III SA/Po 444/09

Dnia 25 listopada 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Małgorzata Górecka (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2009 roku przy udziale sprawy ze skargi P. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ...r. Nr ... w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji z dnia ...r. nr ... II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę ... złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/M. Górecka /-/M. Ławniczak /-/W. Długaszewska Decyzją z dnia 27.02.2009r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówił P. przyznania płatności na rok 2008 z tytułu jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw podstawowych. W uzasadnieniu podniesiono, iż zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku złożenia wniosku grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143 b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia Rady ( WE ) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników. Rolnikowi spełniającemu przesłanki do otrzymania jednolitej płatności obszarowej przysługują ponadto płatności uzupełniające do powierzchni upraw położonych na działkach rolnych objętych wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej. Po dokonaniu kontroli administracyjnej stwierdzono, iż po wyłączeniu błędnie zadeklarowanych działek A, B, C, D, E, F, G i H powierzchnia zgłoszona wynosiła 0,00 ha, a powierzchnia co do której wniosek rozpatrzono – 0,00 ha. W przypadku tych działek wnioskodawca zadeklarował wyłącznie uzupełniające płatności obszarowe grupy upraw podstawowych i "TUZ", co nie uprawniało go do otrzymania płatności za 2008 r. Nieprawidłowe zadeklarowanie przedmiotowych działek do jednolitych płatności obszarowej uniemożliwia otrzymanie płatności uzupełniających UPO. W odwołaniu od tej decyzji P. wniósł o ponowne rozpatrzenie wniosku o przyznanie dopłat bezpośrednich za 2008 r. Podkreślił swoją trudną sytuację rodzinną i majątkową. Zarzucił organowi I instancji niepoinformowanie go o błędach w jego wniosku i brak wezwania do dokonania jego ewentualnej korekty. Brak środków z dopłat uniemożliwia mu prowadzenie swojego gospodarstwa rolnego. Decyzją z dnia 27 marca 2009 Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że we wniosku rolnik jest zobowiązany do oznaczenia grupy upraw JPO i UPO jako odrębnych działek rolnych. Przedmiotowe nieruchomości zostały zadeklarowane przez wnioskodawcę pod symbolami UPO i TUZ, a nie JPO (jednolite płatności obszarowe). Wnioskodawca mógł dokonać korekty wniosku po zasięgnięciu odpowiedniej opinii pracowników organu I instancji, mógł też skorzystać z pomocy Ośrodka Doradztwa Rolniczego czy Urzędu Gminy. Otrzymał on ponadto "Instrukcję wypełniania wniosku o przyznanie płatności na rok 2008", informującą o zmianach zasad deklarowania działek rolnych w 2008 roku. Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego organ prowadzący postępowanie udziela stronom na ich żądanie pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków. Przedmiotowe postępowanie toczone jest wyłącznie na wniosek strony, wobec czego organ nie może rozstrzygać sprawy w zakresie wykraczającym poza żądanie wnioskodawcy, jak również modyfikować tego żądania na podstawie subiektywnego uznania. Jest wobec tego związany wnioskiem lub zmianą do tego wniosku. W skardze na powyższe orzeczenie P. zarzucił decyzji organu II instancji naruszenie art. 64 § 2 kpa poprzez jego niezastosowanie, art. 107 § 1 kpa poprzez niepodanie podstawy prawnej decyzji, art. 107 § 3 kpa poprzez "nie zacytowanie brzmienia przepisów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia decyzji" oraz niewskazanie organu, który wydał zaskarżone orzeczenie. Skarżący podniósł, iż w sytuacji gdy organ stwierdził braki formalne przedmiotowego wniosku był zobowiązany do wezwania go do ich usunięcia w trybie art. 64 § 2 kpa - w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia podania bez rozpoznania. Za niedopuszczalną uznano przy tym praktykę kontrolowania prawidłowości wniosku przez pracownika organu w przypadku jego osobistego złożenia i jednoczesnego odstępowania od dokonania takiej kontroli przy wnioskach złożonych droga pisemną. Organy obu instancji złamały wobec tego zasadę stania na straży praworządności wyrażoną w art. 3 ust. 2 pkt. 1 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumenty zawarte w skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Skarga okazała się uzasadniona. Zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 170 z 2008 r., poz. 1051 ze zm.) rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku złożenia wniosku grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143 b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników. Rolnikowi spełniającemu przesłanki do otrzymania jednolitej płatności obszarowej przysługują ponadto płatności uzupełniające do powierzchni upraw położonych na działkach rolnych objętych wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej (art. 7 ust. 2 ustawy). Postępowania w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich prowadzone są wyłącznie na wniosek uprawnionego posiadacza gospodarstwa rolnego. Wniosek taki winien zawierać m. in. oświadczenie rolnika o sposobie wykorzystania poszczególnych działek rolnych, z podaniem w szczególności m. in. grupy upraw – § 3 ust. 2 pkt. 2 b rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 14 marca 2008 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 44, poz. 269 ze zm.). Zgodnie natomiast z art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt. 1 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego do przedmiotowego postępowania stosuje się przepisy kpa, a w jego toku organy administracji publicznej winny stać na straży praworządności. Zasada praworządności ma w takim postępowaniu szeroki zakres znaczeniowy – jej przestrzeganie oznacza bowiem konieczność uwzględnienia przez organ w procesie stosowania prawa zasad równości, niedyskryminacji i proporcjonalności. Informacje znajdujące się na formularzu opracowanym przez organ II instancji oraz dołączone do niego instrukcje nie mają charakteru norm prawnych. Charakter normatywny ma natomiast niewątpliwie powyżej cytowane rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 14 marca 2008 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wniosku w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Zgodnie z treścią § 2 tego aktu prawnego wnioski rolników winny być traktowane jako podania w rozumieniu przepisów kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wydanym w podobnym stanie faktycznym , wyroku stwierdził, że jeżeli taki wniosek – podanie budzi jakiekolwiek wątpliwości, organ ma obowiązek wezwania wnioskodawcy do usunięcia stwierdzonych braków formalnych w trybie art. 64 § 2 kpa, a brak podania polegający na oznaczeniu symboli upraw wg. nieaktualnych instrukcji winien być potraktowany jako "oczywisty błąd" w rozumieniu art. 19 rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004, możliwy do naprawienia w każdym czasie. Tylko taka wykładnia przepisów zgodna będzie z głównymi założeniami i celami Wspólnej Polityki Rolnej. Błąd formalny wniosku nie może być przy tym uznany za wywołujący określone skutki materialnoprawne. Jest to bowiem sprzeczne ze wspólnotową zasadą proporcjonalności oraz zasadą zaufania do organów stosujących prawo, wynikającą z art. 2 Konstytucji RP (zob. m. in. wyrok WSA w Olsztynie z 06.05.2009 r., I S.A./Ol 239/09, lex nr 494174). W przedmiotowym postępowaniu administracyjnym organ I instancji w uzasadnieniu wydanej decyzji stwierdził, że w omawianym wniosku P. złożył o przyznanie płatności obszarowych na 2008rok, w którym po dokonaniu stosownej kontroli wykryto, iż działki rolne oznaczone symbolami "A"’ "B"’ "C" ‘ "D" "E"’ "F"’ "G" i "H" zostały przez beneficjenta błędnie zadeklarowane. Dalej podaje, iż nie zostały zadeklarowane działki rolne do jednolitej płatności obszarowej (JPO) tymczasem dla uzyskania płatności JPO i UPO należało zadeklarować obie te płatności we wniosku o ich przyznanie. Powyższe oznacza, iż sam organ stwierdza, iż doszło do błędu w deklaracji działek przez beneficjenta. Biorąc pod uwagę to, że we wniosku beneficjent wyraźnie zaznaczył o jakie płatności ubiega się (JPO i UPO) , zaś nie zaznaczył, że wnioskuje o TUZ, należało zastanowić się czy w tej sytuacji nie powinien organ uznać to jako oczywisty błąd i w takim przypadku nie należało wezwać beneficjenta do jego usunięcia w trybie art. 64 § 2 kpa. Powyższe nie było również przedmiotem badania organu odwoławczego, który w ramach swoich kompetencji ( nie tylko kasacyjnych) na nowo rozpatruje sprawę. Przy ponownym rozpatrzeniu rozpoznaniu sprawy, organ weźmie pod uwagę podane powyżej wskazania Sądu i sam dokona oceny wniosku pod kątem czy w istocie w omawianej sprawie istniała możliwość dokonania takiej kwalifikacji błędu (jako oczywistego) i w związku z tym czy organ nie powinien wezwać beneficjenta do jego usunięcia. Biorąc powyższe pod uwagę uznać należało, iż niedokonanie tej czynności procesowej jaką jest dokonanie oceny wniosku przez pryzmat kwalifikacji błędów w jego wypełnieniu, oznaczało wobec tego wydanie zaskarżonej decyzji a także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z naruszeniem przepisów postępowania (art. 64 § 2 kpa w zw. z art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt. 1 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego), mogącym mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy. Ze względu na powyższe okoliczności Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O zwrocie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (dz. U. Nr 163, poz. 1349, ze zm.) . Rozstrzygnięcie zawarte w pkt. III wyroku oparto o przepis art. 152 cyt. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. /-/M. Górecka /-/M. Ławniczak /-/W. Długaszewska