III SA/Po 426/10

Dnia 17 listopada 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek ( spr.) WSA Barbara Koś Protokolant: st. sekr. sąd. Kamila Błaszkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2010 roku przy udziale sprawy ze skargi BZ na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach wsparcia bezpośredniego na rok 2009 I. oddala skargę, II. przyznaje adwokatowi PG [...] od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę [...] uwzględniającą podatek od towarów i usług w kwocie [...] tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu. W dniu [...] r. BZ na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego złożyła wniosek o przyznanie płatności na rok 2009. We wniosku producent rolny zadeklarował działki ewidencyjne [...] Łączna powierzchnia zadeklarowanych działek wyniosła: - JPO – 3,93 ha - UPO do powierzchni upraw podstawowych – 2,48 ha - UPO do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych – 1,45 ha. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego Kierownik Biura Powiatowego [...] r. przyznał producentowi rolnemu JPO i UPO do powierzchni grupy upraw podstawowych w pełnej wysokości oraz odmówił przyznania płatności z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych. Orzekając na skutek złożonego odwołania Dyrektor Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji. Zdaniem organów rolnych producent rolny nie posiada zarejestrowanych zwierząt zgłoszonych do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych. Odwołująca siedzibę stada oraz kupno jednej sztuki bydła zarejestrowała dopiero w dniu 27 kwietnia 2006 roku, a zatem po wyznaczonym okresie referencyjnym. Co istotne, zdaniem Dyrektora ARiMR w dniu 2 lipca 2008 roku Kierownik Biura Powiatowego wydał decyzję o odmowie przyznania płatności do gruntów (z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych) rozstrzygającą rok 2006, w konsekwencji czego odwołującej nie przyznano uzupełniającej płatności do powierzchni trwałych użytków zielonych lub upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych lub mieszanek roślin motylkowatych drobnonasiennych z trawami. W wyniku powyższego współczynnik DJP oraz powierzchnia referencyjna wyniosły 0,00. Powyższe wyklucza, zdaniem organów możliwość przyznania wyższej płatności uzupełniającej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęca) na podstawie § 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2009 r. Nr 40 poz. 326). Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego wskazał ponadto, iż twierdzenia odwołującej o rzekomej pomyłce pracowników ARiMR rozpatrujących wniosek z 2006 roku nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy. Wskazać bowiem należy, że sprawa z 2006 roku, rozpatrywana również w trybie odwoławczym, zakończona została w dniu 2 lipca 2008 roku decyzją ostateczną. Zdaniem organu odwoławczego w sprawie nie znajdują zastosowania inne przepisy dotyczące płatności zwierzęcej w tym w szczególności § 7, 8, 9 oraz 10 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania ora:: wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, z uwagi na fakt, iż przepisy powyższe nie zostały znowelizowane, z producent rolny nie spełniała warunków do przyznania wyższej płatności zwierzęcej zarówno na dzień wydania decyzji przez organ I instancji, jak i nie spełnia ich obecnie na dzień wydania decyzji przez organ II instancji. Ponadto organy rolne powołały się na orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w wyroku z dnia 13 stycznia 2010r. (sygn. akt VIII S.A./Wa 543/09), w którym Sąd podkreślił, iż przynależność producenta rolnego do określonych programów pomocowych nie jest obligatoryjna. Uczestnictwo w omawianych programach wymaga bowiem zawsze akceptacji ze strony zainteresowanego producenta rolnego. Może to nastąpić w formie, czy to poprzez złożenie przez rolnika odpowiedniego wniosku, dokumentów, spełnienie określonych warunków. Jeżeli producent rolny zdecydował się być uczestnikiem wybranego programu pomocowego, jego prawa i obowiązki normują obowiązujące przepisy prawa wspólnotowego i prawa krajowego. Płatności uzupełniające przyznawane są ze środków krajowych, a zgodnie z orzecznictwem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości państwa członkowskie mają prawo ustanawiać szczegółowe warunki takich uprawnień. Na zakończenie Dyrektor ARiMR podkreślił, że zarówno organ I, jak i II instancji zobowiązane są działać w zgodzie z wyrażoną w art. 6 K.p.a. – zasadą praworządności, rozpoznając wnioski o przyznanie płatności na podstawie i w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jako organ administracji działa na podstawie ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wykonuje zadania z niej wynikające, a jednoznaczne brzmienie przepisów przedmiotowych rozporządzeń regulujących kwestie płatności uniemożliwia Agencji stosowanie odstępstw. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie jest organem ustawodawczym, czyli tworzącym przepisy prawa, w tym dotyczące płatności bezpośrednich, lecz organem czuwającym nad prawidłowością przestrzegania obowiązujących przepisów i działającym na ich podstawie. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na ostateczną decyzję Dyrektora ARiMR złożyła BZ, zarzucając działanie niezgodne z prawem. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że co prawda zarejestrowała bydło w dniu 27 kwietnia 2006 r., zaś termin do jego rejestracji upłynął w dniu 31 marca 2006 r., to jednak nie rozumie dlaczego pozbawiono ją dopłat całkowicie w 2006 r., co z kolei miało wpływ na kolejne lata 2007 i 2009. Strona skarżąca zarzuca także, że nie została przez organ rolny poinformowana o wynikach prowadzonych na jej działkach kontroli. Ponadto skarżąca podkreśliła, że nigdy swojego gruntu nikomu nie wydzierżawiała, a pracował na nim tylko jej mąż. W odpowiedzi na skargę organ rolny podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. W pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutów procesowych, tj. naruszenia art. 10 k.p.a., poprzez nie informowanie strony skarżącej o wynikach postępowania kontrolnego. Zdaniem Sądu zarzut ten niej jest zasadny, bowiem skarżąca stawiając zarzut naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. nie wykazała w żaden sposób, by został pozbawiony możliwości udowodnienia swoich twierdzeń czy możliwości złożenia wyjaśnień i by uchybienie przedstawionemu przepisowi mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Powołując się na uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2005 r., sygn. akt FPS 6/04 (ONSAiWSA 2005, z. 4, poz. 66), wydaną na tle odpowiadającego treści art. 10 § 1 K.p.a. przepisu art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej należy wskazać, że warunkiem koniecznym uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania jest wykazanie, iż takie naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Do strony stawiającej zarzut należy wykazanie związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania, a wynikiem sprawy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2003 r., sygn. akt I SA/Gd 199/00, "Przegląd Podatkowy" 2004, nr 1, s. 43). Innymi słowy, strona powinna wykazać, że niezawiadomienie jej przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych, poinformowanie o wynikach kontroli uniemożliwiło jej dokonanie w danym postępowaniu konkretnej czynności procesowej (np. złożenia dokumentu). W skardze natomiast nie podano, dokonania jakich czynności skarżąca została pozbawiona. Zgodnie z powoływanym wcześniej § 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. płatność zwierzęca w danym roku kalendarzowym przysługuje, jeżeli: "1) rolnik lub jego małżonek w okresie od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r. był posiadaczem bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, co potwierdza wpis lub zgłoszenie tych zwierząt do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, także w przypadku gdy osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim w tym okresie; 2) na podstawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych, złożonego w 2006 r., rolnikowi lub jego małżonkowi przyznano płatność uzupełniającą do powierzchni: a) trwałych użytków zielonych lub b) upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych, lub c) mieszanek roślin motylkowatych drobnonasiennych z trawami, jeżeli we wniosku złożonym w 2006 r. o przyznanie tej płatności rolnik wskazał taki rodzaj mieszanki - także w przypadku gdy osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim. Płatność zwierzęca przysługuje do powierzchni trwałych użytków zielonych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej na dany rok, nie większej jednak niż powierzchnia maksymalna ustalona dla danego rolnika, zwana dalej "powierzchnią maksymalną", którą stanowi najmniejsza z następujących powierzchni: 1) powierzchnia ustalona jako iloraz liczby zwierząt, o których mowa w ust. 1 pkt 1, przeliczonych na duże jednostki przeliczeniowe (DJP), i współczynnika 0,3; 2) powierzchnia trwałych użytków zielonych lub upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych lub mieszanek roślin motylkowatych drobnonasiennych z trawami, do której została przyznana płatność określona w ust. 1 pkt 2." (czyli płatność uzupełniająca przyznana na podstawie wniosku złożonego w 2006 r.). Wyjaśnić przy tym należy, że DJP ustala się jako iloczyn liczby zwierząt z § 6 ust. 1 pkt 1 i współczynnika ustalonego z uwzględnieniem rodzaju i wieku zwierząt, zgodnie z załącznikiem 2 do cytowanego rozporządzenia. Liczbę zwierząt ustala się z kolei na podstawie danych zawartych w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych, o których mowa w ustawie z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz. U. z 2008 r. Nr 204 poz. 1281 ze zm.); zaświadczenia wydanego przez podmiot prowadzący rejestr koniowatych, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt. Mając na uwadze fakt, że skarżąca złożył pierwszy wniosek obszarowy w roku 2004, powierzchnia co do której można było przyznać płatność zwierzęcą w 2009 r. została przez organ określona jako iloraz liczby zwierząt, których posiadaczem był rolnik (małżonek) w okresie od 1 kwietnia 2005 r. do 31 marca 2006 r., co potwierdza wpis bądź zgłoszenie tych zwierząt do rejestru zwierząt gospodarskich, o którym mowa w cytowanej wyżej ustawie. Bezspornym pozostaje w niniejszej sprawie fakt, na który powołuje się organ i który przyznaje w skardze producent rolny, że w wymaganym okresie skarżąca nie posiadała zarejestrowanych zwierząt zgłoszonych do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych. Strona skarżąca siedzibę stada oraz kupno bydła zarejestrowała w dniu 27 kwietnia 2006 r., a zatem po wyznaczonym okresie referencyjnym, który upłynął w dniu 31 marca 2006 r. W wyniku tego współczynnik DJP, który jak to już zostało powiedziane stanowi iloczyn liczby zwierząt z § 6 ust. 1 pkt 1(tj. w przedmiotowej sprawie - 0 sztuk zarejestrowanych zwierząt) i współczynnika ustalonego z uwzględnieniem rodzaju i wieku zwierząt wyniósł 0,00. W tej sytuacji, bez racji pozostają podniesione zarzuty naruszenia prawa materialnego przez organy rolne i pozbawienie skarżącej płatności, bowiem należy zgodzić się z organem rolnym, że zaistniały stan faktycznym wyklucza możliwość przyznania wyższej płatności uzupełniającej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych na podstawie § 6 cytowanego rozporządzenia. Na zakończenie wypada jeszcze dodać, że płatności bezpośrednie są uprawnieniem rolnika, a nie obowiązkiem i przynależność producenta rolnego w programach pomocowych w ramach Unii Europejskiej nie jest obligatoryjna. Uczestnictwo w omawianych programach wymaga dostosowania się do istniejących reguł, które zakreślają przepisy prawa wspólnotowego oraz prawa krajowego i jeśli rolnik nie chce, nie potrafi czy nie może ich spełnić to z programu pomocowego nie musi korzystać. W ocenie Sądu przy podejmowaniu skarżonej decyzji nie naruszono również innych przepisów prawa procesowego. Stosownie do treści przepisów art. 7, 77 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego organy administracji publicznej podjęły wszystkie niezbędne czynności mające na celu zebranie całego materiału dowodowego i dokonały jego rzetelnej oceny. Uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia skonstruowane zostało w sposób umożliwiający realizację zasady ogólnej przekonywania (art. 11 Kpa), a także objaśnia tok myślenia prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawnego w sprawie. Zawiera oba podstawowe jego elementy, a mianowicie uzasadnienie prawne, które wskazuje przepisy mające zastosowaniowe w danej sprawie oraz uzasadnienie faktyczne zawierające wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł. Wobec powyższego Sąd uznał, że sytuacja skarżącej została oceniona przez organy administracji w sposób prawidłowy, przy uwzględnieniu zasad prawa materialnego i procesowego. Z tych względów skarga jako bezzasadna, stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) podlegała oddaleniu. O kosztach orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a.