III SA/Po 449/16

Dnia 7 lutego 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Małgorzata Górecka (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2018 roku przy udziale sprawy ze skargi X na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień diagnosty oddala skargę Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego ( dalej: SKO, organ) z dnia [...] r. utrzymano w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Starosty z dnia [...] r. , cofającą X uprawnienia diagnosty nr [...] wydane przez ten organ. Jak wynika z akt sprawy, do siedziby organu I instancji wpłynęło zawiadomienie [...]o podejrzeniu popełnienia przestępstwa w związku z przeprowadzeniem przez diagnostę badania technicznego niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania oraz wydaniem przez niego zaświadczenia/dokonania wpisu do dowodu rejestracyjnego niezgodnie ze stanem faktycznym. Badanie dotyczyło pojazdu [...]o nr rej. [...]Po dokonaniu kontroli stacji kontroli pojazdów w dniu [...]r. stwierdzono, że X wykonując w dniu [...]badanie i dopuszczając powyższy pojazd do ruchu z zamontowanym urządzeniem technicznym podlegającym dozorowi technicznemu ( instalacja do zasilania gazem [...]) mimo braku ważnych dokumentów stwierdzających sprawność tego urządzenia naruszył przepis art. 81 ust. 12 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym. Od decyzji organu I instancji cofającej uprawnienia diagnosty strona wniosła odwołanie. Wskazano, że kilka dni po badaniu pojazdu ważność spornego zbiornika z gazem została przedłużona o kolejne [...] lat. Sam badany pojazd również był sprawny. Zaskarżoną decyzją SKO utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy nie zgodził się z zarzutami naruszenia przepisów postępowania i powołując się na regulacje art. art. 84 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 1137, ze zm.)– dalej : u.p.o.r.d., stwierdził, że zostały spełnione przesłanki do cofnięcia diagnoście uprawnień do wykonywania badań technicznych. W skardze strona wniosła o uchylenie decyzji obu instancji zarzucając wydanie je z naruszeniem przepisów : - art. 81 ust. 12 ustawy u.p.o.r.d., albowiem ważność spornego urządzenia kilka dni po badaniu technicznym została przedłużona o kolejne [...] lat, - art. 84 ust. 3 pkt. 2 ustawy u.p.o.r.d. poprzez niesłuszne przyjęcie, że w zaistniałej sytuacji istnieją podstawy do cofnięcia uprawnień do wykonywania badań technicznych podczas, gdy badany pojazd był sprawny, - art. 89 K.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia rozprawy, w tym przesłuchania skarżącego i pozbawienie go możliwości obrony, - art. 95 § 1 K.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu przesłuchania skarżącego i pozbawienie go możliwości wypowiedzenia się co do wyników postępowania odwoławczego, - art. 7 kpa, poprzez zaniechanie wyjaśnienia stanu faktycznego mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes obywateli, - art. 10 kpa poprzez zaniechanie wysłuchania strony. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu 7 lutego 2018 r. strona wniosła o przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego o treści tożsamej z pkt. 1 postanowienia WSA w Poznaniu z dnia 19.05.2016 r. o sygn.. III SA/Po 1167/15. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 u.p.o.r.d. Zgodnie z tym przepisem, organ (starosta, prezydent) cofa diagnoście uprawnienie do wykonywania badań technicznych, jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono: 1) przeprowadzenie przez diagnostę badania technicznego niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania, 2) wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami. W przypadku cofnięcia diagnoście uprawnienia do wykonywania badań technicznych, ponowne uprawnienie nie może być wydane wcześniej niż po upływie 5 lat od dnia, w którym decyzja o cofnięciu stała się ostateczna (art. 84 ust. 4 ustawy). W ustalonym w sprawie stanie faktycznym organ I instancji pozyskał wiedzę o niezgodnych ze stanem faktycznym wpisach do dowodu rejestracyjnego z informacji udzielonej mu na piśmie przez [...] Sąd podzielił w pełni stanowisko wyrażone w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2012 r. ( sygn. akt II GSP 2/11. orzeczenie dostępne na stronie www. nsa.gov.pl). Jak wskazano w tej uchwale, sformułowanie "w wyniku przeprowadzonej kontroli" należy rozumieć jako wystąpienie podstaw faktycznych do wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia uprawnień – co może nastąpić zarówno wówczas, gdy wynik kontroli u prowadzącego stację wykaże niezgodne z prawem działanie diagnosty, jak również wówczas, gdy informacje o takim działaniu organ poweźmie z innych źródeł. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Na skutek bowiem otrzymanej informacji, organ przeprowadził kontrolę na stacji diagnostycznej, która potwierdziła wystąpienie opisanych na wstępie nieprawidłowości. Jak podkreśla się w orzecznictwie, art. 84 ust. 3 u.p.o.r.d. jest przepisem o charakterze typowo sankcyjnym, co oznacza konieczność ścisłej jego interpretacji. Wprowadzona w nim sankcja ma przy tym charakter bezwzględny, wobec czego stwierdzenie określonych uchybień skutkuje jej zastosowaniem i nie jest zależne od uznania organu w tym zakresie. Przepis ten co do zasady nie daje zatem możliwości "miarkowania" odpowiedzialności diagnosty w zależności od ciężaru stwierdzonych naruszeń oraz ich znaczenia dla zapewnienia bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Bardzo poważny charakter sankcji wynikającej z przepisu art. 84 ust. 3 u.p.o.r.d. czyni tym niemniej szczególnie istotnym, by ocena ustawowych przesłanek jego zastosowania była wnikliwa, a ich interpretacja uwzględniała zasadniczy cel tej regulacji, jakim jest czasowe odsunięcie od zawodu diagnostów nierzetelnych lub niespełniających wysokich wymogów stawianych im ze względu na wagę przeprowadzanych przez nich czynności i ich znaczenie dla zapewnienia maksymalnego bezpieczeństwa w ruchu drogowym. To zaś każe przyjąć, że samo ustalenie okoliczności, które mogłyby wskazywać na wystąpienie przesłanek ujętych w tym przepisie, nie zwalnia organów administracji publicznej od indywidualnej oceny takich okoliczności w każdej konkretnej sprawie co powinno następować z uwzględnieniem regulacji art.7, 77 § 1 79 i 80 K.p.a. (por. wyrok z dnia 5 lutego 2015 r., sygn. akt III SA/Łd 943/14 ( dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie www. orzeczenia .nsa.gov.pl). Jak wynika z przywołanego art. 84 ust. 3 pkt 1 u.p.o.r.d., sankcjonowane jest przeprowadzenie przez diagnostę badania technicznego niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania, natomiast w pkt 2 art. 84 ust. 3 podstawą zastosowania sankcji jest wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami. Zastosowanie powyższej regulacji wymaga zatem każdorazowego odniesienia czynności diagnosty zarówno do ujawnionych faktów (zgodność zaświadczenia ze stanem faktycznym), jak i do obowiązujących przepisów zawierających szczegółowe regulacje dotyczące wydawania zaświadczeń oraz wpisy do dowodów rejestracyjnych a także do "określonego zakresu i sposobu" wykonania badań. Stawiane diagnoście wymogi co do zakresu i sposobu wykonania badania technicznego pojazdu, a także co do wydawania zaświadczeń i wpisów w dowodzie rejestracyjnym, określone zostały w wydanym, na podstawie delegacji ustawowej wynikającej z art. 81 ust. 15 u.p.o.r.d., rozporządzeniu Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 czerwca 2012 r. w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania badań technicznych pojazdów oraz wzorów dokumentów stosowanych przy tych badaniach (Dz. U. 2012.996, ze zm.). W rozpoznawanej sprawie w przypadku pojazdu poddanego badaniu technicznemu skarżący nie dochował określonych przepisami procedur tj. nie skontrolował wymienionej w przepisach dokumentacji przed dokonaniem wpisu do dowodu rejestracyjnego. Stosownie do brzmienia z art. 81 ust. 12 p.o.r.d., badanie techniczne pojazdu z zamontowanym urządzeniem technicznym podlegającym dozorowi technicznemu może być przeprowadzone po przedstawieniu dokumentu wydanego przez właściwy organ dozoru technicznego, stwierdzającego sprawność urządzenia technicznego. Zgodnie zaś z § 1 pkt 1 lit. f) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2012 r. w sprawie rodzajów urządzeń technicznych podlegających dozorowi technicznemu (Dz. U. z 2012 r., poz. 1468)., dozorowi technicznemu podlegają następujące rodzaje urządzeń technicznych: 1) urządzenia ciśnieniowe, w których znajdują się ciecze lub gazy pod ciśnieniem różnym od atmosferycznego: f) zbiorniki na gaz skroplony lub sprężony, służące do zasilania silników spalinowych w pojazdach. Jednocześnie w myśl zgodnie z § 1 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 20 października 2006 r. w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego w zakresie projektowania, wytwarzania, eksploatacji, naprawy i modernizacji specjalistycznych urządzeń ciśnieniowych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1465), do specjalistycznych urządzeń ciśnieniowych zalicza się: 3) zbiorniki zamontowane w instalacjach zasilania pojazdów i statków żeglugi śródlądowej, napełniane: a) skroplonym gazem węglowodorowym LPG stanowiącym mieszaninę węglowodorów, zwane dalej "zbiornikami LPG". Jak zarazem stanowi art. 13 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o dozorze technicznym (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 1125 z późn. zm.)., jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej w toku eksploatacji urządzeń technicznych objętych dozorem technicznym pełnym organ właściwej jednostki dozoru technicznego wykonuje okresowe i doraźne badania techniczne. Urządzenia techniczne objęte dozorem technicznym, z wyjątkiem urządzeń, o których mowa w art. 15 ust. 1, mogą być eksploatowane tylko na podstawie decyzji zezwalającej na ich eksploatację, wydanej przez organ właściwej jednostki dozoru technicznego. (art. 14 ust. 1). W technicznie uzasadnionych przypadkach część badań urządzenia technicznego, o których mowa w ust. 2 pkt 2-4, może być przeprowadzona u wytwarzającego urządzenie. Wyniki tych badań oraz stan techniczny urządzenia określa się w protokole badania; wyniki te mogą być uwzględniane przy badaniu urządzenia u eksploatującego, poprzedzającym wydanie decyzji zezwalającej na eksploatację urządzenia. Na podstawie pozytywnych wyników badań I wykonanych czynności, o których mowa w ust. 2, organ właściwej jednostki dozoru technicznego wydaje decyzję zezwalającą na eksploatację urządzenia, w której ustala formę dozoru technicznego, jaką będzie objęte to urządzenie. ( ust. 3-4) Zgodnie natomiast z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 20 października 2006 r. w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego w zakresie projektowania, wytwarzania, eksploatacji, naprawy i modernizacji specjalistycznych urządzeń ciśnieniowych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1465), zatytułowanym "Formy dozoru technicznego i terminy badań specjalistycznych urządzeń ciśnieniowych", "Zbiorniki LPG zamontowane na stałe w pojazdach samochodowych" (Ip. 13), objęte są formą dozoru określaną jako: pełna* (bez prowadzenia ewidencji), a termin badania zbiornika LPG wyznaczono co 10 lat. Z powyższego wynika zatem niezbicie, że zbiornik [...] zamontowany w przedmiotowym samochodzie jest urządzeniem podlegającym dozorowi technicznemu. Do tego zbiornika [...] organ dozoru technicznego wydał stosowną decyzję. Stosowanie do wymogu wynikającego art. 81 ust. 5 ustawy, okresowe badanie techniczne pojazdu przeprowadza się corocznie, z zastrzeżeniem ust. 6- 10. Natomiast, zgodnie z art. 84 ust. 1 ustawy badanie techniczne pojazdów wykonuje zatrudniony w stacji kontroli pojazdów uprawniony diagnosta. Jak wynika z 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 czerwca 2012 r. w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania badań technicznych pojazdów oraz wzorów dokumentów stosowanych przy tych badaniach (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 776 z późn. zm.), zakres okresowego badania technicznego pojazdu obejmuje m.in.: sprawdzenie warunków dodatkowych dla pojazdów, określonych w § 17-22, § 38-42 i § 52 rozporządzenia o warunkach technicznych ( pkt 4). W przypadku badania technicznego pojazdu z zamontowanym urządzeniem technicznym, o którym mowa w art. 81 ust. 12 ustawy, uprawniony diagnosta w rejestrze zamieszcza informacje o dopuszczeniu urządzenia technicznego do eksploatacji, podając numer i datę wystawienia protokołu oraz decyzji dopuszczającej urządzenie do eksploatacji wydanej przez właściwy organ dozoru technicznego (z § 6 ust. 7 ww. rozporządzenia). Dla zbiorników gazu LPG, dla których nie określono numeru protokołu lub numeru decyzji wydanej przez właściwy organ dozoru technicznego, zamieszcza się numer zbiornika oraz datę ważności decyzji wydanej przez ten organ. W myśl natomiast § 41 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 305 z późn. zm.) stanowi, że "Pojazd przystosowany do zasilania gazem powinien odpowiadać warunkom określonym w załączniku nr 9 do rozporządzenia", gdzie brzmienie § 4 ust. 1: "Zbiorniki powinny spełniać wymagania określone w warunkach technicznych dozoru technicznego. Zbiorniki powinny być zbadane i dopuszczone do eksploatacji przez Transportowy Dozór Techniczny"., wyraźnie wskazuje, że to nie diagnosta określa, jaki jest stan techniczny zbiornika , [...] lecz Transportowy Dozór Techniczny. Przeprowadzając badanie techniczne samochodu diagnosta dokonał natomiast wpisu nie opierając się na wymaganej dokumentacji. W świetle przytoczonych powyżej regulacji nie można uznać, że skarżący dochował należytej staranności przy wykonywaniu badań technicznych. Niewątpliwie bowiem zaniechał sprawdzenia wymaganej dokumentacji. W konsekwencji doszło do wpisów w dowodzie rejestracyjnym, które nie odpowiadały stanowi rzeczywistemu. Powyższego naruszenia nie można uznać za nieistotne i niestwarzające zagrożenia dla ruchu drogowego. Ocena wagi usterek i naruszeń nie należy bowiem do diagnosty, ale określa ją załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. ( Dz. U. z 2015 r., poz. 305 ze zm.), zaś zgodnie z pkt. 10.5 lit. a) tabeli Działu I załącznika nr 1 do rozporządzenia usterką skutkującą uznaniem stanu technicznego pojazdu za niezadowalający jest, "Brak dokumentu wydanego przez Transportowy Dozór Techniczny i tabliczki znamionowej na zbiornik lub butlę, potwierdzających jego sprawność.". W oparciu o wytyczne dotyczące usterek zawartych w kolumnie czwartej załącznika nr 1 do rozporządzenia, należy wskazać, iż przedmiotowa usterka winna zostać określona jako usterka istotna (podział usterek precyzuje § 2 ust. 4 rozporządzenia). Zgodnie natomiast z § 6 ust. 2 rozporządzenia, w przypadku gdy w pojeździe stwierdzono usterki istotne, uprawniony diagnosta zamieszcza wpis o nich w zaświadczeniu o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu i określa wynik badania technicznego jako negatywny. Mając na uwadze powyższe należy zgodzić się z organami, że brak dokumentu wydanego przez[...], potwierdzającego sprawność urządzenia uniemożliwiał diagnoście określenie wyniku badania technicznego jako pozytywny. W analizowanej sprawie wystąpiły zatem przesłanki określone w art. 84 ust. 3 pkt 1 i pkt 2 ustawy, zobowiązujące organ pierwszej instancji do cofnięcia diagnoście i uprawnień do wykonywania badań technicznych pojazdów. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 marca 2013 r. (II GSK 2427/11, LEX nr2427/11) "...ze zwrotu »starosta cofa« wynika, iż organ ten ma obowiązek cofnięcia uprawnień diagnoście, gdy w toku przeprowadzonej kontroli stwierdzi niezgodność pomiędzy wydanym zaświadczeniem albo dokonanym wpisem do dowodu rejestracyjnego pojazdu a stanem faktycznym lub obowiązującymi przepisami prawa. Ustawa nie dopuszcza żadnego wyjątku, który wyłączałby wydanie takiej decyzji, w szczególności decyzja ta nie jest uzależniona od motywów, którymi kierował się diagnosta, naruszając art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy". Decyzja w przedmiocie cofnięcia diagnoście uprawnień do wykonywania badań technicznych ma charakter decyzji związanej co oznacza, że właściwy organ (starosta) ma obowiązek cofnąć opisanego rodzaju uprawnienia w każdym przypadku stwierdzenia okoliczności wymienionych w art. 84 ust. 3 pkt 1 i pkt 2 ustawy. To oznacza również, że podjęcie opisanego rodzaju orzeczenia przez starostę nie jest uzależnione od winy diagnosty (jej stopnia) w zaistnieniu okoliczności stanowiących normatywną podstawę cofnięcia uprawnień jak również motywów, którym kierował się diagnosta. Jak już bowiem wskazywano, odpowiedzialność za prawidłowe przeprowadzenie badania technicznego pojazdu, w świetle normatywnie określonych warunków jego wykonywania, spoczywa na diagnoście. Ustawa nie różnicuje również wagi naruszeń wskazanych w art. 84 ust. 3 ustawy, jakich dopuścił się diagnosta przeprowadzający badanie techniczne pojazdu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2013 r" IIGSK 60/12, LEX nr 1337191). Wbrew twierdzeniom Strony, sprawa została rozpatrzona wnikliwie i wszechstronnie, na podstawie całości materiału dowodowego. Organ nie naruszył przepisów postępowania - art. 7, art. 77 i art. 80 Kpa. Wszelkie okoliczności faktyczne sprawy oraz motywy prawne, wraz z powołaniem właściwych przepisów prawa zostały przedstawione w uzasadnieniu decyzji. Tym samym, w związku z faktem, iż skarżący jako uprawniony diagnosta przeprowadził badania techniczne niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania oraz wydał zaświadczenia niezgodnie ze stanem faktycznym, co wyczerpuje przesłanki określone w art. 84 ust. 3 pkt 1 i pkt 2 ustawy, należało cofnąć uprawnienie do wykonywania badań technicznych. Jakkolwiek cofnięcie diagnoście uprawnień do wykonywania badań technicznych stanowi dolegliwą sankcję to należy pamiętać, że celem opisanej regulacji jest "odsunięcie od czynności diagnostycznych nierzetelnych diagnostów. Wydanie przez diagnostę zaświadczenia czy też dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami może mieć bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo ruchu drogowego, godzić w życie i zdrowie ludzkie" (zob.: uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2012 r., II GPS 2/11, LEX nr 1124034, ONSAiWSA 2012/3/37). Końcowo Sąd zauważa, że brak jest podstaw do przedstawienia Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego. Tutejszy Sąd zadał bowiem pytanie prawne do TK postanowieniem z dnia 19 maja 2016 r. – sygn. III SA/Po 1167/15 dotyczące oceny konstytucyjności art. 84 ust. 3 pkt. 1 i 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, a Trybunał Konstytucyjny postanowieniem z dnia 19 grudnia 2017 r. sygn. P 16/16 umorzył postępowanie w tej sprawie. W uzasadnieniu postanowienia TK wskazał m. in.w pkt 4, że art. 84 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym musi być stosowany w sposób ścisły, po wnikliwym zbadaniu stanu faktycznego konkretnej sprawy Reasumując, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, wobec czego oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. )