III SA/Po 435/25

Dnia 5 listopada 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (sprawozdawca) Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Protokolant: St. sekr. sąd. Anna Adamska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2025 roku sprawy ze skargi R. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 kwietnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dot. zwrotu pobranych świadczeń I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wojewódzkiego Urzędu Pracy w [...] z dnia 20 lutego 2025 r., nr WUP [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 200,- (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. Decyzją z 28 kwietnia 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w [...] z 20 lutego 2025 r. o umorzeniu postępowania w sprawie obowiązku zwrotu świadczeń pobranych na podstawie art. 15gg ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2024 r., poz. 340 ze zm.), dalej: "ustawa". Jako podstawę prawną decyzji powołano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), dalej: "K.p.a.". W uzasadnieniu decyzji wskazano, co następuje. Strona zwróciła się o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na dofinansowanie wynagrodzeń pracowników na podstawie art. 15gg ust. 1 ustawy za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Na podstawie wniosku stronie wypłacono świadczenie. Uprzednio strona uzyskała jednak na podstawie art. 31zo ustawy zwolnienie z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za marzec, kwiecień i maj 2020 r., co wyklucza przyznanie jej dofinansowania na podstawie art. 15gg ust. 1 ustawy, gdyż zgodnie z art. 15gg ust. 7 ustawy strona może otrzymać pomoc, o której mowa w art. 15gg ust. 1 ustawy wyłącznie w przypadku, jeśli nie uzyskała pomocy w odniesieniu do tych samych pracowników w zakresie takich samych tytułów wypłat na rzecz ochrony miejsc pracy. W związku z tym stronę wezwano do zwrotu kwoty 4 329,75 zł wraz z odsetkami. Strona zwróciła tą należność, stąd na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. zaszła podstawa do umorzenia postępowania w przedmiocie zwrotu dofinansowania. W skardze na decyzję organu odwoławczego strona zarzuciła naruszenie: 1) art. 15gg ust. 7 ustawy przez błędną wykładnię pojęcia "takich samych tytułów wypłat na rzecz ochrony miejsc pracy" i nieuzasadnione przyjęcie, że zwolnienie ze składek ZUS na podstawie art. 31zo ustawy i dofinansowanie składek na podstawie art. 15gg ustawy są świadczeniami tożsamymi i wzajemnie się wykluczają; 2) art. 7 i art. 77 K.p.a. przez brak wszechstronnego rozważenia okoliczności sprawy i dowodów świadczących o braku podwójnego finansowania tych samych składek na ubezpieczenie społeczne; 3) art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), dalej: "Konstytucja" w kontekście zasady proporcjonalności i zaufania obywatela do Państwa; 4) art. 105 § 1 K.p.a. przez nieuprawnione uznanie postępowania za bezprzedmiotowe wskutek zaliczenia wpłaconych przez stronę środków jako zwrot, podczas gdy wpłata nie oznacza rezygnacji z jej odzyskania, a nastąpiła w celu zabezpieczenia interesu strony do czasu rozstrzygnięcia sprawy. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi wskazując, że choć zwolnienie ze składek na podstawie art. 31zo ustawy i dofinansowanie z art. 15gg ustawy dotyczyło innych okresów, ale w związku ze zwrotem przez stronę pobranych środków postępowanie w sprawie ich zwrotu stało się bezprzedmiotowe i zaszła podstawa do umorzenia tego postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji podlegają uchyleniu. Organy błędnie uznały, że zaszła podstawa do umorzenia postępowania z uwagi na dokonany przez stronę zwrot żądanej kwoty z odsetkami. W ocenie Sądu zasadne jest stanowisko skarżącej, że w ogóle brak jest podstawy do orzeczenia zwrotu. Zgodnie z art. 15gg ust. 1 ustawy podmioty, o których mowa w art. 15g ust. 1, u których wystąpił spadek obrotów gospodarczych w rozumieniu art. 15g ust. 9, w następstwie wystąpienia COVID-19, mogą zwrócić się z wnioskiem do dyrektora wojewódzkiego urzędu pracy, właściwego ze względu na swoją siedzibę, o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy, ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników, o których mowa w art. 15g ust. 4, nieobjętych: 1) przestojem, o którym mowa w art. 81 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, lub 2) przestojem ekonomicznym w następstwie wystąpienia COVID-19, o którym mowa w art. 15g ust. 5, lub 3) obniżonym wymiarem czasu pracy w następstwie wystąpienia COVID-19, o którym mowa w art. 15g ust. 5. Stosownie do art. 15gg ust. 2 ustawy podmiotom, o których mowa w ust. 1, przysługują środki z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na opłacanie składek na ubezpieczenia społeczne pracowników należnych od pracodawcy na podstawie ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych od przyznanych świadczeń, o których mowa w ust. 1. Przepis art. 15gg ust. 7 ustawy stanowi, że podmiot może otrzymać dofinansowanie z FGŚP wyłącznie w przypadku, jeśli nie uzyskał pomocy w odniesieniu do tych samych pracowników w zakresie takich samych tytułów wypłat na rzecz ochrony miejsc pracy. Zgodnie z art. 15gg ust. 7a ustawy przepisu ust. 7 nie stosuje się do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne pracowników, chyba że zwolnienie dotyczy tych samych miesięcy, na które podmiot zwrócił się z wnioskiem o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy, ze środków FGŚP, na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników. Przepis art. 15gg ust. 7a ustawy dodano przez art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy COVID-19 (Dz. U. z 2021 r., poz. 1192). Zgodnie z art. 12 ust. 2 ustawy zmieniającej do wniosków, o których mowa w art. 15gg ust. 1 ustawy, złożonych i nierozpatrzonych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, stosuje się przepis art. 15gg ust. 7a ustawy w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Jako że w kontrolowanej sprawie wniosek o dofinansowanie złożono 3 sierpnia 2020 r. i rozpatrzono go przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej (jej wejście w życie nastąpiło 1 lipca 2021 r., a pomoc przyznano jeszcze w roku 2020), do wniosku złożonego przez skarżącą nie stosuje się przepisu art. 15gg ust. 7a ustawy. Zgodnie z art. 15gg ust. 19 ustawy podmiot, o którym mowa w ust. 1, jest obowiązany do rozliczenia otrzymanych świadczeń i środków z FGŚP na wypłatę świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy, w terminie do 30 dni od zakończenia okresu pobierania świadczeń. Stosownie do art. 15gg ust. 20 ustawy podmiot, o którym mowa w ust. 1, składa do właściwego wojewódzkiego urzędu pracy w szczególności: 1) dokumenty potwierdzające prawidłowość wykorzystania świadczeń i środków z FGŚP zgodnie z przeznaczeniem; 2) dokumenty, potwierdzające zatrudnienie pracowników, na których otrzymał świadczenie, przez okres wskazany we wniosku. Z kolei art. 15gg ust. 23a ustawy stanowi, że dyrektor wojewódzkiego urzędu pracy wzywa podmiot, który nie wywiązał się z obowiązku określonego w ust. 19 lub 20, do wywiązania się z niego w dodatkowym terminie 30 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem obowiązku zwrotu całości otrzymanej pomocy wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków. Jeżeli podmiot nie wywiąże się z tego obowiązku w dodatkowym terminie, dyrektor wojewódzkiego urzędu pracy wydaje decyzję o zwrocie. Organy stwierdziły, że strona w 2020 r. skorzystała na podstawie art. 31zo ustawy ze zwolnienia w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne w ZUS, stąd nie mogła już skorzystać z pomocy, o której mowa w art. 15gg ust. 1 ustawy. Skarżąca z kolei uważa, że okres dofinansowania z art. 15gg ust. 1 i ust. 2 ustawy nie pokrywa się ze zwolnieniem z obowiązku opłacania należności z tytułu składek z art. 31zo ust. 1 ustawy, gdyż zwolnienie to obejmowało okres od marca 2020 r. do maja 2020 r., zaś dofinansowanie z art. 15gg ust. 1 i ust. 2 ustawy przyznane było za okres od sierpnia 2020 r. do października 2020 r., a ponadto że wspomniane wyżej rodzaje pomocy nie stanowią takich samych tytułów wypłat na rzecz ochrony miejsc pracy, zaś dokonanie wpłaty nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania w przedmiocie zwrotu. Zdaniem Sądu organy błędnie uznały, że przy skorzystaniu ze zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne na podstawie art. 31zo ust. 1 ustawy (skarżąca uzyskała takie zwolnienie za okres wcześniejszy niż okres, za który otrzymała dofinansowanie z FGŚP) nie jest możliwe przyznanie pomocy na podstawie art. 15gg ust. 1 i ust. 2 ustawy, gdy te rodzaje pomocy udzielono na inne okresy. Przepis art. 15gg ust. 7 ustawy stanowi, że podmiot może otrzymać dofinansowanie z FGŚP wyłącznie w przypadku, jeśli nie uzyskał pomocy w odniesieniu do tych samych pracowników w zakresie takich samych tytułów wypłat na rzecz ochrony miejsc pracy. Kluczowe jest zatem ustalenie czy przyznanie na podstawie art. 15gg ust. 1 i ust. 2 ustawy odpowiednio świadczeń z FGŚP na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników (w tym finansowanych przez nich składek) i środków z FGŚP na opłacanie składek na ubezpieczenie społeczne pracowników należnych od pracodawcy (od przyznanych świadczeń na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników) stanowi taki sam tytuł wypłaty co zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu nieopłaconych składek na podstawie art. 31zo ust. 1 ustawy, zgodnie z którym na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne należne z okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek w wymienionych w tym przepisie okresach i zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych. Zdaniem Sądu powyższe instytucje nie stanowią takich samych tytułów wypłat na rzecz ochrony miejsc pracy. Po pierwsze, zwolnienie z art. 31zo ust. 1 ustawy nie stanowi tytułu wypłaty, gdyż w tej instytucji nie następuje żadna wypłata. Pomoc ta nie polega na wypłacie, lecz na zwolnieniu z obowiązku opłacania nieopłaconych składek. W odróżnieniu od niej dofinansowanie z art. 15gg ust. 1 i ust. 2 ustawy polega odpowiednio na wypłacie środków z FGŚP na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników (w tym finansowanych przez nich składek) i na opłacaniu składek należnych od pracodawcy od przyznanych świadczeń na podstawie art. 15gg ust. 1 ustawy (dofinansowania wynagrodzeń). Po drugie, już sama konstrukcja tych dwóch rodzajów pomocy, w odniesieniu do składek na ubezpieczenie społeczne, uniemożliwia równoczesne ich udzielenie za te same okresy, gdyż nie można zwolnić strony z obowiązku opłacania nieopłaconych składek i jednocześnie dokonać na jej rzecz wypłaty na sfinansowanie składek (skoro zwolniono z obowiązku ich opłacania). Wspomniane rodzaje pomocy nie były skarżącej przyznane za te same miesiące: zwolnienie z art. 31zo ust. 1 ustawy obejmowało okres od marca 2020 r. do maja 2020 r., a dofinansowanie z art. 15gg ust. 1 i ust. 2 ustawy przyznano za okres od sierpnia 2020 r. do października 2020 r. Oznacza to, że jeżeli podmiot uzyskał na podstawie art. 31zo ust. 1 ustawy zwolnienie z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne pracowników, to następnie nie ma przeszkód otrzymania dofinansowania z FGŚP na podstawie art. 15gg ust. 1 i ust. 2 ustawy, tym bardziej że - jak już wyżej wspomniano - zwolnienie z obowiązku opłacania należnych składek z art. 31zo ust. 1 ustawy dotyczy innych miesięcy niż otrzymane dofinansowanie z art. 15gg ust. 1 i ust. 2 ustawy. Tak było w kontrolowanej sprawie, gdyż skarżąca uzyskała zwolnienie z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenie społeczne pracowników za okres wcześniejszy niż okres, za który otrzymała dofinansowanie z FGŚP. Organy niezasadnie kwestionując sfinansowanie składek na ubezpieczenie społeczne pracowników skarżącej za okres od sierpnia 2020 r. do października 2020 r. naruszyły zatem art. 15gg ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 15gg ust. 7 i ust. 23c ustawy, co miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.). Ten ostatni przepis ustawy stanowi, że w przypadku wykorzystania świadczeń, o których mowa w ust. 1, lub środków, o których mowa w ust. 2, niezgodnie z przeznaczeniem, pobrania ich nienależnie lub w nadmiernej wysokości stosuje się odpowiednio przepisy art. 169 ust. 1-6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Organy nie wykazały, aby któraś z wymienionych wyżej sytuacji nastąpiła. Skoro zatem nie było podstawy do żądania od skarżącej zwrotu dofinansowania, postępowanie w przedmiocie jego zwrotu powinno zostać przez organ pierwszej instancji umorzone, ale nie z uwagi na to, że skarżąca dokonała zwrotu żądanej kwoty, ale z uwagi na brak podstawy do orzeczenia zwrotu. Wobec tego Sąd w pkt I. sentencji wyroku orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) o uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Rozstrzygnięcie o zwrocie kosztów sądowych zapadło w pkt II. sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 powyższej ustawy. Na zasądzone koszty składa się kwota 200 zł uiszczona tytułem wpisu od skargi. Ponownie rozpatrując sprawę organ pierwszej instancji zastosuje się do oceny prawnej wyrażonej w niniejszym uzasadnieniu i wyda stosowne orzeczenie.