III SA/Po 432/24

Dnia 13 listopada 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Sędzia WSA Marzenna Kosewska (sprawozdawca) Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant: st. sekr. sąd. Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2024 roku sprawy ze skargi [...] w [...] na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia 20 czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego na rok 2023 I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. na rzecz strony skarżącej kwotę 697,- (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z 23 czerwca 2023 r. Rolniczy Kombinat Spółdzielczy [...] w [...] zwrócił się o przyznanie na rok 2023 podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności do roślin pastewnych, płatności do bydła, płatności do krów, płatności do rolnictwa węglowego i zarządzania składnikami odżywczymi (w zakresie płatności do międzyplonów ozimych/wsiewek śródplonowych, wymieszania obornika z glebą na gruntach ornych w ciągu 24 godzin i wymieszania słomy z glebą) oraz uzupełniającej płatności podstawowej. Decyzją z 9 maja 2024 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. przyznał stronie na rok 2023: 1. podstawowe wsparcie dochodów w wysokości 111 104,75 zł, 2. płatność redystrybucyjną w wysokości 5 428,80 zł, 3. płatność do roślin pastewnych w wysokości 7 417,17 zł, 4. płatność do bydła w wysokości 6 869,20 zł, 5. płatność do krów w wysokości 7 469,97 zł, 6. płatność do międzyplonów ozimych/wsiewek śródplonowych w wysokości 20 946,53 zł, 7. płatność do wymieszania obornika z glebą na gruntach ornych w ciągu 24 godzin w wysokości 5 288,55 zł, 8. płatność do wymieszania słomy z glebą w wysokości 16 669,12 zł, 9. uzupełniającą płatność podstawową w wysokości 15 722,65 zł. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że we wniosku złożono oświadczenie o uznaniu strony jako spółdzielnię i oświadczenie o liczbie członków spółdzielni (dwunastu), ale nie złożono dokumentu potwierdzającego poddanie się badaniu lustracyjnemu. Skutkuje to niespełnieniem wymagań do przyznania płatności redystrybucyjnej i płatności do roślin pastewnych z uwzględnieniem liczby członków spółdzielni zgodnie odpowiednio z art. 27 ust. 3 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2024 r., poz. 261 ze zm.), dalej: "ustawa o Planie", oraz § 7 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2023 r., poz. 482), dalej: "rozporządzenie w sprawie płatności bezpośrednich". Wobec zatem zadeklarowania do płatności redystrybucyjnej powierzchni 221,84 ha przy możliwości przyznania tej płatności do powierzchni nie większej niż 30 ha (art. 27 ust. 2 pkt 2 ustawy o Planie) i zadeklarowania do płatności do roślin pastewnych powierzchni 15,95 ha i zatwierdzenia powierzchni 15,73 ha, wysokość płatności redystrybucyjnej obliczono z uwzględnieniem stawki płatności określonej w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 października 2023 r. w sprawie stawki uzupełniającego redystrybucyjnego wsparcia dochodów do celów zrównoważoności za 2023 r. (Dz. U. z 2023 r., poz. 2216), a wysokość płatności do roślin pastewnych - z uwzględnieniem stawki płatności określonej w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 października 2023 r. w sprawie stawek płatności w ramach wsparcia dochodów związanych z produkcją za 2023 r. (Dz. U. z 2023 r., poz. 2219). Strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji załączając pismo Związku Rewizyjnego Spółdzielczości Rolniczej w P. z 12 grudnia 2022 r., w którym stwierdzono przeprowadzenie lustracji działalności strony obejmującą okres od 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2021 r. i podano syntezę ustaleń lustracji oraz pismo strony do Związku Rewizyjnego Spółdzielczości Rolniczej w P. z 12 kwietnia 2023 r. informujące o wykonaniu zaleceń polustracyjnych. Decyzją z 20 czerwca 2024 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wskazano, co następuje. W przypadku gdy o przyznanie płatności redystrybucyjnej ubiega się spółdzielnia produkcji rolnej albo spółdzielnia rolników, przy przyznawaniu tej płatności danej spółdzielni maksymalne limity określone w ust. 1 lub w ust. 2 pkt 2 ustala się, na jej wniosek, jako iloczyn danego limitu oraz liczby członków danej spółdzielni, jeżeli spółdzielnia ta poddała się lustracyjnemu badaniu, o którym mowa w art. 91 § 1 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze (Dz. U. z 2021 r., poz. 648 oraz z 2023 r., poz. 1450), w ciągu ostatnich trzech lat poprzedzających rok złożenia wniosku o przyznanie tej płatności. Zgodnie z § 27 rozporządzenia w sprawie płatności bezpośrednich w przypadkach, o których mowa w art. 27 ust. 3 ustawy o Planie oraz w § 7 ust. 3 tego rozporządzenia, wnioskodawca: 1) we wniosku o przyznanie płatności redystrybucyjnej lub płatności związanej z produkcją do powierzchni upraw roślin pastewnych oświadcza, że ubiega się o przyznanie płatności redystrybucyjnej lub płatności związanej z produkcją do powierzchni upraw roślin pastewnych jako spółdzielnia produkcji rolnej albo spółdzielnia rolników i wnosi o przyznanie tych płatności z uwzględnieniem liczby członków danej spółdzielni, oraz 2) dołącza do wniosku o przyznanie płatności redystrybucyjnej lub płatności związanej z produkcją do powierzchni upraw roślin pastewnych: a) oświadczenie o liczbie członków spółdzielni, którzy mają zostać uwzględnieni przy ustaleniu maksymalnego limitu płatności redystrybucyjnej lub płatności związanej z produkcją do powierzchni upraw roślin pastewnych, b) oświadczenie: – podmiotu przeprowadzającego badanie lustracyjne, o którym mowa w art. 91 § 1 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze, o poddaniu się wnioskodawcy temu badaniu lub inny dokument potwierdzający poddanie się przez wnioskodawcę temu badaniu albo – wnioskodawcy o poddaniu się temu badaniu. Dołączenie do odwołania dokumentu potwierdzającego przeprowadzenie badania lustracyjnego nie może stanowić podstawy do zmiany decyzji. Nawet bowiem błędy oczywiste mogą być poprawione jedynie do dnia wydania decyzji (§ 36 rozporządzenia w sprawie płatności bezpośrednich). W skardze na decyzję organu odwoławczego strona zarzuciła naruszenie: 1. art. 6, art. 8, art. 77 § 1, art. 136 § 1, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), dalej: "K.p.a.", w zw. z art. 62 ust. 1 i art. 66 § 1 pkt 1 i 2 ustawy o Planie przez niezawiadomienie strony przez organ pierwszej instancji o konieczności uzupełnienia braku wniosku (dostarczenia dokumentu potwierdzającego poddanie się badaniu lustracyjnemu) i niepodjęcie przez organ odwoławczy dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów, mimo że strona przesłała z odwołaniem brakujący dokument; skutkowało to błędnym potraktowaniem skarżącego jako rolnika indywidualnego, podczas gdy jest on spółdzielnią i wnioskował o przyznanie płatności z uwzględnieniem liczby członków spółdzielni; 2. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. przez jego błędne zastosowanie; 3. § 36 rozporządzenia w sprawie płatności bezpośrednich przez błędne przyjęcie przez organ odwoławczy, że decyzja wydana przez organ pierwszej instancji nie jest dotknięta istotną wadą proceduralną polegającą na tym, że w toku postępowania przed organem pierwszej instancji, w ramach kontroli formalnej wniosku, nie umożliwiono stronie poprawienia oczywistego błędu, jakim było niezałączenie do wniosku dokumentu o poddaniu się badaniu lustracyjnemu. Skarżący wniósł o: 1. uchylenie decyzji organu odwoławczego w całości, a decyzji organu pierwszej instancji - w części, w jakiej nie przyznano pełnej płatności z uwzględnieniem liczby członków spółdzielni, w celu dopuszczenia przez organ pierwszej instancji dowodu z protokołu lustracji z 12 grudnia 2022 r. i przyznania płatności z uwzględnieniem liczby członków spółdzielni; 2. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. W dodatkowym piśmie procesowym skarżący podtrzymał stanowisko zawarte w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a."). Nie jest sporne, że wbrew § 27 rozporządzenia w sprawie płatności bezpośrednich skarżący jako spółdzielnia produkcji rolnej nie dołączył do wniosku oświadczenia podmiotu przeprowadzającego badanie lustracyjne, o którym mowa w art. 91 § 1 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze, o poddaniu się wnioskodawcy temu badaniu lub innego dokumentu potwierdzającego poddanie się przez wnioskodawcę temu badaniu albo oświadczenia wnioskodawcy o poddaniu się temu badaniu. Sporne jest natomiast to, czy organ pierwszej instancji miał obowiązek zareagować na ten brak informując wnioskodawcę o tym braku i o skutkach jego nieusunięcia. Rację ma skarżący, że organ miał taki obowiązek i obowiązku tego nie wykonał. Jak stanowi art. 62 ust. 1 ustawy o Planie w przypadku gdy wniosek o przyznanie pomocy, o której mowa w art. 20 pkt 1-4 [pkt 1 lit. b stanowi o płatności redystrybucyjnej, a pkt 1 lit. d - o płatnościach związanych z produkcją, do których należy m. in. płatność do roślin pastewnych - § 1 pkt 1 lit. d tiret pierwszy drugi podwójny tiret rozporządzenia w sprawie płatności bezpośrednich], nie czyni zadość wymaganiom innym niż wskazane w art. 64 § 1 K.p.a. [tj. innym niż niewskazanie adresu wnoszącego podanie], kierownik biura powiatowego Agencji niezwłocznie po otrzymaniu tego wniosku informuje podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy o stwierdzonych brakach oraz o skutkach ich nieusunięcia w terminie, w jakim można dokonać zmiany wniosku o przyznanie tej pomocy, chyba że ten termin upłynął. Przepisu art. 64 § 2 K.p.a. nie stosuje się, co oznacza brak możliwości pozostawienia podania bez rozpoznania z tej przyczyny. Skoro zatem wniosek spółdzielni miał brak formalny (nie dołączono do niego oświadczenia podmiotu przeprowadzającego badanie lustracyjne, o którym mowa w art. 91 § 1 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze, o poddaniu się wnioskodawcy temu badaniu lub innego dokumentu potwierdzającego poddanie się przez wnioskodawcę temu badaniu albo oświadczenia wnioskodawcy o poddaniu się temu badaniu), organ pierwszej instancji powinien był zastosować art. 62 ust. 1 ustawy o Planie, gdyż wniosek otrzymał już 23 czerwca 2023 r., a zmiany wniosku strona mogła dokonać najpóźniej do 25 lipca 2023 r. (§ 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 maja 2023 r. w sprawie określenia dłuższego terminu składania wniosków o przyznawanie pomocy finansowej w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 oraz zgłaszania zmian do tych wniosków w 2023 r.; Dz. U. z 2023 r., poz. 907). W przypadku niezwłocznego poinformowania strony przez organ pierwszej instancji o braku i skutkach jego nieusunięcia strona miałaby jeszcze możliwość usunięcia tego braku. Możliwości powyższej strona została przez organ pierwszej instancji pozbawiona, natomiast do odwołania dołączyła pismo Związku Rewizyjnego Spółdzielczości Rolniczej w P. z 12 grudnia 2022 r., w którym stwierdzono przeprowadzenie lustracji działalności strony obejmującą okres od 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2021 r. i podano syntezę ustaleń lustracji oraz pismo strony do Związku Rewizyjnego Spółdzielczości Rolniczej w P. z 12 kwietnia 2023 r. informujące o wykonaniu zaleceń polustracyjnych. Zgodnie z art. 5 ustawy o Planie z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy K.p.a., chyba że ustawa o Planie stanowi inaczej. Stosownie do art. 136 § 1 K.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Wbrew temu przepisowi organ odwoławczy nie podjął żadnych działań nim przewidzianych, ignorując dołączony do odwołania dokument przez niepoddanie go ocenie, czy stanowi on usunięcie braku wniosku. Błędnie podniósł natomiast, że dokument ten nie może stanowić podstawy do zmiany decyzji, gdyż błędy oczywiste mogą być poprawione jedynie do dnia wydania decyzji (§ 36 rozporządzenia w sprawie płatności bezpośrednich). Organ tym samym niezasadnie utożsamił brak formalny wniosku (który pierwotnie rzeczywiście miał miejsce) z błędem wniosku (takowego nie było, gdyż niedołączenie do wniosku wymaganego prawem dokumentu nie jest błędem wniosku, lecz jego brakiem formalnym). Powyższe oznacza naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o Planie stanowiących, że w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności i jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, w związku z art. 62 ust. 1 ustawy o Planie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci przyznania płatności redystrybucyjnej i płatności do roślin pastewnych w niższych wysokościach niż przy uwzględnieniu liczby członków spółdzielni, zgodnie odpowiednio z art. 27 ust. 3 ustawy o Planie (płatność redystrybucyjna) oraz § 7 ust. 3 rozporządzenia w sprawie płatności bezpośrednich (płatność do roślin pastewnych), w zw. z § 27 ust. 3 tego rozporządzenia. Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy oceni czy dołączony do odwołania dokument stanowi usunięcie braku wniosku. Jeśli uzna, że tak, rozpatrzy merytorycznie wniosek. Jeśli natomiast uzna, że dokument ten nie stanowi usunięcia braku formalnego wniosku, organ uzasadni dlaczego zajął takie stanowisko, a następnie zastosuje art. 62 ust. 1 ustawy o Planie przez poinformowanie skarżącego o stwierdzonym braku i skutku jego nieusunięcia w wyznaczonym przez organ terminie. Wobec tego Sąd orzekł, jak w pkt I. sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. W pkt II. sentencji wyroku orzeczono o kosztach postępowania na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935). Na zasądzone koszty składają się: kwota 200 zł uiszczona tytułem wpisu od skargi, kwota 17 zł uiszczona tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa i kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia radcowskiego.