III SA/Po 423/19

Dnia 20 sierpnia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Górecka WSA Walentyna Długaszewska Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2019 roku przy udziale sprawy ze skargi Sp. X na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia [...] kwietnia 2019 roku nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o przeprowadzenie rozprawy oddala skargę Postanowieniem z [...] lutego 2019 r. Dyrektor Izby Skarbowej, wskazując na art. 165a oraz art. 217 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, z późn. zm., dalej jako: O.p.) po rozpatrzeniu podania spółki Wielobranżowe Przedsiębiorstwo [...] sp. z o.o. w [...], zwanej dalej skarżącą, z dnia [...] listopada 2018 r. oraz pismami z dnia [...] grudnia 2018 r. i [...] grudnia 2018 r. o przeprowadzenie rozprawy, postanowił odmówić wszczęcia postępowania. Uzasadniając powyższe stanowisko podniósł, że skarżąca pismem z dnia [...] listopada 2018 r. zwróciła się do organu, aby zanim zostanie ogłoszone orzeczenie kończące postępowanie wszczęte pismem z dnia [...] listopada 2018 r. przez Dyrektora Izby Skarbowej w sprawie uchylenia m.in. postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] września 2018 r., przeprowadził rozprawę i wyznaczył termin jej przeprowadzenia. Pismami z dnia [...] i [...] grudnia 2018 r. skarżąca ponownie wniosła o przeprowadzenie rozprawy i wyznaczenie terminu jej przeprowadzenia. Organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 165 § 1 O.p. postępowanie wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi podatkowemu, z zastrzeżeniem art. 165a O.p., zgodnie z którym, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Odmowa wszczęcia postępowania powoduje, że żądanie przeprowadzenia postępowania jest bezskuteczne. W myśl dyspozycji art. 200a § 1 Op. organ odwoławczy przeprowadzi w toku postępowania rozprawę: 1) z urzędu - jeżeli zachodzi potrzeba wyjaśnienia istotnych okoliczności stanu faktycznego sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin, lub sprecyzowania argumentacji prawnej prezentowanej przez stronę w toku postępowania; 2) na wniosek strony. Dalej organ podkreślił, że nie można przeprowadzić rozprawy na wniosek spółki z dnia [...] listopada 2018 r. (oraz [...] i [...] grudnia 2018 r.) z tej przyczyny, że przed Dyrektorem Izby Skarbowej nie toczy się postępowanie zainicjowane wnioskiem spółki z dnia [...] września 2018 r. Wnioskiem tym spółka zwróciła się o wydanie zaświadczenia potwierdzającego, że "w sprawie skompensowania wzajemnych należności i zobowiązań Skarbu Państwa i Spółki [...] toczy się postępowanie zainicjowane wnioskiem Spółki [...] z dnia [...] maja 2018 r.". Postanowieniem z dnia [...] września 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] odmówił wydania zaświadczenia o treści żądanej przez stronę. Wskutek rozpoznania zażalenia złożonego przez skarżącą, Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 r. utrzymał ww. postanowienie. Z wniosku spółki z dnia [...] września 2018 r. nie toczy się żadne postępowanie przed organem II instancji. Na opisane postanowienie spółka wniosła zażalenie, domagając się uchylenia postanowienia. Zdaniem skarżącej sporne produkty, do których odnosi się to orzeczenie nie obejmuje art. 1 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym z dnia 6 grudnia 2008 r. Skarżąca załączyła dokument urzędowy z Komisji Europejskiej z dnia 17 stycznia 2019 r. w którym, zdaniem spółki, potwierdzono wykładnię prawa, prezentowaną przez spółkę, w sprawie interpretacji przepisów ustawy o podatku akcyzowym, a także zaświadczenie z dnia [...] lutego 2019 r., które jej zdaniem potwierdza, że nie jest podatnikiem podatku akcyzowego, bowiem nie figuruje w systemie EMCS-PL. Postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r., nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Uzasadniając powtórzył, że nie jest prowadzone postępowanie podatkowe wszczęte na wniosek spółki z dnia [...] września 2018 r., co skutkuje brakiem możliwości przeprowadzenia rozprawy. Ponadto zarzuty skarżącej dotyczą tego, czy strona jest podatnikiem podatku akcyzowego oraz kwestii stosowania przepisów ustawy o podatku akcyzowym do wyrobów akcyzowych, a nie oceny prawidłowości postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przeprowadzenia rozprawy. Na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca wniosła skargę do WSA w Poznaniu. Domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia, jak i postanowienia je poprzedzającego, stwierdziła, że są one nielegalne i niepraworządne, bowiem obrażają art. 7 i 83 Konstytucji RP. Ponadto w ocenie skarżącego art. 233 § 1 pkt 1 i art. 247 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej odnoszą się do decyzji, a nie postanowienia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest bezzasadna i podlega oddaleniu. Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, zwanej dalej: P.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie (odpowiednio wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu (czynności). W pierwszej kolejności podkreślić należy prawidłowość zastosowanych przez organy przepisów postępowania (działanie na podstawie i w granicach prawa). Z woli ustawodawcy rozprawa jest częścią podatkowego postępowania odwoławczego i umożliwia wyjaśnienie istotnych okoliczności stanu faktycznego. Nie może jednak zastępować postępowania dowodowego prowadzonego przez organ pierwszej instancji. Zakres realizacji tego założonego przez ustawodawcę celu jest inspirowany dwoma przepisami, a mianowicie art. 220 O.p. i art. 229 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 z późn. zm., dalej jako O.p.). Pierwszy z nich nakłada na podatkowy organ odwoławczy obowiązek ponownego rozstrzygnięcia sprawy podatkowej na skutek wniesionego odwołania, drugi zaś daje organowi odwoławczemu prawo do przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów. Jednocześnie art. 229 O.p. umożliwia zlecenie przeprowadzenia tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Można w związku z tym przyjąć, że wprowadzenie do podatkowego postępowania odwoławczego instytucji rozprawy do niezbędnego minimum ograniczy możliwość zlecania przeprowadzenia dodatkowego postępowania organowi pierwszej instancji (B. Dauter [w:] S. Babiarz, R. Hauser, A. Kabat M. Niezgódka-Medek, J. Rudowski. Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. XI, komentarz do art. 200a, nb2, Lex). Jak wskazuje się w orzecznictwie, aby stwierdzić czy naruszenie przepisu art. 200a § 1 - 4 O.p. mogło wywrzeć istotny wpływ na wynik sprawy konieczne jest ustalenie czy w okolicznościach konkretnego, toczącego się postępowania istniała uzasadniona potrzeba, w granicach zakreślonych prawem, przeprowadzenia przez organ odwoławczy rozprawy (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 04 stycznia 2011 r., sygn. akt III SA/Wr 473/10). Zasadnie organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 165 § 1 O.p. postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony, o czym stanowi art. 165 § 3 O.p., jest dzień doręczenia żądania organowi podatkowemu, z zastrzeżeniem art. 165a. W myśl art. 165a ust. 1 gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skoro rozprawa jest częścią postępowania (odwoławczego), ale nie toczyło się i nie toczy się żadne postępowanie z wniosku spółki z dnia [...] września 2018 r. to przeprowadzenie rozprawy nie jest możliwe. Tym samym organ zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przeprowadzenia rozprawy. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 233 i 247 O.p. należy wskazać, że jak zaznaczył organ w odpowiedzi na skargę – art. 247 § 1 pkt 2 O.p. został błędnie wskazany zamiast art. 239 O.p., zgodnie z którym w sprawach nieuregulowanych w rozdziale dotyczącym zażaleń, do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań – a zatem m.in. art. 233 O.p. Tym samym naruszenie to nie miało żadnego wpływu na wynik sprawy. Z uwagi na powyższe, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a skargę oddalił.