III SA/Po 449/11

Dnia 12 kwietnia 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Małgorzata Górecka WSA Beata Sokołowska ( spr.) Protokolant: stażysta Anna Zys-Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2012 roku przy udziale sprawy ze skargi W J na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia roku nr w przedmiocie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2010, po wznowieniu postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 1 grudnia 2010 roku nr ; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę .... złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych; III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia 8 lutego 2010 r., Prezydent Miasta, na podstawie art. 21 § 1 pkt. 2 i § 5, art. 47, art. 53, art. 207 i art. 210 Ordynacji podatkowej oraz art. 2-6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych ( t .j. – Dz. U. Nr 9 z 2002 r., poz. 84 ze zm. ) ustalił W podatek od nieruchomości za 2010 rok w kwocie 1297,00 zł, przyjmując za przedmiot opodatkowania pozostałe budynki pow. 2,2 m wysokości – 58,50 m kw., pozostałe budynki poniżej 2,2 m wys. – 84,40 m kw. oraz pozostałe grunty – 2382,00 m kw. Po wznowieniu postępowania podatkowego w niniejszej sprawie organ I instancji decyzją z dnia 1 grudnia 2010 r., na podstawie art. 21 § 1 pkt. 2 i § 5, art. 47, art. 53, art. 68 § 2, art. 207, art. 210 art. 245 § 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 2-6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych uchylił w części swoją decyzję z 8 lutego 2010 r. w zakresie przedmiotu opodatkowania pozostałych budynków i pozostałego gruntu, ustalając wysokość zobowiązania podatkowego za 2010 rok w kwocie 2540,00 zł. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż w wyniku kontroli pracowników organu w dniu 17 maja 2010 r. stwierdzono zaniżenie przez podatnika powierzchni pozostałych budynków. Powierzchnia użytkowa budynków wynosi 161,86 m kw. Z posiadanych przez organ podatkowy dokumentów – m. in. zgłoszenia budowy lub wykonywanych robót budowlanych nie wymagających pozwolenia na budowę z dnia 6 grudnia 2005 r. wynika, iż zgłoszono zmianę sposobu użytkowania części obiektu handlowo – usługowego na lokal mieszkalny. Powierzchnia pozostałego budynku wynosi 32,30 m kw. i jest zajęta na prowadzenie działalności gospodarczej, powierzchnia budynku mieszkalnego wynosi 129,56 m kw. pow. 2,20 m wysokości i zgodnie z umową najmu z dnia 24 sierpnia 2009r. – od sierpnia 2009r. na działalność gospodarczą zajęta jest powierzchnia 45 m kw. Łączna powierzchnia gruntów wynosi 2.293 m kw., z czego 26 m kw. było zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej oraz zgodnie z umową najmu z dnia 24 sierpnia 2009r. zwiększono powierzchnię gruntu zajętego na prowadzenie działalności gospodarczej o 1000 m kw. Jako podstawę wznowieniową wskazano art. 240 § 1 pkt. 5 Ordynacji podatkowej. W odwołaniu od tej decyzji strona wniosła o jej uchylenie w całości, ze względu na naruszenie art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, iż na cele gospodarcze wydzierżawiono jedynie 20 m kw., na nieruchomości zamieszkują zameldowane osoby. W ocenie strony w sprawie nie wyszły na jaw nowe okoliczności uzasadniające podniesienie stawki podatkowej. Decyzją z dnia 9 marca 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, podzielając generalnie jego ustalenia faktyczne i rozważania prawne. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że podatnik jest właścicielem nieruchomości zabudowanej w K, nabytej na mocy aktu notarialnego z 20 lutego 2004 r. w ramach prowadzonej przez stronę działalności gospodarczej. W przedłożonej w 2004 r. informacji wskazano, iż przedmiot opodatkowania stanowią : pozostałe budynki pow. 2,2 m wysokości – 58,50 m kw., pozostałe budynki poniżej 2,2 m wys. – 84,40 m kw. oraz pozostałe grunty – 2382,00 m kw. Na mocy umowy najmu z 24 sierpnia 2009 r. strona wynajęła osobie trzeciej lokal użytkowy o pow. 45 m kw. wraz z gruntem o pow. 1000 m kw. W trakcie kontroli nieruchomości w dniu 17 maja 2010 r. ustalono, iż jest na niej prowadzona działalność gospodarcza, nie zgłoszona wcześniej do organu podatkowego. Była to podstawa do wznowienia postępowania podatkowego w sprawie. Organ II instancji wskazał, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych opodatkowaniu podlegają m. in. budynki lub ich części. Zgodnie z art. 1 a ust. 1 pkt. 3 ustawy za grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej należy rozumieć obiekty w posiadaniu przedsiębiorcy, chyba, że dany przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów gospodarczych. Sam fakt posiadania nieruchomości przez przedsiębiorcę ma przesądzać o konieczności zastosowania wyższej stawki podatkowej, nawet, jeżeli nie jest ona wykorzystywana w danym momencie na działalność gospodarczą. Ponadto zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne ( Dz. U. z 2005 r., Nr 240, poz. 2027 ze zm. ) podstawę wymiaru podatku stanowią dane z ewidencji gruntów i budynków, mającej walor dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 194 Ordynacji podatkowej. Organ odwoławczy uznał nadto, iż w toku prowadzonego postępowania nie naruszono art. 121 §1, 122 i 180 Ordynacji podatkowej, gdyż stan faktyczny ustalono na podstawie dokumentów ( akt notarialny, dane z ewidencji gruntów i budynków, dane z ewidencji działalności gospodarczej ) oraz oględzin nieruchomości. Strona była wzywana do podania informacji o przedmiocie opodatkowania, ale nie dostarczyła danych w tym zakresie. Nie naruszono art. 68 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej. Uzasadnienie decyzji organu I instancji, co prawda, nie odpowiada całkowicie wymaganiom z art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, ale uchybienie w tym zakresie nie może skutkować uchyleniem tego aktu. W ocenie organu II instancji były powody do wznowienia postępowania wskazane w art. 240 § 1 pkt. 5 Ordynacji podatkowej, gdyż w dacie wydania decyzji istniała okoliczność nieznana organowi, dotycząca zmiany sposobu użytkowania budynku handlowo – usługowego na lokal mieszkalny i rozpoczęcie prowadzenia działalności gospodarczej na spornej nieruchomości. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego W wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając dokonanie błędnych ustaleń faktycznych w sytuacji, gdy większa część nieruchomości ma charakter mieszkalny, a nie użytkowy ( oddanie w dzierżawę ). W umowie dzierżawy wyliczono na reklamę powierzchnię 1000 m kw., a faktycznie zajmuje ona 10 m kw. Pomieszczenia sanitarne i toalety oraz miejsca parkingowe nie mogą być wliczone do części użytkowych, gdyż stanowią "stan mieszkalny" właściciela. Organ miał też umniejszyć działkę o 90 m kw. (z 2.383 m kw. do 2.293 m kw.) i nie uwzględnił, że pod trafostację ubyło 25 m kw. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga okazała się uzasadniona. Wskazać należy na wstępie, iż wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy podatkowej (administracyjnej) zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadą prawną wymienioną w przepisie art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej Jest to zarazem jeden z nadzwyczajnych trybów postępowania podatkowego, mających na celu kontrolowanie prawidłowości decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym ( zob. m. in. S. Babiarz i in., Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2007, s. 726-738; B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 531-534 ). Procedowanie w trybie nadzwyczajnym przez organ podatkowy jest przy tym wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażonej w art. 128 Ordynacji podatkowej, stąd też zastosowanie wznowienia postępowania winno odbywać się ze szczególnym uwzględnieniem wszelkich ustawowych gwarancji procesowych przynależnych stronie. Zakres postępowania wznowieniowego jest węższy aniżeli postępowania zwyczajnego i ogranicza się do badania podstaw wznowienia wskazanych przez wnioskodawcę czy przez organ w wypadkach wszczęcia postępowania z urzędu. W przedmiotowej sprawie organ I instancji w dniu 8 lutego 2010 r. wydał decyzję ustalającą W podatek od nieruchomości za 2010 rok w kwocie 1297,00 zł, przyjmując za przedmiot opodatkowania pozostałe budynki pow. 2,2 m wysokości – 58,50 m kw., pozostałe budynki poniżej 2,2 m wys. – 84,40 m kw. oraz pozostałe grunty – 2382,00 m kw. Po wydaniu powyższej decyzji organ I instancji wznowił z urzędu postanowieniem z dnia 22 października 2010 r. na podstawie art. 243 § 1 i art. 240 § 1 pkt. 5 Ordynacji podatkowej postępowanie w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu tego postanowienia organ powołał się na podstawę wznowieniową określoną w art. 240 §1 pkt. 5 wskazując, że w trakcie kontroli nieruchomości w dniu 17 maja 2010 r. stwierdzono zaniżenie powierzchni pozostałych budynków, a z posiadanych dokumentów wynika zmiana sposobu użytkowania części obiektu handlowo – usługowego na lokal mieszkalny. Na działalność gospodarczą wykorzystywano powierzchnię budynku 32,30 m kw. pow. 2,20 m wysokości oraz grunt o powierzchni 26 m kw. Ponadto na mocy umowy najmu z 24 sierpnia 2009 r. strona wynajęła osobie trzeciej do prowadzenia działalności gospodarczej lokal użytkowy o pow. 45 m kw. wraz z gruntem o pow. 1000 m kw. Wskazać należy w tym miejscu, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych ( Dz. U. Nr 121 z 2006 r., poz. 844 ze zm. ) opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Według definicji legalnej zawartej w przepisie art. 1 a ust. 1 pkt. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych za grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej uważa się obiekty będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. Według poglądu utrwalonego w orzecznictwie i doktrynie do uznania danego obiektu za związany z prowadzeniem działalności gospodarczej nie jest konieczne faktyczne wykorzystywanie nieruchomości na cele związane z działalnością gospodarczą, wystarczy bowiem sam fakt jej posiadania przez danego przedsiębiorcę ( zob. m. in. L. Etel, S. Presnarowicz, G. Dudar, Podatki i opłaty lokalne. Podatek rolny. Podatek leśny. Komentarz, ABC, 2008 – komentarz do art. 1 a ustawy; wyrok WSA w Białymstoku z 1 czerwca 2006 r. I SA/Bk 128/06; wyrok WSA w Poznaniu z 16 kwietnia 2008 r., I SA/Po 33/08, M. Podat. 2008/10/40 ). Przejściowe niewykorzystywanie danej nieruchomości lub jej części służącej do wykonywania działalności gospodarczej nie daje przy tym podstaw do tego, by do wymiaru podatku od nieruchomości nie miały zastosowania stawki przewidziane dla nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą ( zob. m. in. wyrok WSA w Kielcach z 23 lipca 2009 r., I SA/Ke 206/09, lex nr 524635 ). Zgodnie z treścią powołanego wyżej przepisu art.240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Z powyższej regulacji wynika więc, że o zaistnieniu omawianej podstawy wznowienia można mówić wówczas, gdy łącznie zostaną spełnione następujące przesłanki: a) wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, b) są one istotne dla sprawy, tzn. mogą mieć wpływ na jej odmienne rozstrzygnięcie, c) nie były znane organowi, który wydał decyzję, d) istniały w dniu wydania decyzji (zob. B. Gruszczyński i in., Ordynacja ..., s. 733). Sąd po przeanalizowaniu akt administracyjnych sprawy stwierdził, że organy obu instancji zasadnie uznały, iż fakt posiadania części spornej nieruchomości przez przedsiębiorcę prowadzącego działalność gospodarczą budynki 32,30 m kw., grunty 26 m kw., a od września 2009r. dodatkowo budynki - 45 m kw., grunty - 1000 m kw. oraz zgłoszenie budowy lub wykonywanych robót budowlanych nie wymagających pozwolenia na budowę z dnia 6 grudnie 2005 r. i umowa najmu z 24 sierpnia 2009 r. mogą być uznane (odpowiednio) za okoliczność i dowód istotny dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy (jako warunkujące bezpośrednio kwestię spełniania przesłanki do zastosowania podwyższonej stawki podatkowej, związanej z prowadzeniem działalności). Jednocześnie w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji organów obu instancji nie wyjaśniono, że powyższa okoliczność dotycząca posiadania spornej nieruchomości przez przedsiębiorcę, a co za tym idzie konieczności zastosowania wyższej stawki podatkowej związanej z prowadzeniem działalności gospodarczej była nieznana organowi I instancji w dacie wydawania przez niego zakwestionowanej decyzji. Prezydent Miasta wskazał tylko, iż wiedzę na ten temat podjęto na skutek posiadanej dokumentacji, w tym zgłoszenia budowy lub wykonywanych robót budowlanych nie wymagających pozwolenia na budowę z dnia 6 grudnia 2005 r. oraz umowy najmu z 24 sierpnia 2009 r. Nie wyjaśniono natomiast, kiedy dokładnie organ zapoznał się z treścią tych dokumentów. Na kserokopii zgłoszenia załączonej do akt administracyjnych sprawy widnieje pieczęć Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Urzędu Miejskiego w K, z której wynika, iż datą wpływu tego dokumentu do organu był dzień 6 grudnia 2005 r. Z umowy najmu z dnia 24 sierpnia 2009 r. dołączonej do akt administracyjnych (załącznik nr 18) nie wynika zaś, w jakiej dacie wpłynęła ona do organu I instancji. Decyzja wymiarowa została natomiast wydana w ramach I instancji w dniu 8 lutego 2010 r., a zatem po wskazanej powyżej dacie 6 grudnia 2005 r.. Organ I instancji nie wyjaśnił wobec tego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, dlaczego pomimo stwierdzonego wpływu zgłoszenia (stanowiącego ważny dokument dla wznowienia postępowania) w dniu 6 grudnia 2005 r., okoliczność ta miała być nieznana organowi podatkowemu w dniu wydawania decyzji wymiarowej, w szczególności czy i kiedy Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury powiadomił go o powyższym zgłoszeniu oraz opisie opracowanym przez mgr inż. bud. lądowego M z dnia 5 grudnia 2005 r. (załącznik nr 19), ewentualnie w jakich innych okolicznościach organ uzyskał te informacje. W protokole pokontrolnym z dnia 17 maja 2010 r. organ powołuje się na istnienie tego dokumentu, ale również nie jest wyjaśnione od kiedy miał informacje o jego treści. Nadto w aktach administracyjnych znajduje się akt notarialny z dnia 20 lutego 2004r z treści którego wynika, iż przedmiotowa nieruchomość została zakupiona przez skarżącego w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Na kserokopii tego dokumentu widnieje pieczęć Referatu Wymiaru Podatków i Opłat Wydziału Finansowego Urzędu Miejskiego w K, z której wynika, iż datą wpływu tego aktu do organu był dzień 9 listopada 2004r. Tej kwestii również organ odwoławczy nie wyjaśnił w decyzji, pomimo jej istotnego znaczenia dla istnienia przesłanki wznowienia. Posiadanie wiedzy dotyczącej istnienia związku części spornej nieruchomości z prowadzeniem działalności gospodarczej, przed wydaniem wymiarowej decyzji organu I instancji, pozbawia niewątpliwe tę okoliczność cechy nowości i braku wiedzy organu o tej okoliczności. Brak wyjaśnień organu I instancji i organu odwoławczego w tym zakresie uniemożliwia praktycznie sądową kontrolę zasadności wznowienia postępowania w niniejszej sprawie na podstawie art. 240 § 1 pkt. 5 Ordynacji podatkowej. Nie wiadomo bowiem w istocie, czy organ miał faktyczne podstawy do skorzystania z tego nadzwyczajnego trybu postępowania podatkowego i w konsekwencji uchylenia decyzji ostatecznej z dnia 8 lutego 2010 r . Powyższe zaniechania procesowe organu oznaczały naruszenie art. 122 (zasady wyjaśniania stanu faktycznego sprawy), art. 121 § 1 (zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa) oraz art. 210 § 4 kpa. Jak już wskazano powyżej, zastosowanie nadzwyczajnego trybu wznowienia postępowania winno odbywać się ze szczególnym uwzględnieniem wszelkich ustawowych gwarancji procesowych przynależnych stronie. Obowiązek ten dotyczy m. in. wszechstronnego wyjaśniania przyczyn wznowienia, które może prowadzić ostatecznie do negatywnych dla strony skutków materialnoprawnych ( jak w niniejszej sprawie ). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy zobowiązane będą uwzględnić powyższe wskazania oraz dokonać wyczerpującego i jednoznacznego wyjaśnienia kwestii, czy w dacie podejmowania decyzji wymiarowej ( 8 lutego 2010 r. ) organ I instancji miał wiedzę o istnieniu przedmiotowego zgłoszenia budowy lub wykonywanych robót budowlanych nie wymagających pozwolenia na budowę, umowy najmu z 24 sierpnia 2009 r. oraz aktu notarialnego, czy też wiedzy takiej nie posiadał. Biorąc pod uwagę wskazane wyższej okoliczności Sąd uznał, iż decyzje organów II i I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania (art. 121 § 1, 122, 210 § 4 w zw. z art. 240 § 1 pkt. 5 Ordynacji podatkowej) mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł o uchyleniu zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji. O zwrocie kosztów sądowych stronie skarżącej Sąd postanowił na podstawie art. 200 cytowanej ustawy a o wykonalności decyzji Sąd orzekł w oparciu o art. 152 p.p.s.a.