za utracone dochody z tytułu przeznaczenia gruntów rolnych na grunty leśne, w przeliczeniu na hektar zalesionych gruntów, wypłacaną corocznie przez okres 20 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia. Płatność na zalesianie przyznaje kierownik biura powiatowego Agencji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego (§ 6 ust. 1). Płatność jest udzielana na wniosek producenta rolnego o przyznanie płatności (§ 6 ust. 2). Zgodnie z § 6 ust. 3 rozporządzenia: wniosek o przyznanie płatności składa się na formularzu, udostępnionym przez Agencję, w terminie od dnia 1 czerwca do dnia 15 lipca danego roku. W myśl § 10 ust. 4 rozporządzenia, premia pielęgnacyjna oraz premia zalesieniowa począwszy od drugiego roku realizacji planu zalesienia jest wypłacana w terminie 12 miesięcy od dnia wypłaty poprzedniej płatności, po uprzednim złożeniu wniosku o wypłatę płatności na zalesianie gruntów rolnych. Z § 11 ust. 4 w związku z ust. 1-3 rozporządzenia wynika natomiast, że w przypadku przeniesienia własności lub współwłasności działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności lub ich części po dniu wydania decyzji w sprawie płatności na zalesianie, płatność przysługuje temu producentowi rolnemu, na rzecz którego nastąpiło przeniesienie własności lub współwłasności wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem lub ich części, jeżeli spełni on warunki określone w tym przepisie, m.in., w terminie 35 dni od dnia przeniesienia własności tych działek złoży wniosek o przyznanie płatności do kierownika biura powiatowego Agencji, zobowiąże się do kontynuowania realizacji zobowiązań złożonych przez poprzedniego właściciela lub współwłaściciela tych działek, złoży kopię umowy sprzedaży lub innej umowy przenoszącej własność oraz inne dokumenty wskazane w rozporządzeniu. Jak wynika ze wskazanych wyżej przepisów, realizacja przez producenta rolnego uprawnienia do wystąpienia z wnioskiem o wypłatę premii zalesieniowej i pielęgnacyjnej w danym roku, zdeterminowana jest uprzednim przyznaniem w formie decyzji i wypłatą płatności podstawowej, tj. płatności na zalesianie gruntów rolnych oraz, co ma znaczenia w kontrolowanej sprawie, w przypadku producenta rolnego, na rzecz którego nastąpiło przeniesienie własności lub współwłasności wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem lub ich części, spełnieniem określonych w ww. przepisach warunków. W kontrolowanej sprawie stan faktyczny nie jest sporny. X wniosek o przyznanie płatności, o którym mowa w § 11 ust. 4 w związku z ust. 1 - 3 rozporządzenia oraz wniosek o wypłatę płatności na zalesianie złożył w dniu [...] r., skutecznie przejmując, jak wskazano w zaskarżonej decyzji, zobowiązanie realizowane dotychczas przez Y, wynikające z decyzji z dnia [...] r. na powierzchni [...] ha Kwestią wymagającą rozstrzygnięcia pozostaje zatem jedynie to, czy skarżący, składając wniosek o wypłatę płatności na zalesianie na [...] r. w istocie uchybił terminowi do złożenia tego wniosku, w sposób skutkujący utratą uprawnienia do wypłaty płatności, jak przyjął organ. Jak wynika z § 10 ust 5 rozporządzenia do wniosku o wypłatę premii pielęgnacyjnej oraz premii zalesieniowej stosuje się odpowiednio przepis § 6 ust. 3, zgodnie z którym wniosek o przyznanie płatności składa się na formularzu, udostępnionym przez Agencję, w terminie od dnia 1 czerwca do dnia 15 lipca danego roku Odnosząc się do charakteru prawnego terminu do złożenia przez stronę postępowania wniosku o wypłatę płatności na zalesienie gruntów rolnych, należy wskazać, że wniosek o wypłatę, o którym mowa w § 10 ust. 4 rozporządzenia dotyczy wypłaty należności (premia pielęgnacyjna oraz premia zalesieniowa) przysługującej za dany rok. Nie jest to wniosek o przyznanie płatności, ponieważ kwestia przyznania płatności rozstrzygana jest decyzją wydawaną na podstawie § 10 ust. 2 rozporządzenia, w następstwie pierwotnego wniosku o przyznanie płatności na zalesienie, składanego na podstawie § 6 ust. 2. Uprawnienie do żądania wypłaty wieloletnich premii, zalesieniowej i pielęgnacyjnej, ma zatem wtórny charakter w stosunku do płatności na zalesianie gruntów rolnych, stanowiąc konsekwencję przyznania w formie decyzji i następnie wypłaty płatności podstawowej, tj. płatności na zalesianie gruntów rolnych. W kontrolowanej sprawie była to decyzja [...] z dnia [...] r. Różnica między wnioskiem o przyznanie płatności, a wnioskiem o wypłatę premii ma wpływ na rozróżnienie charakteru terminów z § 6 ust. 3 oraz § 10 ust. 5 w zw. z § 6 ust. 3 Termin określony w § 6 ust. 3 rozporządzenia dotyczy wniosku o przyznanie płatności. Nie budzi zatem wątpliwości, że dotyczy on powstania i treści prawa, w związku z czym należy uznać go za termin prawa materialnego. Upływ terminu materialnego skutkuje wygaśnięciem praw lub obowiązków o charakterze materialnym. Takiego charakteru nie można natomiast przypisać terminowi, który związany jest z procedurą wypłaty środków z przyznanej już wcześniej producentowi pomocy. Złożenie wniosku, o którym mowa w § 10 ust. 4 rozporządzenia nie wszczyna odrębnego postępowania administracyjnego, w celu rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Wypłata płatności w kolejnych latach jest czynnością organu podejmowaną poza sformalizowanym postępowaniem administracyjnym, nie wymaga wydania odrębnej decyzji. W związku z powyższym w odniesieniu do kwestii wykładni oraz zakresu zastosowania do wniosku o wypłatę premii zalesieniowej i premii pielęgnacyjnej, przepisu § 6 ust. 3, stwierdzić należy, że odpowiednie jego stosowanie, o którym mowa w odsyłającym przepisie § 10 ust. 5, rozumieć należy w sposób, który nie może pomijać regulacji zawartej w § 10 ust. 4 i wskazanych konsekwencji jego obowiązywania. Ponadto, na co w ocenie Sądu należy również zwrócić uwagę, w powołanych przepisach rozporządzenia nie wskazano, jako podstawy odmowy wypłaty płatności na zalesianie, opóźnienia w złożeniu wniosku o wypłatę premii. Przyznane producentowi płatności mogą być wstrzymane bądź też może zaistnieć obowiązek zwrotu premii pielęgnacyjnej i zalesieniowej, albo jej zmniejszenia, ale tylko w przypadkach wymienionych w § 13 i § 13a rozporządzenia. Niewątpliwie zatem termin określony w § 6 ust. 3 rozporządzenia, który odpowiednio należy stosować w przypadku wniosku składanego na podstawie § 10 ust. 4, należy uznać za termin mający na celu zmotywowanie producenta rolnego do składania wniosków o wypłatę płatności w kolejnych latach po jej przyznaniu, zapewniając sprawny przebieg określonych działań również po stronie organu, z uwagi na to, że premie te są wypłacane w terminie 12 miesięcy od dnia wypłaty poprzedniej płatności. Jego niezachowanie nie powoduje ujemnych konsekwencji procesowych w szczególności, nie powoduje utraty prawa lub możności dokonania czynności w postępowaniu przed organem. Z uwagi na powyższe, zdaniem Sądu, sporny termin nie ma charakteru ani terminu materialnego, ani terminu (stricte) procesowego, do którego należałoby stosować przepisy art. 58 i 59 k. p. a. o przywracaniu terminów. Skoro więc, nie jest sporne w rozpoznawanej sprawie, że ostateczną decyzją [...] z dnia[...] r., producentowi rolnemu została przyznana płatność na zalesianie, jak również, że płatność ta została wypłacona, to stwierdzić należy, że ziściły się przesłanki ku temu, aby na wniosek producenta rolnego, o którym mowa w ust. 4 § 10 rozporządzenia, dokonać wypłaty premii zalesieniowej oraz premii pielęgnacyjnej. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni zatem dokonaną przez Sąd wykładnię przepisu § 10 ust. 5 w zw. z § 6 ust. 3 ww. rozporządzenia. Uznając, że zaskarżone decyzje wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. § 10 ust. 5 w zw. z § 6 ust. 3 ww. rozporządzenia – w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i art. 206 p.p.s.a