III SA/Po 447/19

Dnia 10 października 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędziowie WSA Marzenna Kosewska (spr.) WSA Walentyna Długaszewska Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2019 roku przy udziale sprawy ze skargi Ł. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] kwietnia 2019 roku nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę Decyzją z [...] grudnia 2018 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] odmówił przyznania Ł. B. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2018 z uwagi na złożenie go po terminie. W odwołaniu od powyższej decyzji strona wskazała, co następuje. W dniu [...] czerwca 2018 r. strona uzupełniła wniosek za 2018 r. z pomocą doświadczonego doradcy K. K. o nr uprawnień [...] r. Wniosek sprawdzono, a następnie wysłano. Po jego wysłaniu program wyświetlił się komunikat, że wniosek wysłano. Nie było jednak możliwości pobrania i wydrukowania potwierdzenia wysłania. W dniu [...] lipca 2018 r. strona otrzymała sms od organu, że mija ostateczny termin złożenia wniosków, stąd skontaktowała się ponownie z doradcą, czy na pewno wniosek wysłano. Po zalogowaniu się doradca zauważył, że nie można wejść w zakładkę wysłane i sprawdzić, czy wniosek wysłano. W dniu [...] lipca 2018 r. strona z doradcą ponownie zalogowali się w związku z przygotowaniem wniosku do komisji szacującej straty suszowe i ukazała się tylko zakładka o istnieniu wersji roboczej wniosku. Było to dla strony dużym zaskoczeniem i wskazywało na to, że wniosku nie wysłano, mimo że został w pełni wykonany i zapisany w wersji roboczej. W dniu [...] lipca 2018 r. zalogowano się ponownie i udało się tylko pobrać i wydrukować nadal tylko z zakładki wersji roboczej wniosek, który okazał się poprawnie wykonany, a następnie udało się także wysłać go elektronicznie. W związku z pojawiającym się błędem strona postanowiła ponownie złożyć wniosek w wersji elektronicznej, a także w wersji papierowej wraz z wyjaśnieniami. Organ nie wziął tych argumentów pod uwagę. Sprawdzając konto można na pewno wywnioskować, że wniosek w pełni i poprawnie przygotowano. Strona uczyniła wszystko w celu złożenia wniosku zgodnie z zasadami ich składania, a została oszukana przez błędy systemu e-wniosek plus, za które nie może ponosić odpowiedzialności. Decyzją z [...] kwietnia 2019 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), dalej: "K.p.a.", utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wskazano następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne. Wniosek o przyznanie płatności mógł zostać złożony: 1. jako oświadczenie potwierdzające brak zmian w 2018 r. w odniesieniu do wniosku o przyznanie płatności złożonego w roku 2017; skutecznie złożone oświadczenie było równoznaczne ze złożeniem wniosku na rok 2018; 2. w wersji elektronicznej - za pomocą aplikacji eWniosekPlus; 3. w wersji papierowej - osobiście do biura powiatowego ARiMR lub przesłać pocztą. Strona złożyła wniosek w wersji elektronicznej (e-wniosek) [...] lipca 2018 r. Tego samego dnia strona osobiście złożyła do biura powiatowego ARiMR wniosek w wersji papierowej. Wniosek o przyznanie płatności za rok 2018 składało się w terminie od [...] marca 2018 r. do [...] czerwca 2019 r. Wniosek mógł być także złożony w terminie 25 dni kalendarzowych po terminie składania wniosków, tj. do [...] lipca 2018 r. W tym przypadku, za każdy dzień roboczy opóźnienia, licząc od [...] czerwca 2018 r., stosowano zmniejszenie płatności w wysokości 1% należnej kwoty płatności. Strona zatem złożyła wniosek po terminie. Jeżeli opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek uznaje się za niedopuszczalny, a beneficjentowi nie przyznaje się pomocy lub wsparcia (art. 13 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności; Dz. Urz. UE L 181), dalej: "rozporządzenie nr 640/2014"; Przywrócenie terminu, zgodnie z art. 58 § 1 i 2 K.p.a. to instytucja procesowa mająca na celu ochronę strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do podjęcia czynności procesowej. Instytucji tej nie można jednak stosować do terminów materialnoprawnych dokonania czynności procesowych. Terminem materialnym jest okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków podmiotu w ramach administracyjnoprawnego stosunku materialnego. Terminy takie podlegają przywróceniu tylko wyjątkowo i jedynie wówczas, gdy taką możliwość przewidują przepisy. Tu zaś art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2018 r., poz. 1312 ze zm., dalej: "ustawa o płatnościach bezpośrednich", stanowi, że termin na złożenie wniosku nie podlega przywróceniu. Uchybienie terminu materialnego skutkuje wygaśnięciem praw lub obowiązków o charakterze materialnym. W takim przypadku stosunek materialnoprawny nie może być nawiązany. Strona wskazała w odwołaniu, że miała problem ze złożeniem wniosku w terminie wskutek licznych błędów w systemie eWniosekPlus. Od początku działania tej aplikacji wysłane wnioski znajdują się w zakładce "wysłane", a dodatkowo dla każdego wysłanego wniosku generuje się potwierdzenie przyjęcia wniosku. Informacje o takim działaniu systemu znajdowały się od samego początku w instrukcji wypełniania wniosku w aplikacji eWniosekPlus, zamieszczonej na stronie organu. W związku z materialnoprawnych charakterem uchybionego terminu dla rozstrzygnięcia nie ma znaczenia, czy strona zawiniła w jego uchybieniu. Strona wniosła skargę na decyzję organu odwoławczego podnosząc argumenty zawarte w odwołaniu i zarzucając naruszenie art. 77 § 1 i art. 78 § 1 K.p.a. przez nieprzesłuchanie osoby wykonującej wniosek w charakterze świadka i niesprawdzenie serwerów aplikacji e-wniosek pod kątem złożenia wniosku w terminie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Na rozprawie skarżący podniósł, że: 1. omyłkowo w uzasadnieniu skargi wskazał, że [...] czerwca 2018 r. uzupełnił wniosek, podczas gdy uczynił to [...] maja 2018 r.; w tym dniu system informatyczny składania wniosków był bardzo obciążony, ponieważ wielu rolników w ostatniej chwili składa wnioski; 2. składa wnioski od 2015 r., zaś co do przedmiotowego wniosku nie sprawdził osobiście w Agencji, czy wniosek ten dotarł mimo nieotrzymania od Agencji potwierdzenia; 3. po otrzymaniu SMS-a od Agencji, że mija termin składania wniosków, a wniosek skarżącego nie wpłynął do Agencji, skontaktował się z doradcą K. K., która zapewniła go, że wniosek przesłano. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd podziela w całości argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Z uwagi na ich omówienie powtarzanie ich byłoby zbędne. Odnosząc się do zarzutów skargi należy podnieść, co następuje. Kluczowe znaczenie w sprawie ma okoliczność, czy organy zgodnie z przepisami postępowania przeprowadziły postępowanie dowodowe, w wyniku którego uznały, że wniosek wniesiono po terminie. Zdaniem Sądu organy przeprowadziły postępowanie zgodnie z przepisami postępowania. Do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy K.p.a., chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej (art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich). W postępowaniach powyższych organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich), niemniej jednak strony są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach bezpośrednich). Biorąc pod uwagę powyższe przepisy ciężar wykazania złożenia wniosku [...] maja 2018 r. (jak stwierdził skarżący na rozprawie) spoczywa na stronie. Nie przedstawiła ona żadnych dowodów na tą okoliczność, powołując się jedynie na błędnie działającą aplikację i pomoc doświadczonego doradcy. Na uwagę zasługuje jednak, że skarżący nie przedstawił żadnego oświadczenia tego doradcy, nawet nie uprawdopodobniając błędu aplikacji, a poprzestając na gołosłownym twierdzeniu o takim błędzie. W toku postępowania skarżący nie zażądał również przesłuchania doradcy w charakterze świadka. Na uwagę zasługuje, że skarżący nie sprawdził osobiście w Agencji, czy wniosek ten dotarł mimo nieotrzymania od Agencji potwierdzenia, a nawet po otrzymaniu SMS-a od Agencji [...] lipca 2018 r., że mija termin składania wniosków. Skarżący powinien był podjąć aktywność w tym zakresie, przy czym nie jest wystarczające skontaktowanie się z doradcą, gdyż jedynie organ mógł go poinformować, że jego wniosek do [...] lipca 2018 r. do niego nie wpłynął. W tym kontekście niesprawdzenie serwerów aplikacji e-wniosek pod kątem złożenia wniosku w terminie nie narusza powołanych w skardze przepisów postępowania (art. 77 § 1 i art. 78 § 1 K.p.a.). W powyższej sytuacji organy zasadnie przyjęły, że wniosek złożono [...] lipca 2018 r. - zarówno przy pomocy aplikacji, jak i w wersji papierowej. Wniosek można było zaś złożyć najpóźniej do [...] lipca 2018 r., o czym stanowią: 1. art. 21 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich - wniosek od 15 marca do 15 maja); 2. § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 maja 2018 r. w sprawie przedłużenia terminu składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu w 2018 r. (Dz. U. z 2018 r., poz. 897) - wniosek do 15 czerwca 2018 r.; 3. art. 13 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia nr 640/2014 - możliwe opóźnienie do 25 dni kalendarzowych, czyli do 10 lipca 2018 r. (wtorek). Ostatni z powołanych wyżej przepisów określa również skutek złożenia wniosku, jeżeli opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych. Uznaje się go za niedopuszczalny, a beneficjentowi nie przyznaje się pomocy lub wsparcia. Sytuacja taka nastąpiła w niniejszej sprawie, gdyż wniosek złożono [...] lipca 2018 r. Termin do złożenia wniosku określony w art. 21 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich nie podlega przywróceniu (art. 21 ust. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich). Należy uznać, że przywróceniu nie podlegają też terminy określone przez § 1 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi i przez art. 13 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia nr 640/2014, gdyż mają charakter materialny. Wniosku takiego zresztą skarżący nie złożył. Wobec tego Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.).