III SA/Po 436/08

Dnia 24 czerwca 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek Sędziowie WSA Małgorzata Górecka (spr.) WSA Mirella Ławniczak Protokolant: sekr. sąd. Damian Wojtkowiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2009 roku przy udziale sprawy ze skargi E. K. i E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia ... nr ... w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości oddala skargę /-/ M. Ławniczak /-/ T. M. Geremek /-/ M. Górecka Decyzją Wójt Gminy umorzył postępowanie w sprawie rozgraniczenia nieruchomości położonej w miejscowości Ż. oznaczonej nr geod. ... stanowiącej własność Gminy z działkami oznaczonymi nr geod. : .... W uzasadnieniu powyższej decyzji organ I instancji podał, iż postanowieniem z dnia 17.03.2008r. zostało wszczęte postępowanie rozgraniczeniowe. Czynności rozgraniczające na gruncie przeprowadził upoważniony geodeta i podczas tych czynności doszło do zawarcia ugody granicznej zgodnie z art. 31 ust. 4 ustawy z dnia 17 maja 1989r. prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005r., Nr 240, poz. 2027 ze zm.). Wobec tego postępowanie jako bezprzedmiotowe należało na podstawie art. 105 kpa umorzyć. Organ I instancji podał nadto, ze ugoda zawarta przed geodetą ma moc ugody sądowej. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli małż. K. wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu podali, że geodeta nie poinformował odwołujących o skutkach prawnych zawartej ugody i nie pouczył, że w takiej sytuacji prawo nie przewiduje prowadzenia dalszego postępowania rozgraniczeniowego. Nadto twierdzili, ze geodeta wywierał na odwołujących presję, zaś sama ugoda jest dla nich niekorzystna bowiem wytyczone przez geodetę granice drogi (działki nr ...) z jednej strony doprowadziły do zmniejszenia szerokości drogi przy działce nr ..., a z drugiej strony umniejszyły działkę nr ... stanowiącą własność odwołujących. Ostatecznie odwołujący podali, że podpisując przedmiotową ugodę działali w błędzie. Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że postępowanie administracyjne należało umorzyć w związku z zawartą przed geodetą ugodą, zaś organy obydwu instancji nie mają możliwości jej wzruszenia, a jedynie ich rola sprowadza się do sprawdzenia, czy przedłożony przez geodetę akt ugody odpowiada przepisom rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999r. w sprawie rozgraniczenia nieruchomości (Dz. U. Nr 45, poz. 453). Skoro przedłożony przez geodetę akt ugody odpowiadał w/w przepisom, to – zdaniem organu odwoławczego - prawidłowo postępowanie należało umorzyć. Obecnie skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wnieśli K. żądając jej uchylenia . Skarżonej decyzji zarzucali brak rozstrzygnięcia istotnych okoliczności mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Podali, że zawarta ugoda narusza ich usprawiedliwiony interes i jest niezgodna z zasadami współżycia społecznego, zaś organ odwoławczy nie ustosunkował się do ich zarzutów formułowanych w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację podaną w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989r. prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005r., Nr 240, poz. 2027 ze zm.) rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Czynności utrwalania przebiegu granic dokonuje przy tym geodeta upoważniony przez właściwy organ I instancji (wójta, burmistrza czy prezydenta miasta). W razie sporu stron co do przebiegu linii granicznych geodeta nakłania je do zawarcia specjalnej ugody, posiadającej moc ugody sądowej (art. 31 ust. 1 i ust. 4 ustawy). W przypadku nie zawarcia ugody organ I instancji wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, a strona niezadowolona z jej treści może żądać przekazania sprawy sądowi (art. 33 ust. 1 i ust. 3). W przedmiotowej sprawie postępowania administracyjne dotyczące rozgraniczenia nieruchomości zakończyło się zawarciem w dniu 18.04.2008 r. ugody przed uprawnionym geodetą (k. 3-6 akt administracyjnych). W dokumencie tym wskazano precyzyjnie strony postępowania, przedmiot sporu oraz proponowany przebieg granicy rozgraniczającej nieruchomości. W akcie dokumentu ugody znajduje się informacja o złożeniu przez strony oświadczenia o uznaniu sporu za wygasły (pkt. 7), poinformowaniu ich o mocy ugody zawartej przed geodetą jako mającej moc ugody sądowej (pkt. 8) oraz odczytaniu stronom treści ugody przed jej podpisaniem przez strony (pkt. 11). Zgodnie z poglądem orzecznictwa sądowego w przypadku zawarcia ugody przed geodetą przez zainteresowanych właścicieli nieruchomości postępowanie administracyjne kończy się definitywnie na tym etapie (zob. m. in. wyrok NSA z 16.03.1998r., II S.A. 1407/97, lex nr 41282). Zasadnie wobec tego przyjął organ I instancji tezę o konieczności umorzenia niniejszego postępowania rozgraniczeniowego jako bezprzedmiotowego w rozumieniu art. 105 § 1 kpa. Zawarcie ugody załatwiło bowiem problem sporu granicznego w merytoryczny sposób, czyniąc zbędnym dalsze prowadzenie postępowania w celu wydania specjalnej decyzji administracyjnej. Należy wyraźnie podkreślić, iż ugoda zawarta przed geodetą ma moc ugody sądowej. Jest to zatem w istocie rodzaj umowy, do której należy stosować przepisy prawa cywilnego dotyczące zawierania umów cywilnoprawnych, w tym również odnoszące się do określonych wad oświadczenia woli (art. 82-88 Kodeksu cywilnego). Nie jest to zatem ugoda administracyjna w rozumieniu art. 114-122 kpa. Nie podlega ona wobec tego kontroli merytorycznej ani w decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego, ani w wyniku zaskarżenia tej decyzji do sądu administracyjnego. Nawet gdyby taka ugoda była wadliwa (w sensie np. istnienia wad oświadczenia woli w związku z jej zawarciem) to okoliczność ta nie miałaby wpływu na ocenę zgodności z prawem decyzji umarzającej postępowanie rozgraniczeniowe. Odpowiednie uchylenie się od skutków prawnych takiej ugody jest bowiem możliwe tylko w odrębnym postępowaniu cywilnym prowadzonym przed sądem powszechnym. Tylko w takim postępowaniu sąd powszechny może orzec, czy ugoda jest prawnie skutecznie zawarta, czy też nie (wyrok NSA z 16.01.2007r., I OSK 376/06, lex nr 290621; wyrok WSA w Warszawie z 22.11.2005 r., IV S.A./Wa 1558/05, lex nr 203725). Przedmiotem oceny legalności decyzji w niniejszym postępowaniu sądowym może być wobec tego jedynie prawidłowość samego umorzonego postępowania administracyjnego, a nie badanie kwestii oddziaływania zawartej ugody w sferze prawa cywilnego. Z tego względu Sąd nie badał zasadności zawarcia tej ugody czy istnienia wad oświadczenia woli wskazywanych przez stronę skarżącą w toku postępowania i w złożonej skardze. Kwestie te mogą być rozpatrywane – jak już wskazano powyżej - jedynie w odrębnym postępowaniu prowadzonym przed sądem powszechnym. Oceniając natomiast prawidłowość przedmiotowego postępowania administracyjnego przed organami obu instancji Sąd uznał, iż zasadnie przyjęły one konieczność umorzenia go na podstawie art. 105 § 1 kpa jako bezprzedmiotowego na skutek ugody zawartej formalnie (przez złożenie podpisów) przez zainteresowane strony. Z tego względu skarga podlegała jako bezzasadna oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). /-/ / M. Ławniczak /-/ T. Geremek /-//-/ /-/ M. Górecka D.W.d