III SA/Po 439/16

WyrokWSA w Poznaniu2016-10-26

Skład orzekający: Maria Lorych-Olszanowska, Szymon Widłak, Marek Sachajko

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-98/14, dotyczący węgierskich przepisów o grach hazardowych, może stanowić podstawę do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją o wymierzeniu kary pieniężnej na podstawie polskich przepisów o grach hazardowych, w sytuacji gdy polski przepis sankcjonujący (art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh) nie był przedmiotem powiadomienia Komisji Europejskiej?
Ratio decidendi
Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że wyrok TSUE w sprawie C-98/14 nie miał wpływu na polskie przepisy dotyczące kar pieniężnych za urządzanie gier hazardowych poza kasynem. Sąd oparł się na uchwale NSA z dnia 16 maja 2016 r. (sygn. II GPS 1/16), która stwierdziła, że art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych nie jest przepisem technicznym w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE i może stanowić podstawę do wymierzenia kary pieniężnej, niezależnie od braku notyfikacji art. 14 ust. 1 tej ustawy. Ponadto, sąd wskazał na różnice między polskimi a węgierskimi przepisami przejściowymi, które sprawiają, że wyrok TSUE nie jest bezpośrednio stosowalny do polskiego stanu faktycznego.
Stan faktyczny
Skarżący S.S. wniósł o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją o wymierzeniu mu kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem. Jako podstawę wznowienia wskazał wyrok TSUE z dnia 11 czerwca 2015 r. w sprawie C-98/14, który stwierdził, że przepisy zakazujące użytkowania automatów do gier poza kasynami stanowią przepisy techniczne podlegające notyfikacji. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję odmawiającą uchylenia kary, uznając, że wyrok TSUE nie ma wpływu na polskie prawo. WSA w Poznaniu oddalił skargę, podzielając stanowisko organu i opierając się na uchwale NSA.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 26 października 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska Sędziowie WSA Szymon Widłak (spr.) WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Zys – Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] października 2016 roku przy udziale sprawy ze skargi S. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] kwietnia 2016r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej wymierzającej karę pieniężną za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, po wznowieniu postępowania oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. o sygn. [...] Dyrektor Izby Celnej, po rozpatrzeniu odwołania S. S., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...] stycznia 2016 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...].09.2012r. o sygn. [...] wymierzającej S. S. karę pieniężną w wysokości [...] zł z tytułu urządzania gier na automacie o nazwie [...] poza kasynem gry. W uzasadnieniu organ II instancji podał, że w dniu [...] września 2015 r. do Urzędu Celnego w P. wpłynął (uzupełniony następnie pismem z [...] listopada 2015r.) wniosek strony o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...].09.2012 r.. W uzasadnieniu wnioskodawca powołał się na zaistnienie przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 11 Ordynacji podatkowej i wyjaśnił, że podstawą wniosku o wznowienie jest wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z dnia 11 czerwca 2015 r. w sprawie C-98/14 – Berlington Hungary Tanácsadó és Szolgáltató kft i inni p-ko Magyar Állam, w którym odwołano się do wyroku TSUE z dnia 19 lipca 2012 r. zapadłego na gruncie polskiej ustawy o grach hazardowych w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C-217/11 (Fortuna i inni), gdzie przesądzono techniczny charakter zakazu użytkowania automatów do gier poza kasynami. Przepis wprowadzający ww. zakaz nie był notyfikowany Komisji Europejskiej, co oznacza, że jest bezskuteczny, podobnie jak akcesoryjne do tego przepisu regulacje przewidujące nakładanie kar pieniężnych. Postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. Naczelnik Urzędu Celnego w P. wznowił postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] września 2012 r., a następnie wydał decyzję o sygn. [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. odmawiającą uchylenia decyzji o wymierzeniu stronie kary pieniężnej. W odwołaniu strona zarzuciła naruszenie art. 245 § 1 pkt 2 w zw. z art. 240 § 1 pkt 11 Ordynacji podatkowej w sytuacji gdy orzeczenie TSUE w sprawie C-98/14, przesądzające o technicznym charakterze przepisów ustawy o grach hazardowych z 19.11.2009r. (ugh) ma wpływ na treść wydanej decyzji. Organ odwoławczy odnosząc się do treści art. 240 § 1 pkt 11 Ordynacji podatkowej wyjaśnił, że orzeczenie TSUE osadzone jest w innym stanie faktycznym i nie dotyczy polskiego systemu prawnego. Zdaniem organu w niniejszej sprawie przesłanki wznowienia określone w ww. przepisie nie wystąpiły. W rezultacie wyrok TSUE w sprawie C-98/14 nie ma żadnego wpływu na treść decyzji Naczelnika UC w P. z dnia [...].09.2012r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S. S. zarzucił naruszenie art. 245 § 1 pkt 2 w zw. z art. 240 § 1 pkt 11 Ordynacji podatkowej poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji Naczelnika UC w P. z dnia [...] stycznia 2016 r., w sytuacji gdy orzeczenie TSUE z dnia 11 czerwca 2015 r. w sprawie C-98/14, przesądzające o technicznym charakterze przepisów ugh, ma wpływ na treść wydanej decyzji. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji, ewentualnie o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podano, że w dniu 17 czerwca 2015 r. w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej opublikowany został wyrok TSUE z dnia 11 czerwca 2015 r. sprawie C-98/14 wydany w trybie prejudycjalnym na podstawie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Sprawa dotyczyła powództwa spółek prawa handlowego o naprawę szkód poniesionych w wyniku stosowania niezgodnych z prawem unijnym przepisów krajowych w zakresie użytkowania automatów do gier. W ocenie Trybunału wyrażonej w wyroku z dnia 11 czerwca 2015r., art. 1 pkt 11 dyrektywy nr 98/34/WE należy interpretować w ten sposób, że krajowe przepisy ustawowe, które zakazują użytkowania automatów do gier poza kasynami, stanowią "przepisy techniczne" w rozumieniu tego przepisu, których projekty powinny być przedmiotem powiadomienia przewidzianego w art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy. W tym zakresie Trybunał odwołał się do wcześniejszych orzeczeń: Komisja p-ko Grecji C-65/05 oraz Fortuna i inni C-213/11, C-214/11 i C-217/11. W skardze zwrócono uwagę na rozbieżność poglądów doktryny w kwestii mocy wiążącej orzeczeń TSUE wydanych w procedurze prejudycjalnej, wskazując jednocześnie, z powołaniem się na orzecznictwo Trybunału, że wyrok wydany w trybie art. 267 TSUE jest wiążący dla wszystkich sądów krajowych w danej sprawie, a nadto skutki takiego wyroku sięgają poza ramy postępowania w danej sprawie, tzn. wyrok ten jest wiążący dla każdego sądu krajowego, o ile nie zwróci się on do Trybunału z własnym pytaniem. Jakkolwiek regulacje dotyczące urządzania gier na automatach w ustawie węgierskiej nie są identyczne z regulacjami ugh, to obie te regulacje wyłączają możliwość urządzania gier na automatach w miejscach publicznych. Autor skargi wskazał, że przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh sam w sobie ma charakter odsyłający (blankietowy), który nie może być naruszony samoistnie, a więc nie stanowi normy sankcjonowanej. Z uzasadnienia decyzji o nałożeniu kary pieniężnej wynika, że skarżący dopuścił się naruszenia art. 14 ust. 1 i art. 6 ust. 1 ugh, które jako nienotyfikowane przepisy techniczne są bezskuteczne ex tunc. W świetle zaś orzecznictwa TSUE techniczny charakter mają nie tylko przepisy zakazujące urządzania gier na automatach w miejscach publicznych z wyłączeniem kasyn, ale również normy sankcjonujące naruszenie takich zakazów. Sprzężenie art. 14 ust. 1 z art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh eksponował również Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2015 r., sygn. P 32/12. Zdaniem skarżącego wyrok TK z dnia 11 marca 2015 r. sygn. P 4/14, stwierdzający zgodność z Konstytucją RP art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh, nie ma kluczowego znaczenia dla niniejszej sprawy. W tej kwestii skarżący zgodził się ze zdaniem odrębnym do wyroku, gdzie wyrażono pogląd zgodnie z którym w sprawie nie wystąpiły przesłanki do merytorycznego rozpoznania pytań prawnych sądów i wydania wyroku. Autor skargi podzielił wyrażone przez TK w sprawie P 4/14 stanowisko, że od wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 2 sierpnia 1993 r. w sprawie C-139/92 Komisja p-ko Republice Włoskiej, naruszenie obowiązku notyfikacji stanowi samodzielną podstawę stwierdzenia uchybienia przez państwo zobowiązaniom traktatowym, nawet w sytuacji gdy nienotyfikowane przepisy techniczne nie są sprzeczne z materialnymi regulacjami prawa UE. Ponadto, od wyroku ETS z dnia 30 kwietnia 1996 r. w sprawie C-194/94 CIA Security International SA p-ko Signalson SA i Securitel SPRL, uchybienie obowiązkowi notyfikacji powoduje bezskuteczność przepisów technicznych, co oznacza, że nie można się na nie powoływać wobec jednostki. Przywołując wyrok TSUE z dnia 22 czerwca 2010 r. w sprawach połączonych C-188/10 i C-189/10 Melki i Abdeli, skarżący podniósł, że nawet wprowadzenie przez państwo członkowskie procedury pierwszeństwa badania konstytucyjności przepisów krajowych, nie może ograniczać prawa do odmowy zastosowania przez sąd krajowy przepisów sprzecznych z prawem UE, jak również prawa wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym do TSUE. W konsekwencji, zdaniem skarżącego okoliczność, że art. 14 ust. 1 ugh jest zgodny z Konstytucją RP nie wpływa na ocenę zgodności kwestionowanych przepisów z prawem unijnym. W dalszej części uzasadnienia skarżący przedstawił dodatkowe argumenty świadczące o wiążącym charakterze TSUE. W tym kontekście wskazał na wyrok ETS z dnia 6 października 1982 r. w sprawie C-283/81 Srl CILFIT, postanowienie SN z dnia [...] października 2015 r. sygn. [...], a nadto zdania odrębne do wyroków: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2015 r. sygn. II GSK 397/14 oraz WSA w Krakowie z dnia 25 listopada 2015 r. sygn. III SA/Kr 736/15. W odpowiedzi na skargę Dyrektor UC w P. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo na poparcie swojego stanowiska przywołał uchwałę NSA z dnia 16 maja 2016 r. sygn. II GPS 1/16. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna, ponieważ zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "Ppsa", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 Ppsa). Zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja podjęta została w trybie zainicjowanym wnioskiem skarżącego z dnia [...] września 2015 r. We wniosku tym skarżący podstawie art. 240 § 1 pkt 11 w zw. z art. 241 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.), dalej "Op", wystąpił o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją Naczelnika UC w P. z dnia [...].09.2012 r., z uwagi na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 11 czerwca 2015 r. w sprawie C-98/14 – Berlington Hungary Tanácsadó és Szolgáltató kft i inni p-ko Magyar Állam (Dz.U.UE C z dnia 17 sierpnia 2015 r.; 2015/C 270/11). Spór w niniejszej sprawie sprowadza się więc do ustalenia, czy w przedmiotowym stanie faktycznym i prawnym organ odwoławczy zasadnie utrzymał w mocy decyzję Naczelnika UC w P., którą odmówił uchylenia ostatecznej decyzji własnej z dnia [...].09. 2012r,. wskazując, że ww. wyrok TSUE nie ma żadnego wpływu na treść tej decyzji. W tym miejscu należy podkreślić, że postępowanie wznowieniowe koncentruje się wokół istnienia przesłanki wznowieniowej i badania wpływu spełnionej przesłanki na treść pierwotnego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 25 września 2015 r., sygn. I FSK 1126/14). Zgodnie z art. 240 § 1 pkt 11 Op w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli orzeczenie TSUE ma wpływ na treść wydanej decyzji. Powyższe stanowi podstawę do wznowienia postępowania nie w sprawie, w której sąd wystąpił z pytaniem prejudycjalnym, ale również w przypadkach, w których orzeczenie Trybunału, choć wydane w innej sprawie, ma wpływ na treść decyzji, tj. dotyczy tożsamej podstawy prawa unijnego (europejskiego), który był podstawą rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2008 r., sygn. I FSK 1655/07). W orzecznictwie przyjmuje się, że wpływ orzeczenia TSUE na decyzję podatkową – w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 11 Op – zachodzi wówczas, gdy orzeczenie to oddziałuje na nią w sposób na tyle istotny, że wymusza odmienne rozstrzygnięcie sprawy podatkowej od przyjętego w decyzji ostatecznej (por. wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2014 r., sygn. I FSK 1843/14). Dodatkowo w piśmiennictwie wskazuje się, że wyrok TSUE musi mieć wpływ bezpośredni lub chociażby pośredni na polskie przepisy stanowiące podstawę wydanej decyzji (por. B. Dauter, Komentarz do art. 240 Op, Lex 2016). W rozpoznawanej sprawie Sąd nie stwierdził co najmniej pośredniego wpływu wyroku w sprawie C-98/14 na decyzję ostateczną z dnia [...].09.2012 r. i przepisy prawa krajowego, które były podstawą wydania decyzji kwestionowanej przez stronę, tj. w szczególności art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. nr 201, poz. 1540 ze zm.), dalej "ugh". Zgodnie z art. 14 ust. 1 ugh urządzanie m.in. gier na automatach dozwolone jest wyłącznie w kasynach gry. Natomiast stosownie do treści art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh, karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry. Wysokość kary pieniężnej wynosi 12 000 zł od każdego automatu (ust. 2 pkt 2). Przywołany przez skarżącego jako podstawa wznowieniowa wyrok TSUE z dnia 11 czerwca 2015 r. w sprawie C-98-14 odnosił się do nowelizacji węgierskiej ustawy o organizacji gier losowych. Trybunał orzekł w nim, że: (punkt 1) przepisy krajowe, takie jak rozpatrywane w postępowaniu głównym, które nie przewidując okresu przejściowego, pięciokrotnie podwyższają kwotę zryczałtowanego podatku podlegającego zapłacie od użytkowania automatów do gier w salonach gier, a ponadto ustanawiają podatek proporcjonalny podlegający zapłacie od tej samej działalności stanowią ograniczenie swobodnego świadczenia usług zagwarantowanego w art. 56 TFUE w zakresie, w jakim mogą wstrzymać, ograniczyć lub uczynić mniej atrakcyjnym swobodne świadczenie usług polegające na użytkowaniu automatów do gier w salonach gier na Węgrzech, czego ustalenie należy do Sądu odsyłającego; (punkt 2) przepisy krajowe, takie jak rozpatrywane w postępowaniu głównym, które nie przewidując ani okresu przejściowego, ani odszkodowania dla prowadzących salony gier poza kasynami, stanowią ograniczenie swobodnego świadczenia usług, zagwarantowanego w art. 56 TFUE. W punkcie 3 Trybunał wskazał zaś, że ograniczenia swobodnego przepływu usług mogą być uzasadnione nadrzędnymi względami interesu ogólnego tylko w zakresie, w jakim Sąd krajowy po dokonaniu ogólnej oceny okoliczności przyjęcia i wejścia w życie tych przepisów stwierdzi: – że rzeczywiście spełniają one przede wszystkim cele dotyczące ochrony konsumentów przed uzależnieniem od gry i zapobiegania przestępczości i oszustwom związanym z grami losowymi; – że spełniają one te cele w sposób spójny i systematyczny – że spełniają one wymogi wynikające z ogólnych zasad prawa Unii, a w szczególności z zasad pewności prawa i ochrony uzasadnionych oczekiwań a także prawa własności. W punkcie 4 Trybunał orzekł z kolei, że art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego, zmienionej dyrektywą Rady 2006/96/WE z dnia 20 listopada 2006 r. należy interpretować w ten sposób, że: – krajowe przepisy ustawodawcze, które pięciokrotnie podwyższają kwotę zryczałtowanego podatku podlegającego zapłacie od użytkowania automatów do gier w salonach gier, a ponadto ustanawiają podatek proporcjonalny podlegający zapłacie od tej samej działalności, nie stanowią "przepisów technicznych" w rozumieniu tego przepisu, oraz że – krajowe przepisy ustawodawcze, które zakazują użytkowania automatów do gier poza kasynami, stanowią "przepisy techniczne" w rozumieniu tego przepisu, których projekty powinny być przedmiotem powiadomienia przewidzianego w art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy. Na gruncie polskim dopuszczalność wymierzenia kar na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh budziła w orzecznictwie istotne wątpliwości w świetle wyroku TSUE z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C-217/11 – Fortuna i inni. Trybunał orzekł wówczas, że artykuł 1 pkt 11 dyrektywy nr 98/34/WE należy interpretować w ten sposób, że przepisy krajowe tego rodzaju jak przepisy ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, które mogą powodować ograniczenie, a nawet uniemożliwienie prowadzenia gier na automatach o niskich wygranych poza kasynami i salonami gry, stanowią potencjalnie "przepisy techniczne" w rozumieniu tego przepisu, w związku z czym ich projekt powinien zostać przekazany Komisji zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy ww. dyrektywy w wypadku ustalenia, że przepisy te wprowadzają warunki mogące mieć istotny wpływ na właściwości lub sprzedaż produktów. Dokonanie tego ustalenia należy do sądu krajowego. Kwestię dopuszczalności wymierzenia kar na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh rozstrzygnął Naczelny Sąd Administracyjny w składzie 7 sędziów w uchwale z dnia 16 maja 2016 r., sygn. II GPS 1/16. Stwierdził mianowicie, że art. 89 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE, którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy. Urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 o grach hazardowych. W obszernym uzasadnieniu uchwały, którego argumenty skład orzekający w sprawie w pełni podziela, NSA podniósł – przywołując przepisy dyrektywy 98/34/WE, a także treść wyroku TSUE z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C - 213/11, C - 214/11 i C - 217/11, że art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh sam w sobie nie kwalifikuje się do żadnej spośród grup przepisów technicznych, o których mowa w dyrektywie nr 98/34/WE. Przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh nie ustanawia żadnych warunków determinujących w sposób istotny nie dość, że skład, to przede wszystkim właściwości lub sprzedaż produktu. Określony tym przepisem sposób prowadzenia działalności przez podmioty urządzające gry jest obojętny z punktu widzenia występowania istotnego wpływu na właściwości lub sprzedaż produktu (automatu do gier) wykorzystywanego do urządzania na nim gier hazardowych, i to zarówno tych, o których mowa w art. 2 ust. 3 i ust. 5, jak i tych wymienionych w ust. 3 art. 129 przywołanej ustawy (pkt 4.3 uzasadnienia). Dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego opisanego w art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh oraz stosowalności tego przepisu w sprawach o nałożenie kary pieniężnej nie ma znaczenia techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE oraz przywoływanego wyroku TSUE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy oraz okoliczność nieprzekazania projektu tego przepisu Komisji Europejskiej, zgodnie z art. 8 ust. 1 tej dyrektywy. Zdaniem NSA nie można uznać, art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh pozostaje w tego rodzaju (funkcjonalnym) związku z technicznym przepisem art. 14 tej ustawy, który to związek, zawsze i bezwarunkowo - a więc, bez względu na elementy i okoliczności konkretnych stanów faktycznych uzasadnia odmowę jego zastosowania, jako podstawy nałożenia kary pieniężnej, ilekroć podmiot urządzający gry na automatach czyni to poza kasynem gry (pkt 5.5.uzasadnienia). Opis relacji istniejącej między przepisami art. 14 ust. 1 oraz art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh, a w konsekwencji ocena charakteru tej relacji, nie może nie uwzględniać normatywnej treści art. 89 ust. 1 pkt 2 tej ustawy oraz celu ustanowienia regulacji zawartej w tym przepisie, a tym samym również jego funkcji, które ocenić należy jako samoistne. Ustanawiając sankcję za naruszenie art. 14 ust. 1 ugh w postaci administracyjnej kary pieniężnej – przy jednoczesnym ustanowieniu kary grzywny za przestępstwo lub wykroczenie skarbowe - ustawodawca założył tym samym, że stanowi ona instrument służący właściwej realizacji deklarowanych do osiągnięcia celów, pozostaje w racjonalnym związku z tymi celami i jest konieczna do ich osiągnięcia. Sankcja w postaci administracyjnej kary pieniężnej stanowi więc dolegliwość za popełniony delikt administracyjny, przez który z kolei należałoby rozumieć czyn polegający na bezprawnym działaniu lub bezprawnym zaniechaniu podjęcia nakazanego działania skutkujący naruszeniem norm prawa administracyjnego i zagrożony sankcją administracyjną (pkt 5.7 uzasadnienia). Funkcje art. 89 ust 1 pkt 2 ugh nie wyrażają się w represji i odwecie, jako reakcji na ich naruszenie, lecz samoistnie zmierzają do restytucji niepobranych należności i podatku od gier oraz kompensowania strat budżetu Państwa poniesionych w związku z nielegalnym urządzaniem gier hazardowych na automatach. Potwierdzeniem stanowiska jest w ocenie NSA wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2015 r., w sprawie P 32/12, w którym Trybunał wskazał, że kara pieniężna określona w art. 89 ugh spełnia cechy charakteryzujące administracyjną karę pieniężną, albowiem kara ta jest wymierzana za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, a zatem za naruszenie nakazu ustawowego urządzania gier na automatach wyłącznie w kasynach gry (art. 14 ust. 1 ugh); wystarczy więc stwierdzenie naruszenia obowiązku przewidzianego w art. 14 ust. 1 ugh Powyższa uchwała jest na mocy art. 269 § 1 Ppsa o tyle wiążąca dla każdego składu orzekającego sądu administracyjnego, że można od niej odstąpić jedynie pod warunkiem przedstawienia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego zagadnienia prawnego wynikającego z jej treści do ponownego rozważenia oraz pod warunkiem podjęcia przez powyższy skład nowej uchwały zawierającej odmienne stanowisko prawne. Ponieważ – jak podkreślono już na wstępie – skład orzekający w sprawie podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w sentencji powyższej uchwały, jak również akceptuje argumentację podniesioną w jej uzasadnieniu, dlatego wszelkie zarzuty skargi eksponujące związanie normy sankcjonowanej wyrażonej w art. 14 ugh oraz normy sankcjonującej wyrażonej w art. 89 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, dotyczące skutków braku notyfikacji, muszą być uznane za pozbawione podstaw. Niezależnie od powyższego podzielić należy także stanowisko organu zawarte w zaskarżonej decyzji, że wyrok TSUE w sprawie C-98/14 zapadł na tle odmiennych uregulowań ustawy węgierskiej. Jej przepisy nie przewidywały bowiem żadnego okresu przejściowego. Ustawa zakazująca na Węgrzech użytkowania automatów do gier poza kasynami weszła w życie dzień po jej publikacji, zaś polska ustawa ponad miesiąc po jej uchwaleniu. Ustawodawca polski nie zakazał ponadto całkowitego zaprzestania urządzania gier na automatach w salonach gier czy w punktach gier na automatach o niskich wygranych, co wynika z art. 129 ust. 1 ugh. Zgodnie z jego treścią działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych oraz gier na automatach urządzanych w salonach gier na automatach na podstawie zezwoleń udzielonych przed dniem wejścia w życie ustawy jest prowadzona do czasu wygaśnięcia tych zezwoleń przez podmioty, którym ich udzielono, według przepisów dotychczasowych, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Trybunał w wyroku z dnia 19 lipca 2012r. w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C-217/11 stwierdził, że przepis ten pozwalał na dalsze prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, a zatem na dalsze użytkowanie tych automatów pod dniu wejścia w życie ustawy o grach hazardowych i takich przepisów przejściowych nie można uznać za przepisy krajowe pozwalające jedynie na marginalne użytkowanie automatów do gier o niskich wygranych (pkt. 33 i 34 wyroku). Przepisy przejściowe polskiej ustawy, w odróżnieniu od rozwiązań przyjętych na Węgrzech, pozwalały więc na pełne wykorzystanie zezwoleń na prowadzenie gier na automatach o niskich wygranych (pod warunkiem działania w tym zakresie w zgodzie z dotychczasowymi przepisami). Podkreślić też należy, że zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie stanowiskiem, prowadzenie danego rodzaju działalności reglamentowanej nie kreuje i nie może kreować po stronie podmiotu dysponującego zezwoleniem w tym zakresie prawa do prowadzenia tejże działalności bez żadnych ograniczeń w czasie. W szczególnej dziedzinie, jaką jest organizacja gier losowych, organy krajowe dysponują swobodnym uznaniem wystarczającym do ustalenia wymogów, z jakimi związana jest ochrona konsumenta oraz porządku społecznego, i – o ile warunki ustanowione przez orzecznictwo Trybunału są spełnione – do każdego państwa członkowskiego należy dokonanie oceny, czy w kontekście założonych przez nie zgodnych z prawem celów konieczny jest całkowity lub częściowy zakaz działalności w zakresie gier i zakładów, czy też wyłącznie ograniczenie jej i ustanowienie w tym celu mniej lub bardziej ścisłych zasad kontroli (por. wyrok NSA z dnia 25 września 2014 r., sygn. II FSK 380/12). W punkcie 3 sentencji wyroku w sprawie C-98/14 Trybunał sam stwierdził, że ograniczenia swobodnego przepływu usług mogą być uzasadnione nadrzędnymi względami interesu ogólnego (ocena sądu krajowego). W świetle powyższego ocenić należy, że organ prawidłowo nie stwierdził przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 11 Op, co stanowiło wystarczającą podstawę do odmowy uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] lutego 2015 r. na podstawie art. 245 § 1 pkt 2 Op. Wyrok TSUE z dnia 11 czerwca 2015 r. zapadły w sprawie C-98/14 nie ma wpływu na treść kwestionowanej decyzji ostatecznej, w takim stopniu, który wymuszałby odmienne rozstrzygnięcie sprawy podatkowej. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny odmawiając uznania zarzutów skargi za uzasadnione oddalił ją na podstawie art. 151 Ppsa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło