III SA/Po 444/08

Wojewódzki Sąd Administracyjnym w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Walentyna Długaszewska po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2008r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi spółki A. w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ W. Długaszewska Skarżąca spółka w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500,00 zł., w prawem przepisanej formie i w terminie zakreślonym na uiszczenie wpisu, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, ewentualnie o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu żądania wskazała, że zatrudnia 13 pracowników i zajmuje się szyciem odzieży do jazdy konnej. Wykonywana działalność jest nisko opłacalna. W roku obrotowym 2006 strata wyniosła 59.679,28zł, a w roku 2007 osiągnęła poziom 113.394,24 zł. Skarżąca nie posiada majątku, który mógłby zostać spieniężony na potrzeby uiszczenia opłat od wniesionych skarg. Niemniej wpis w 3 sprawach, w sumie 1.500,00 zł, został uiszczony. Łączna kwota wpisów, jakie spółka jest zobowiązana jeszcze ponieść, to według jej wyliczeń 14.500,00 zł (29 spraw x 500,00zł). Kapitał zakładowy spółki wynosi 50.000,00zł. Wartość środków trwałych to 18.682,03 zł. Na rachunku bankowym spółka zgromadziła środki w wysokości 55.671,97zł. Postanowieniem z dnia 8 października 2008 roku referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia skarżąca złożyła sprzeciw, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym: zwolnienie od kosztów sądowych, ewentualnie zwolnienie od wpisu od skargi. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżąca nie kwestionuje ustaleń faktycznych poczynionych w postanowieniu referendarza sądowego, lecz dokonaną na ich podstawie ocenę sytuacji majątkowej pod kątem zasadności przyznania prawa pomocy. Podkreśla, że okoliczność, iż posiada na rachunku bankowym 55.671,97zł, z których miałaby uiścić koszty sądowe nie uwzględnia całokształtu jej sytuacji majątkowej. Kwota powyższa obejmuje odszkodowanie przyznane spółce przez zakład ubezpieczeń na pokrycie szkody poniesionej wskutek kradzieży mienia. Z kolei wysokość przychodów nie stanowi o dobrej sytuacji majątkowej przedsiębiorstwa, którego działalność przynosi straty. Majątek trwały spółki ma znikomą wartość, a spółka nie ma zdolności do zaciągania kredytu ze względu na brak możliwości jego zabezpieczenia. Skarżąca nie zgodziła się z poglądem, iż opłaty sądowe może ona pokryć przez zażądanie dopłat od wspólników. Wskazała przy tym, że przesłanki prawa pomocy nie dotyczą sytuacji wspólników spółki kapitałowej, lecz samej spółki. Gdyby było inaczej ubieganie się o prawo pomocy przez spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, których umowy przewidują dopłaty, byłoby bezprzedmiotowe, gdyż należałoby badać sytuację majątkową wspólników, do czego brak jest podstaw prawnych. W konsekwencji wniesienia sprzeciwu, orzeczenie referendarza sądowego utraciło moc. W tym stanie rzeczy Sąd rozpoznał wniosek skarżącej na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej w dalszej części p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 §2 pkt 2 p.p.s.a. Wyjaśnić należy, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznej i zwolnienie od ich ponoszenia następuje na zasadzie wyjątku od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych - art. 84 Konstytucji RP. Na tym tle zwolnienie od obowiązku uiszczenia opłaty sądowej stanowi instytucję, która może znaleźć zastosowanie jedynie wtedy, gdy strona rzeczywiście nie posiada żadnych możliwości finansowych uiszczenia opłaty sądowej, czyli niewątpliwy brak dostatecznych środków na opłaty ogranicza jej realizację prawa do sądu. Wysokość środków pieniężnych zgromadzonych przez skarżącą na rachunku bankowym wyklucza możliwość przyznania jej prawa pomocy. Sytuacja majątkowa spółki usprawiedliwia ocenę, że posiada ona środki na uiszczenie pełnych kosztów sądowych we wszystkich sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem. Okoliczność, iż zgromadzone na rachunku środki w kwocie ponad 55.000,00zł pochodzą z odszkodowania wypłaconego przez ubezpieczyciela tytułem wyrównania strat poniesionych na skutek kradzieży mienia nie może zmienić tej oceny. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Natomiast w okolicznościach niniejszej sprawy przyznanie prawa pomocy prowadziłoby do ochrony majątku spółki przed przeznaczeniem go na koszty postępowań sądowych powstałych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Źródło pochodzenia środków finansowych nie jest okolicznością istotną z punktu widzenia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Dlatego podniesione okoliczności nie mogą być podstawą zwolnienia od kosztów sądowych. Straty wykazane w sprawozdaniach finansowych nie uzasadniają oceny, że skarżąca nie posiada środków na uiszczenie kosztów sądowych. Załączony do akt sprawy odpis KRS oraz argumentacja wniosku nie ujawniają, aby brak zysku z prowadzonej działalności gospodarczej rodził niebezpieczeństwo utraty płynności finansowej, powstania zaległości w regulowaniu należności, czy zagrożenie postępowaniami egzekucyjnymi. Wbrew argumentacji zawartej w sprzeciwie, przy ocenie zdolności do poniesienia kosztów sądowych należy wziąć pod uwagę wysokość generowanego rocznego przychodu przez spółkę kapitałową, który to przychód świadczy o rozmiarze działalności gospodarczej. Przychód na poziomie ponad pół miliona złotych rocznie uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy, niezależnie od rozmiaru wykazanej straty na działalności gospodarczej. Stwierdzając jednocześnie, że skarżąca spółka dysponuje środkami pieniężnymi w kwocie ok. 55 000,- zł , które, nawet bez wsparcia się kredytem czy pożyczką, są wystarczające na pokrycie pełnych kosztów sądowych, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 260 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia. /-/ W. Długaszewska D.W.d