III SA/Po 422/16

Dnia 15 marca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik (spr.) WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2017 roku przy udziale sprawy ze skargi U.M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2016r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym I. oddala skargę, II. przyznaje radcy prawnemu [...] od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę [...] ([...]) złotych uwzględniającą podatek od towarów i usług w kwocie [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23, ze zm. ) oraz art. 4 pkt 22, art. 5b ust. 1, art. 6 ust. 1, 4 i 5, art. 87 ust. 1, art. 92a ust. 1, 2 i 6, art.93 ust.4 i 5 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2013 r. poz. 1414, ze zm.) oraz lp.1.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2016 r. o nałożeniu na U.M., zwaną dalej skarżącą, kary pieniężnej w wysokości [...] zł z tytułu wykonywania transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. W dniu [...] listopada 2015 r. w K. przy ul. [...] przeprowadzona została przez funkcjonariuszy Komendy Miejskiej w K. kontrola drogowa pojazdu marki Peugeot o nr rej. [...], którym kierowała skarżąca. Przed zatrzymaniem pojazd stał na postoju taksówek, z którego odjechał na widok policyjnego pojazdu. Kontrolowany pojazd miał zamontowaną na dachu lampę z napisem TAXI i był oznakowany herbem miasta K. i numerem bocznym [...] oraz był gotowy do świadczenia usługi przewozowej. W pojeździe znajdowała się kasa fiskalna. Do kontroli kierująca okazała kserokopię licencji nr [...] na wykonywanie transportu drogowego osób taksówką i oświadczyła, że reszty dokumentów zapomniała i posiada je w domu, po które udała się razem z kontrolującymi do miejsca zamieszkania. Ponadto skarżąca okazała jeszcze orzeczenie psychologiczne i nieważne zaświadczenie lekarskie. Przebieg i ustalenia kontroli zostały zawarte w protokole nr [...]. Jak wynika z załączonej notatki urzędowej, skarżąca zeznała, że chciała tylko dorobić, bo jest bezrobotna, a dokumentów do taxi nie posiada, bowiem zakończyła działalność. Z protokołu przesłuchania świadka, stanowiącego załącznik do protokołu kontroli, wynika natomiast, że skarżąca podjechała pod sklep osiedlowy po zakupy na następny dzień, a policja przyjechała, gdy wysiadała z pojazdu. Przedmiotowe protokoły przekazane zostały do [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego. Pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. reprezentujący skarżącą adwokat wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów i przesłuchanie świadków podnosząc, że od sierpnia 2015 r. skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej, nadto napis TAXI zakleiła nieprzejrzystą taśmą, a licencję zwróciła do Urzędu Miasta w K.. W ocenie pełnomocnika naruszeń przepisów ustawy o transporcie drogowym może dokonać wyłącznie przedsiębiorca prowadzący działalność polegającą na świadczeniu płatnych usług przewozu, a skarżąca nie była przedsiębiorcą w dniu kontroli. Skarżąca uiściła mandat za brak dokumentów. Do pisma załączono m.in. zawiadomienie o wyrejestrowaniu kasy i protokół odczytania zawartości pamięci fiskalnej kasy rejestrującej. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...] nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości [...] zł na podstawie art. 93 ust. 5 w zw. z art. 92a ust. 1, 2 i 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 r., poz.1414, ze zm., zwanej dalej u.t.d.) i załącznika nr 3 lp. 1.1 do ustawy. W uzasadnieniu organ wskazał, że ustalenia z kontroli zostały zawarte w protokole, a elementy oznaczenia pojazdu nie były zasłonięte w żaden sposób, co potwierdza dokumentacja fotograficzna. Odwołując się do orzecznictwa organ wskazał, że w sytuacji w której pojazd jest oznakowany jak taksówka bądź nawet jego wygląd upodabnia go do taksówki oraz znajduje się na postoju taksówek, należy przyjąć, że strona wykonywała transport drogowy osób oczekując na potencjalnego pasażera. Nadto fakt niedopełnienia obowiązku rejestracji działalności gospodarczej nie pozbawia działalności przymiotu działalności gospodarczej – a podmiotu ją wykonującego statusu przedsiębiorcy. W ocenie organu stwierdzone w toku czynności kontrolnych naruszenie wynika z zaniedbania przedsiębiorcy. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca, reprezentowana przez adwokata, wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, że skarżąca w momencie zatrzymania nikogo nie przewoziła, nie prowadziła działalności gospodarczej i nie miała statusu przedsiębiorcy, więc nie można jej wymierzać sankcji z u.t.d. Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r., przywołaną na wstępie, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał na treść art. 5b ust. 1 u.t.d., zgodnie z którym wymagane jest uzyskanie odpowiedniej licencji w celu podjęcia i wykonywania krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób. Organ podniósł, że obowiązek ten dotyczy także osób faktycznie świadczących taką działalność, nawet gdy nie została zgłoszona. Organ zaznaczył, że z dokumentacji fotograficznej wynika, iż oznaczenia pojazdu nie były zaklejone, a skarżąca oczekiwała na postoju taksówek. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżąca, działając w imieniu własnym, wniosła o uchylenie obu decyzji, umorzenie postępowania i ustalenie, że skarżąca nie wykonywała ani nie pozostawała w gotowości do prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na usługach taxi, a także zwolnienie od kosztów. Skarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 7, 8, 10 § 1, 75, 77 i 80 k.p.a. W uzasadnieniu skarżąca wskazała na brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych, zwłaszcza fakt jej zamieszkiwania 150 m od miejsca parkowania, gdzie skarżąca robiła zakupy w najbliższym sklepie. Ponadto parking, na którym parkowała jest wyjątkowo przeznaczony dla taxi i pojazdów pozostałych. Skarżąca podniosła, że taśma, którą zakleiła oznaczenie taksówki, mogła odlecieć, a nadto zrywały ją dzieci. Skarżąca podkreśliła również zachodzi sprzeczność ustaleń organu – skarżąca nie mogła widzieć policji ok. godz. 22, a drogę zajechał jej radiowóz nieoznakowany, a na stwierdzenie, że jest osobą bezrobotną to funkcjonariusze dopowiedzieli, że chciała dorobić. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. W piśmie z dnia [...] marca 2017 r. ustanowiony skarżącej radca prawny uzupełniając zarzut skargi naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a. wskazał, że organ oparł ustalenia faktyczne wyłącznie na stanowisku funkcjonariuszy Policji, pomijając zeznania skarżącej. Parkując na postoju taksówek skarżąca nie miała zamiaru świadczenia usług przewozu osób taksówką. Skarżąca odjechała z parkingu po zrobieniu zakupów, a dopiero po chwili drogę zajechał jej nieoznakowany radiowóz policyjny. Organ pominął wyjątkowy charakter parkingu przy ul. [...] w K., który jest przeznaczony dla pojazdów taxi oraz pozostałych. W ocenie pełnomocnika okoliczności wskazywały, że skarżąca zaparkowała w celu załatwienia sprawy prywatnej, tj. zrobienia zakupów. Skarżąca nie naruszyła przepisów u.t.d., bowiem nie wykonywała transportu drogowego. Ponadto pełnomocnik wniósł o zasądzenie kosztów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu. Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, zwanej dalej p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Orzekanie - w myśl art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia aktu administracyjnego, stwierdzeniem jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W wypadku niestwierdzenia takich naruszeń sąd skargę oddala, co wynika z art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przedmiot sprawy sprowadzał się do rozstrzygnięcia, czy w przypadku strony skarżącej zaistniały przesłanki do nałożenia kary pieniężnej i czy organy właściwie przeprowadziły postępowanie. Zgodnie z treścią art. 5b ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 r., poz.1414, ze zm.) podjęcie i wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką - wymaga uzyskania odpowiedniej licencji. Przesłanki uzyskania licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką zostały uregulowane w przywołanym art. 6 u.t.d. Krajowy transport drogowy w myśl art. 4 pkt 1 u.t.d. stanowi podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; Podkreślenia wymaga, iż jak wskazuje się w orzecznictwie, wykonywanie transportu drogowego będzie zachodziło nawet wówczas, gdy podmiot nie jest przedsiębiorcą i nie prowadzi trwale działalności gospodarczej w rozumieniu art. 2 i art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447, ze zm.), czyli działalności zarobkowej w sposób zorganizowany i ciągły na własny rachunek, nie figuruje w ewidencji działalności gospodarczej lub rejestrze przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym, lecz faktycznie świadczy odpłatnie usługę przewozu osób lub rzeczy (nawet jednorazowo) odpowiadającą definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 pkt 1 u.t.d. (zob. wyrok WSA w Opolu z dnia 16 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Op 529/12). Jak zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, w przytoczonym częściowo przez organ wyroku z dnia 18 listopada 2014 r., sygn. akt III SA/Lu 306/14, pomimo jednoznacznego dążenia ustawodawcy do rozróżnienia między przewozem okazjonalnym i transportem drogowym taksówką zachodzą trudności w tym zakresie. Wyrazem intencji ustawodawcy jest art. 18 ust. 5 u.t.d., z którego wynika zakaz "upodabniania" pojazdów wykonujących przewozy okazjonalne do taksówek, a także art. 5c i art. 6 wprowadzające odmienne wymogi dotyczące licencji na wykonywanie transportu drogowego osób samochodami określonymi w art. 5b ust. 1 pkt 1 i 2 oraz taksówkami. Zgodnie z regulacją ww. art. 18 ust. 5 u.t.d., przy wykonywaniu przewozów okazjonalnych w krajowym transporcie drogowym pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą zabrania się:1) umieszczania i używania w pojeździe taksometru; 2) umieszczania w sposób widoczny i czytelny z zewnątrz pojazdu oznaczeń z nazwą, adresem, telefonem, adresem strony internetowej przedsiębiorcy lub innych oznaczeń mających na celu identyfikację przedsiębiorcy, a także reklam usług taksówkowych i przedsiębiorców świadczących takie usługi, 3) umieszczania na dachu pojazdu lamp lub innych urządzeń technicznych. Należy również mieć na uwadze obowiązek uzyskania odpowiedniej licencji w przypadku podjęcia i wykonywania transportu drogowego zarówno samochodem osobowym, pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą, jak i taksówką. Konsekwencją jest też sankcjonowanie naruszenia powyższego obowiązku, czyli wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji (lp. 1.1 załącznika nr 3 do u.t.d.). Przepis sankcjonujący jest tak sformułowany, że dla jego zastosowania nie ma znaczenia, o jaki rodzaj licencji chodzi, czy tej, dla której wymogi określa art. 5c u.t.d, czy na wykonywanie transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką (art. 6). Brak wymaganej licencji po stronie skarżącą jest okolicznością bezsporną, przyznaną przez samą skarżącą. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym dokumentacji fotograficznej oraz zeznań skarżącej, prowadzony przez nią pojazd był co najmniej "upodobniony" do taksówki – oznaczenie "taxi" na pojeździe, oznaczenia boczne pojazdu. W chwili rozpoczęcia kontroli pojazd znajdował się na postoju taksówek, a w pojeździe znajdowała się kasa fiskalna (wyrejestrowana). Sąd podziela także pogląd wyrażony w wyroku WSA w Warszawie z dnia 5 stycznia 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 1783/10, w którym Sąd wskazał, że nie budzi wątpliwości okoliczność, że strona wykonywała działalność gospodarczą polegającą na przewozie osób pomimo, że w czasie kontroli w pojeździe nie znajdował się żaden pasażer. Odpowiednie oznakowanie samochodu świadczy o tym, że usługa przewozu była oferowana i możliwa do wykonania. W przypadku działalności gospodarczej polegającej na wykonywaniu przewozów osób normalną sytuacją jest oczekiwanie na zlecenie wykonania przewozu w czym mieści się na przykład oczekiwanie w wyznaczonym miejscu postojowym na klienta. Na takim właśnie miejscu postojowym dokonano przedmiotowej kontroli. Nie znajdując więc podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego lub zasady postępowania, Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w pkt I sentencji. O kosztach (pkt II sentencji) Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 22 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu z dnia 3 października 2016 r. (Dz. U. z 2016 r., poz. 1715) i § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu z dnia 22 października 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 1805).