III SA/Po 427/19

Dnia 12 września 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Małgorzata Górecka (spr.) WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2019 roku przy udziale sprawy ze skargi Wielobranżowego Przedsiębiorstwa [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2019 roku nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o przeprowadzenie rozprawy oddala skargę Postanowieniem z [...] lutego 2019 r. Dyrektor Izby Skarbowej, wskazując na art. 165 a oraz art. 217 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 z późn. zm., dalej jako O.p.) po rozpatrzeniu podania strony skarżącej z dnia [...] listopada 2018 r., [...] grudnia 2018 r. i [...] grudnia 2018 r. o przeprowadzenie rozprawy, postanowił odmówić wszczęcia postępowania. Uzasadniając napisał, że skarżąca pismem z dnia [...] listopada 2018 r. zwróciła się do organu, aby zanim zostanie ogłoszone orzeczenie kończące postępowanie wszczęte pismem z dnia [...] listopada 2018 r. przez Dyrektora Izby Skarbowej w sprawie uchylenia m.in. postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] czerwca 2018 r., przeprowadził rozprawę i wyznaczył termin jej przeprowadzenia. Pismami z dnia [...] i [...] grudnia 2018 r. skarżąca ponownie wniosła o przeprowadzenie rozprawy i wyznaczenie terminu jej przeprowadzenia. Organ wskazał, że zgodnie z art. 165 § 1 O.p. postępowanie wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi podatkowemu, z zastrzeżeniem art. 165 a O.p., zgodnie z którym, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Odmowa wszczęcia postępowania powoduje, że żądanie przeprowadzenia postępowania jest bezskuteczne. Zgodnie z art. 200 a § 1 Op. organ odwoławczy przeprowadzi w toku postępowania rozprawę: 1) z urzędu - jeżeli zachodzi potrzeba wyjaśnienia istotnych okoliczności stanu faktycznego sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin, lub sprecyzowania argumentacji prawnej prezentowanej przez stronę w toku postępowania; 2) na wniosek strony. Dalej organ podkreślił, że nie można przeprowadzić rozprawy na wniosek spółki z dnia [...] listopada 2018 r. (oraz [...] i [...] grudnia 2018 r.) z tej przyczyny, że przed Dyrektorem Izby Skarbowej nie toczy się postępowanie zainicjowane wnioskiem spółki z dnia [...] maja 2018 r. Wnioskiem tym spółka zwróciła się o zwrot kwoty pieniężnej. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] pozostawił bez rozpatrzenia wniosek strony z [...] maja 2018 r. Wskutek rozpoznania zażalenia złożonego przez skarżącą, Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 r. utrzymał w mocy ww. postanowienie. Z wniosku spółki z dnia [...] maja 2018 r. nie toczy się żadne postępowanie przed organem II instancji. Na opisane postanowienie spółka wniosła zażalenie. Postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Uzasadniając powtórzył, że nie jest prowadzone postępowanie podatkowe wszczęte na wniosek spółki z dnia [...] maja 2018 r., co skutkuje brakiem możliwości przeprowadzenia rozprawy. Ponadto zarzuty skarżącej dotyczą tego, czy strona jest podatnikiem podatku akcyzowego oraz kwestii stosowania przepisów ustawy o podatku akcyzowym do wyrobów akcyzowych, a nie oceny prawidłowości postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przeprowadzenia rozprawy. Na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca wniosła skargę do WSA w Poznaniu. Domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia, jak i postanowienia je poprzedzającego, stwierdziła, że są one nielegalne i niepraworządne, bowiem obrażają art. 7 i 83 Konstytucji RP. Ponadto art. 233 § 1 pkt 1 i art. 247 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej odnoszą się do decyzji, a nie postanowienia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje: Skarga jest bezzasadna i podlega oddaleniu. Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, zwanej dalej p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie (odpowiednio wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu (czynności). W pierwszej kolejności podkreślić należy prawidłowość zastosowanych przez organy przepisów postępowania (działanie na podstawie i w granicach prawa). Z woli ustawodawcy rozprawa jest częścią podatkowego postępowania odwoławczego i umożliwia wyjaśnienie istotnych okoliczności stanu faktycznego. Nie może jednak zastępować postępowania dowodowego prowadzonego przez organ pierwszej instancji. Zakres realizacji tego założonego przez ustawodawcę celu jest inspirowany dwoma przepisami, a mianowicie art. 220 O.p. i art. 229 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 z późn. zm., dalej jako O.p.). Pierwszy z nich nakłada na podatkowy organ odwoławczy obowiązek ponownego rozstrzygnięcia sprawy podatkowej na skutek wniesionego odwołania, drugi zaś daje organowi odwoławczemu prawo do przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów. Jednocześnie art. 229 O.p. umożliwia zlecenie przeprowadzenia tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Można w związku z tym przyjąć, że wprowadzenie do podatkowego postępowania odwoławczego instytucji rozprawy do niezbędnego minimum ograniczy możliwość zlecania przeprowadzenia dodatkowego postępowania organowi pierwszej instancji (B. Dauter [w:] S. Babiarz, R. Hauser, A. Kabat M. Niezgódka-Medek, J. Rudowski. Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. XI, komentarz do art. 200a, nb2, Lex). Jak wskazuje się w orzecznictwie, aby stwierdzić czy naruszenie przepisu art. 200a § 1 - 4 O.p. mogło wywrzeć istotny wpływ na wynik sprawy konieczne jest ustalenie czy w okolicznościach konkretnego, toczącego się postępowania istniała uzasadniona potrzeba, w granicach zakreślonych prawem, przeprowadzenia przez organ odwoławczy rozprawy (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 04 stycznia 2011 r., sygn. akt III SA/Wr 473/10). Zasadnie organ wskazał, że zgodnie z art. 165 § 1 O.p. postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony, o czym stanowi art. 165 § 3 O.p., jest dzień doręczenia żądania organowi podatkowemu, z zastrzeżeniem art. 165a. W myśl art. 165 a § 1 gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skoro rozprawa jest częścią postępowania (odwoławczego), ale nie toczyło się i nie toczy się żadne postępowanie z wniosku spółki z dnia [...] maja 2018 r. to przeprowadzenie rozprawy nie jest możliwe. Tym samym organ zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przeprowadzenia rozprawy. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 233 i 247 O.p. należy wskazać, że jak zaznaczył organ w odpowiedzi na skargę – art. 247 § 1 pkt 2 O.p. został błędnie wskazany zamiast art. 239 O.p., zgodnie z którym w sprawach nieuregulowanych w rozdziale dotyczącym zażaleń, do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań – a zatem m.in. art. 233 O.p. Tym samym naruszenie to nie miało żadnego wpływu na wynik sprawy. Z uwagi na powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a skargę oddalił.