III SA/Po 418/07

WyrokWSA w Poznaniu2007-11-15

Skład orzekający: Mirella Ławniczak, Beata Sokołowska, Szymon Widłak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, prowadząc postępowanie w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, naruszył zasady ogólne postępowania administracyjnego, w szczególności obowiązek informowania strony i umożliwienia jej uzupełnienia wniosku, poprzez niepoinformowanie wnioskodawcy o błędach we wniosku i odmowę jego korekty, zwłaszcza w sytuacji, gdy wnioskodawca był pozbawiony wolności?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji naruszyły zasady ogólne postępowania administracyjnego, w tym obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Wnioskodawca, będąc pozbawionym wolności, miał utrudnioną możliwość uzyskania informacji i porady. Organy powinny były poinformować go o błędach we wniosku i umożliwić jego korektę, zamiast odmawiać jej bezpodstawnie. Podpisanie formularza potwierdzającego wiedzę o zasadach przyznawania płatności nie zwalnia organów z obowiązku stosowania zasad ogólnych postępowania.
Stan faktyczny
Skarżący M.H. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006. Wniosek został odrzucony przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, a następnie utrzymany w mocy przez Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR. Głównymi przyczynami odmowy były: brak wskazania konkretnych działek ewidencyjnych, powierzchnia gospodarstwa mniejsza niż 1 ha (według organów) oraz brak numeru rachunku bankowego. Skarżący, przebywając w areszcie śledczym, argumentował, że miał utrudniony dostęp do dokumentów i informacji, a także nie miał możliwości założenia konta bankowego. W skardze podniósł zarzuty dotyczące naruszenia zasad postępowania, dyskryminacji osób pozbawionych wolności i niezgodności ustawy z Konstytucją.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR. Stwierdził również, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Przyznał adwokatowi koszty nieopłaconej pomocy prawnej.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 15 listopada 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędziowie WSA Beata Sokołowska As.sąd. Szymon Widłak (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Barbara Dropek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2007 roku przy udziale sprawy ze skargi M.H. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...], nr [...] II. stwierdza, że zaskarżona decyzje nie może być wykonana, III. przyznaje adwokat A. R. - J. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych w tym 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych tytułem podatku od towarów i usług. /-/Sz. Widłak /-/M. Ławniczak /-/ B. Sokołowska Decyzją Nr [...] z dnia [...] Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071, ze zm.) w związku z art. 5a ust.3 i ust.4 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jednolity: Dz.U. z 2005 r. Nr 31, poz. 264, ze zm.) oraz na podstawie art. 3 ust.2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 roku Nr6, poz. 40, ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...], Nr [...] odmawiającą przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. W uzasadnieniu podał, iż w dniu 09 czerwca 2006 r. M.H., zgodnie z art. 3 ust.1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych i o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006. W swym wniosku nie wskazał żadnej działki ewidencyjnej do przyznania płatności. W innym piśmie M.H. wskazał, iż przebywa w Areszcie Śledczym i nie ma dostępu do dokumentów. Jedynym dokumentem, który posiadał to załączona do wniosku kserokopia postanowienia z dnia [...] dotyczącego nieruchomości dla której założono księgę wieczystą nr [...]. Z uwagi na okoliczność, iż podczas weryfikacji wniosku o wpis do ewidencji producentów ujawniły się błędy we wniosku wymagające wyjaśnienia wnioskodawcy, Biuro Powiatowe w P. w oparciu o art. 50 § 1 Kpa, w związku z art.7 Kpa, w dniu [...] wystosowało do M.H. wezwanie do złożenia wyjaśnień, stwierdzając, iż do wniosku nie dołączono kserokopii dokumentu tożsamości zawierającego numer PESEL. Poinformowano jednocześnie, iż w przypadku ubiegania się o przyznanie płatności w ramach programów realizowanych przez Biuro Powiatowe ARiMR, konieczne będzie poinformowanie ARiMR o prowadzonym rachunku bankowym wraz z dołączeniem zaświadczenia lub informacji z banku o prowadzonym rachunku bankowym, o charakterze, tzn. z pieczęcią banku lub na papierze firmowym i podpisem upoważnionego pracownika wraz z pieczęcią imienną. Ostatecznie po weryfikacji wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006 M.H. pod kątem jego kompletności z bazą danych działek ewidencyjnych oraz po kontroli administracyjnej Kierownik Biura Powiatowego w P. decyzją z dnia [...], Nr [...] odmówił przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, argumentując, iż M. H. nie zadeklarował we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych żadnych danych na temat powierzchni użytkowanych rolniczo, a tym samym powierzchnia gospodarstwa zadeklarowana we wniosku jest mniejsza niż 1 ha, co wyklucza gospodarstwo z możliwości ubiegania się o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Wskazano także, iż wnioskodawca nie podał informacji na temat posiadanego konta bankowego. Brak tych danych spowodował, że producent nie otrzymał płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w danym roku gospodarczym. W odwołaniu M.H. stwierdził, że do swego wniosku z dnia [...] załączył postanowienie z dnia [...], Nr [...], gdzie podał obszar o powierzchni 1,17 ha, czyli przekraczający 1 ha. Zaznaczył nadto, iż informował, że przebywa w Areszcie Śledczym i nie ma dostępu do dokumentów. Jedynym dokumentem było to postanowienie. Podkreślił także, że przebywając w Areszcie Śledczym nie miał możliwości założyć konta bankowego. Wskazał także, iż nie był informowany jakie dokumenty musi przedstawić do wniosku o przyznanie płatności, przy czym podniósł, iż będą pozbawionym wolności, miał utrudnioną możliwość uzyskania porady w biurze ARIMR. Jego zdaniem powinien być wezwany do prawidłowego wypełnienia formularza wniosku z dnia [...]. Uzasadniając decyzję o utrzymaniu w mocy decyzję organu I -szej instancji Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w P. powołując się na treść z art. 23 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz.U. L 141 z 30.4.2004, ze zm.) oraz art. 2 ust.l i ust.2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku o płatnościach bezpośrednich i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. Nr 6 poz.40 ze zm.), stwierdził, iż beneficjentem płatności jest: 1. posiadacz gospodarstwa rolnego, w ramach którego posiada grunty rolne (art. 2 ust.1 w/w ustawy), 2. grunty te utrzymywane są w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska(art. 2 ust.1 w/w ustawy), oraz 3. łączna powierzchnia działek rolnych, które kwalifikują się do objęcia płatnościami jest nie mniejsza niż 1 ha (art. 2 ust.2 w/w ustawy). Przy tym posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Istotą płatności obszarowych jest przyznanie ich osobie, która rzeczywiście uprawia grunty, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać i dokonuje swobodnie odpowiednich zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony. Posiadanie jest stanem faktycznym, a nie prawnym. Natomiast M.H. nie można uznać za faktycznego użytkownika gruntów rolnych i bezzasadne jest w tym momencie badanie stanu własności gruntów. Zasadniczym kryterium dla organu administracji przy dokonywaniu rozstrzygnięcia jest w tym przypadku ustalenie, czy wnioskodawca w roku gospodarczym 2006 faktycznie władał przedmiotową nieruchomością, nie tylko w sposób fizyczny, ale również, czy miał swobodę podejmowania decyzji, co i kiedy uprawiać na danej działce. Wyżej powołana ustawa o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych wymaga ponadto, aby grunty rolne utrzymywane były w dobrej kulturze rolnej. Uznaje się, że uprawnionym do dopłat jest ten posiadacz, który jednocześnie rzecz "użytkuje", a więc dzierżawca a nie wydzierżawiający, użytkownik a nie użyczający, czyli osoba, która zgodnie z § 1.1. z Rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. (Dz.U. Nr 65 poz 600) w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej, która na posiadanych gruntach rolnych prowadzi produkcje rolną poprzez: 1) uprawę roślin lub ugorowanie - w przypadku gruntów ornych; 2) koszenie trawy, co najmniej raz w roku w okresie wegetacyjnym - w przypadku łąk; 3) wypasanie zwierząt w okresie wegetacyjnym traw - w przypadku pastwisk. Organ II –ej instancji argumentował dalej, iż Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zobowiązana jest do wyjaśnienia w postępowaniu w czyim posiadaniu, czyli faktycznym władaniu znajduje się działka rolna. Zaznaczono, iż nawet w przypadku bezumownego korzystania z gruntu, można ubiegać się o dopłatę (i dostać ją), jeżeli wnioskodawca udowodni fakt władania gruntem przy spełnieniu pozostałych wymogów art. 2 w/w ustawy. W decyzji stwierdzono także, iż z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, wniosek o wpis do ewidencji producentów powinien zawierać dane, o których mowa w art. 7 ust. 1 pkt. 1 i 3-6. Zatem do wypłaty płatności bezpośrednich do gruntów rolnych konieczne jest posiadanie przez Agencję informacji o numerze rachunku bankowego producenta lub rachunku bankowego osoby przez niego upoważnionej. Złożony wniosek o wpis do ewidencji producentów nieposiadający numeru rachunku bankowego uniemożliwia wykonanie decyzji w sprawie przyznania płatności bezpośredniej, zgodnie z przepisami prawa unijnego, które nakazują Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wypłatę płatności tylko i wyłącznie na rachunek bankowy producenta lub rachunek bankowy osoby przez niego upoważnionej. W przypadku nie uzyskania w wyznaczonym terminie numeru rachunku bankowego wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich zostanie rozpatrzony negatywnie, ponieważ brak tego numeru oznacza niewykonalność decyzji administracyjnej w momencie jej wydania. Podzielając stanowisko Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. organ II – ej instancji stwierdził, że warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego. W podmiotowej sprawie ten warunek nie został spełniony. Zdaniem organu odwoławczego, ewentualne wezwanie M.H. do złożenia wyjaśnień nie miałoby żadnego znaczenia dla stanu faktycznego, gdyż w korekcie wniosku, będącej konsekwencją wezwania nie ma możliwości zgłaszania nowych danych, czyli również dodatkowej deklaracji działek rolnych, które mogłyby wpłynąć na przyznaną płatność. Nadto formularz zmiany do złożonego wniosku, obejmujący zmiany dotyczące dodania działki rolnej, zmianę użytkowania działki rolnej, mógł być składany do 31 maja (zgodnie z art. 15 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników) (Dz.U. L 141 z 30.4.2004, str.18) o ile wnioskodawca nie został powiadomiony o nieprawidłowościach we wniosku lub powiadomiony o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu oraz gdy taka kontrola na miejscu stwierdzi nieprawidłowości. Termin przyjmowania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w roku 2006, zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 1187/2006 z dnia 3 sierpnia 2006 r. ustanawiającym odstępstwo od rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 w odniesieniu do zastosowania jego art. 21 w niektórych państwach członkowskich (Dz. U. L 214 z 04.08.2006 str.14) został wyznaczony na okres: od 15 marca do 15 czerwca 2006 roku. Zgodnie z art. 21 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników, przedmiotowy wniosek może zostać złożony także w terminie 25 dni kalendarzowych po terminie składania wniosków, jednak za każdy dzień opóźnienia stosowana jest redukcja w wysokości 1% kwoty płatności za każdy dzień roboczy spóźnienia. Po tym terminie nie ma możliwości składania wniosków, które obejmowałyby np. zmiany dotyczące dodania działki rolnej czy też zmianę użytkowania działki rolnej. W konsekwencji w związku z tym, że M.H. w ww. terminach, nie złożył zmiany do wniosku, bądź nowego wniosku, co umożliwiłoby dodanie działek ewidencyjnych a także dodanie działki rolnej, został on rozpatrzony o dane w nim zadeklarowane. Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego podkreślił również, iż z punktu widzenia płatności bezpośrednich do gruntów rolnych producent rolny deklaruje we wniosku dane dotyczące działek rolnych w posiadanym gospodarstwie rolnym zgodnie ze stanem faktycznym, bez względu na dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, bądź w innych dokumentach poświadczających wielkości poszczególnych działek ewidencyjnych. Z dokumentu dołączonego do odwołania wynikało, iż działka ewidencyjna o numerze 596 jest nieruchomością rolną, nie zabudowaną o powierzchni 1,17 ha. Powyższe jednak nie jest równoznaczne z faktem rzeczywistej wielkości powierzchni użytkowanej rolniczo. W decyzji zwrócono także uwagę, iż z faktu podpisania się w punkcie "znane mi są zasady przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych" wynika, iż M.H. posiadał wiedzę na temat przepisów prawnych dotyczących dopłat bezpośrednich. W skardze na powyższą decyzję M.H. podniósł, iż w postępowaniu nie zostały dotrzymane terminy rozpatrzenia jego odwołania, nie uzyskał informacji o tym, kto w latach poprzednich składał wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów stanowiących jego własność. Stwierdził także, iż nie otrzymał załącznika graficznego o dopłaty dotyczącego jego działki a nadto, iż pozbawiono go prawa do uzupełnienia wniosku o przyznanie płatności oraz podobnie jak w odwołaniu stwierdził, iż nie miał możliwości założenia konta bankowego. W rezultacie skarżący argumentował, iż ustawa o płatnościach bezpośrednich będąca podstawą wniosku dyskryminuje osoby pozbawione wolności i przez to jest niezgodna z Konstytucją RP. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARIMIR w P. powtórzył argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie należy zaznaczyć, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zmian. ) sądy administracyjne sprawują kontrolę decyzji administracyjnych pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, przy czym w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W niniejszej sprawie sąd dopatrzył się naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Jak wynika z przedstawionego stanu sprawy skarżący ubiegał się o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 - na podstawie ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.). Z kolei zasady weryfikacji wniosków o płatności regulują przepisy Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. L 141 z 30.4.2004, ze zm.). Rozporządzenia te, jako akty normatywne wydane przez organ Unii Europejskiej, krajowe organy administracji publicznej - w związku z członkostwem Polski w Unii Europejskiej - stosują bezpośrednio zgodnie z Traktatem ustanawiającym Europejską Wspólnotę Gospodarczą i postanowieniami art. 2 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii, Republiki Słowacji do Unii Europejskiej oraz dostosowań w traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864). Czynią to jednak z poszanowaniem wewnętrznego porządku prawnego państwa członkowskiego, w tym obowiązującej procedury administracyjnej, chyba że z unormowań rozporządzeń wynika, iż ustanawiają one odrębne zasady proceduralne lub określają inne reguły tej procedury niż wynikające z regulacji krajowych. Zgodnie natomiast z zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej rozpoznający sprawę powinien stać na straży praworządności i podejmować wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art. 7 kpa). Natomiast realizacji wyrażonej w tym przepisie zasady prawdy obiektywnej służy przepis art. 77 § 1 kpa, który stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek ten jest niezależny od tego, czy niezbędny materiał dowodowy potwierdza stanowisko strony, czy też je podważa. Obciąża on zarówno organ I jak i II instancji, który jako organ odwoławczy ponownie rozstrzyga sprawę. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega zaś na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych. Nadto zgodnie z zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej rozpoznający sprawę, w efekcie wydający decyzję powinien prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.), działać na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.), wyczerpująco informować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwać aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa (art. 9 k.p.a.), jak i dokonać wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek rozstrzygnięcia, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy (art. 11 k.p.a.). Powinien też mieć na względzie, iż zasady ogólne postępowania administracyjnego są integralną częścią przepisów regulujących to postępowanie i są dla niego wiążące na równi z innymi przepisami postępowania. Po analizie zgromadzonego materiału dowodowego sprawy należy stwierdzić, iż organ w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego dopuścił się uchybień proceduralnych, czym naruszył wyżej powołane przepisy postępowania i niektóre z tych naruszeń - w ocenie Sądu - mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że słusznie zarzucił skarżący, iż będąc pozbawionym wolności ma utrudnioną możliwość uzyskania porady w zakresie czy to wypełnienia wniosku, skutków jego braków, czy też możliwości i terminu jego uzupełnienia. Pismem z dnia [...] organ I – szej instancji na podstawie art. 50 § 1 Kodeksu Postępowania Administracyjnego wezwał M. H. o nadesłanie kserokopii dokumentu tożsamości zawierającego numer PESEL. Ponadto poinformował o konieczności podania numeru rachunku bankowego. Informacja ta zawierała przy tym pouczenie, iż nie usunięcie tych braków spowoduje pozostawienia wniosku bez rozpoznania (art. 64§2 Kpa). Niezależnie od niekonsekwentnej w świetle tego pouczenia postawy organu w dalszym ciągu postępowania należy stwierdzić, iż jak wynika z akt sprawy, poza odpisami decyzji jest to jedyne pismo wystosowane do wnioskodawcy przez organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W szczególności M. H. nie był informowany o tym, iż we wniosku o przyznanie płatności nie zawarto danych koniecznych z punktu widzenia poprawności jego wypełnienia. O przyczynach odmowy przyznania płatności dowiedział się dopiero z lakonicznego uzasadnienia decyzji I – szej instancji. Decyzja ta w żaden sposób nie uzasadnia jednak powodów, dla których odmówiono wnioskodawcy uzupełnienia (korekty) wniosku o dane niezbędne do jego ewentualnie pozytywnego rozpatrzenia. Nie miał zatem w tym zakresie możliwości podjęcia jakiejkolwiek polemiki w złożonym odwołaniu. Dopiero organ II- ej instancji wyraził pogląd, iż faktycznie umożliwienie skarżącemu korekty wniosku prowadziłoby do podania nowych danych (dodatkowej deklaracji działek rolnych), które i tak nie mogłyby być uwzględnione przez organ. W tym miejscu należy podkreślić, iż argumentacja Dyrektora Wielkopolskiego Oddziały ARMiR w P. nie jest zasadna. Nie można bowiem podzielić poglądu, iż skarżący nie określił działek dla których ubiegał się o przyznanie płatności. Wraz z drukiem wniosku załączył on bowiem odpis postanowienia z dnia [...] dotyczącego nieruchomości o powierzchni 1,17 ha dla której prowadzona jest księga wieczysta numer [...] i pismo w którym jednoznacznie powoływał się na to postanowienie. Taki sposób określenia działki nie może być wystarczający dla przyznania świadczeń o które się ubiegał, tym niemniej sąd nie podziela poglądu, iż w tym wypadku korekta wniosku poprzez dookreślenie jej w sposób właściwy stanowiłaby podanie nowych danych. Dane te były bowiem organom zakomunikowane, a jedynie niewłaściwy był sposób ich załączenia do wniosku o przyznanie płatności, albowiem należało zawrzeć je we właściwych rubrykach druku wniosku. Organy rozpoznające wniosek M. H. – mając na uwadze także pozbawienia go wolności i trudniejszą przez to sytuację w uzyskiwaniu przez niego informacji o procedurze występowania o przyznanie przedmiotowych świadczeń - winny uwzględniając powołane wyżej zasady postępowania określone w art. 7, 8, 9 i 77 Kodeksu Postępowania administracyjnego poinformować wnioskodawcę o błędach zawartych we wniosku i umożliwić mu przez to sporządzenie korekty wniosku. Podpisanie się przez wnioskodawcę na kwestionariuszu w miejscu potwierdzającym jego wiedzę w zakresie zasad przyznawania płatności nie może umożliwiać organom odstępowanie od stosowania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, zwłaszcza w sytuacji, w której skarżący w kilku pismach domagał się od organu dodatkowych wyjaśnień w tym zakresie. Obowiązek właściwego informowania strony nie może być też uzależniony od dalszej skuteczności czy tez bezskuteczności ewentualnego dalszego działania wnioskodawcy (w tym wypadku dokonania korekty wniosku) albowiem obowiązek ten powiązany jest ściśle z nakazem prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie do organów administracyjnych i jak wszystkie z zasad ogólnych nie zależy od jego ostatecznego wyniku. Należy z całą mocą podkreślić, iż Sąd uchylając decyzje wydane w tej sprawie nie przesądza w ten sposób o ostatecznym sposobie zakończenia postępowania administracyjnego. Zaniechania organów obu instancji należy uznać za naruszające wskazane zasady tego postępowania mogące mieć wpływ na jego wynik, który jednak uzależniony jest od szeregu innych przesłanek których istnienie warunkuje uzyskanie przez skarżącego żądanej dopłaty. Sąd nie podziela natomiast pozostałych wyrażonych w skardze zarzutów. W szczególności poglądu, iż w niniejszej sprawie ARiMR miał obowiązek poinformowania strony o składanych przez inne osoby wnioskach o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych dotyczących działki skarżącego. Słusznie w tym przypadku argumentował organ II – ej instancji, iż zadaniem Agencji nie jest rozstrzyganie sporów powstałych na tle użytkowania określonych gruntów rolnych, a jedynie ustalenie czy osoba ubiegająca się o określone płatności wypełnia warunki do ich uzyskania. Bez związku ze sprawą jest zarzut niesłusznej odmowy przyznania płatności z uwagi na brak rachunku bankowego, gdyż nie ta okoliczność była bezpośrednią przyczyną decyzji organów. Zauważyć jednak należy, iż fakt, że skarżący przebywa w zakładzie karnym nie uniemożliwia wskazanie przez niego konta na które ewentualnie przekazane miałyby być dopłaty. Słusznie wskazał organ II-szej instancji, iż jest to warunek wykonalności decyzji w przypadku pozytywnego rozpoznania wniosku o przyznanie płatności. Niezasadne są także zarzuty dotyczące niekonstytucyjności ustawy będącej podstawą złożenia przez skarżącego wniosku o dopłaty. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż ustawa ta nie wyklucza z kręgu osób uprawnionych do płatności osoby pozbawione wolności. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organy winny uwzględnić podniesione wyżej okoliczności i z poszanowaniem zasad ogólnych oraz innych przepisów postępowania administracyjnego wydać rozstrzygnięcie odpowiadające prawu, którego odzwierciedleniem będzie przy tym uzasadnienie sporządzone już przez organ I-szej instancji umożliwiające skarżącemu poznanie wszystkich motywów wydanej decyzji i ustosunkowanie się w ewentualnym odwołaniu. Niezależnie od tego organy administracji są zobowiązane umożliwić właściwe określenie działki dla której M.H. żąda płatności a następnie jej stan w roku 2006, wykorzystując przy tym wszelkie dostępne środki dowodowe. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 145 §1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. W oparciu o treść przepisu art. 152 cytowanej ustawy orzeczono jak w punkcie 2 sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 250 cyt. ustawy oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163 poz. 1368 z 2002r. ze zm.) /-/Sz. Widłak /-/M. Ławniczak /-/B. Sokołowska

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło