III SA/Po 451/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędziowie WSA Marzenna Kosewska (spr.) WSA Walentyna Długaszewska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi P. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia ... w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji określającej zobowiązania podatkowe w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego oddala skargę Naczelnik Urzędu Celnego w Poznaniu postanowieniem z dnia ..., działając na podstawie art. 239b § 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.), orzekł o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji tego organu z dnia ... określającej P. zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki L., w wysokości ...zł. W uzasadnieniu Naczelnik Urzędu Celnego w Poznaniu wskazał, że decyzja z dnia ... nie jest ostateczna i dotyczy określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego w.w. samochodu osobowego. Decyzją z dnia ... zabezpieczono na majątku podatnika przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym w wysokości ... zł oraz kwotę odsetek za zwłokę należnych od tego zobowiązania w wysokości ... zł. Termin zapłaty zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym określonego decyzją nr ... przedawniał się z upływem 2014 r. Mając na uwadze okres, jaki pozostał do upływu terminu przedawnienia, organ stwierdził, że zobowiązanie nie zostanie wykonane. Okres do upływu przedawnienia zobowiązania podatkowego był bowiem krótszy niż trzy miesiące. P. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie w całości i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonemu orzeczeniu skarżący zarzucił naruszenie: art. 239b § 1 pkt 4 i § 2 Ordynacji podatkowej oraz art. 122, art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1, art. 188, art. 199 w związku art. 120, art. 191 i art. 192 oraz art. 217 § 2, art. 121 § 1 oraz art. 124 w związku z art. 120 Ordynacji podatkowej. Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu postanowieniem z dnia ..., działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 oraz art. 239b § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie zaistniały przesłanki zastosowania rygoru natychmiastowej wykonalności. Organ wskazał, że na podstawie danych uzyskanych z Urzędu Skarbowego ... ustalił, że skarżący zalega z należnościami podatkowymi PIT-28 i PIT-36L za 2013 r., natomiast prowadzona dotychczas egzekucja jest nieskuteczna. Ponadto organ wezwał podatnika do złożenia oświadczenia o nieruchomościach oraz prawach majątkowych, które mogą być przedmiotem hipoteki przymusowej, a także o rzeczach ruchomych oraz zbywalnych, które mogą być przedmiotem zastawu skarbowego. Pismem z dnia 4 czerwca 2014 r. podatnik odmówił złożenia oświadczenia. Z nadesłanych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego ... informacji wyniknęło, że P. jest właścicielem nieruchomości gruntowej położonej w ..., przy czym jest ona obciążona hipoteką umowną zwykłą na kwotę ... zł oraz hipoteką umowną kaucyjną na kwotę .... Ponadto podatnik posiadał nieruchomość położoną w ..., jednak w dniu ... nastąpiło przeniesienie własności na ..., oraz nieruchomość gruntową położoną w Bugaju, której przeniesienia własności dokonano na rzecz ... W ocenie organu odwoławczego powyższe ustalenia pozwalają na jednoznaczne uznanie, że została spełniona przesłanka zawarta w przepisie art. 239b § 1 pkt. 1 i 4 Ordynacji podatkowej. Równocześnie istnieje realne zagrożenie dla wykonania zobowiązania wynikającego z w.w. decyzji. Tym samym został spełniony wymóg wskazany w art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu ..., wnosząc o uchylenie w całości postanowienia Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia ... oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego w Poznaniu z dnia ..., zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie następujących przepisów: art. 122, art. 180 §1, art. 181, art. 187 § 1, art. 188 oraz art. 199 w związku z art. 120 Ordynacji podatkowej, ponadto art. 239b § 1 pkt. 1 i 2 oraz § 2 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że organ zaniechał podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz dokonał błędnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Zdaniem strony organ nie ustalił zarówno tego, czy w momencie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia przeciwko stronie toczyło się postępowanie egzekucyjne dotyczące innych należności pieniężnych i oparł rozstrzygnięcie na informacjach uzyskanych niemal trzy miesiące wcześniej, jak również w sytuacji, w której organ nie ustalił wartości majątku strony, a tym samym nie wykazał, by wartość ta nie była odpowiednia do wartości zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym i nie umożliwił zaspokojenia tego zobowiązania w całości. Skarżący stanął na stanowisku, że organ nie uprawdopodobnił, że zobowiązanie wnikające z decyzji nie zostanie wykonane. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia – w granicach i według kryteriów określonych przywoływanymi wyżej przepisami Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem wbrew jej twierdzeniu, postanowienie nie narusza prawa. Zdaniem Sądu stan faktyczny sprawy jest bezsporny i został przedstawiony powyżej przy omawianiu stanowisk obu stron. Brak jest zatem konieczności jego ponownego prezentowania. Zasadniczą kwestią sporną jest dokonana przez organy podatkowe ocena wystąpienia przesłanek z art. 239b § 1 pkt. 1 i 4 oraz § 2 Ordynacji podatkowej dających podstawę do nadania niestatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Poznaniu z dnia ... rygoru natychmiastowej wykonalności. Stosownie do art. 239a Ordynacji podatkowej powołanego w podstawie zaskarżonego postanowienia, decyzja nieostateczna, nakładająca na stronę obowiązek podlegający realizacji w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie podlega wykonaniu, chyba że decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Z kolei zgodnie z art. 239b § 1 Ordynacji podatkowej decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, jeśli: 1) organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych, 2) strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia, 3) strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości, 4) okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące. Dodatkowo, zgodnie z § 2 art. 239b Ordynacji podatkowej, przepis § 1 stosuje się, jeżeli organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Z przywołanych przepisów wynika, że dla nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek. Pierwszą przesłanką jest zaistnienie co najmniej jednej z czterech okoliczności opisanych w § 1 art. 239b Ordynacji podatkowej. Drugą przesłanką wskazaną w przywołanym uregulowaniu jest uprawdopodobnienie, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. W kontekście tej przesłanki wskazać należy, że uprawdopodobnienie wystąpienia danej okoliczności oznacza wykazanie, iż zachodzi duże prawdopodobieństwo – graniczące z pewnością – zmaterializowania się jej. Trafnie Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu wyjaśnił, iż przesłanka "uprawdopodobnienia" niewykonania zobowiązania nie może być utożsamiana z udowodnieniem tej okoliczności. Sprowadza się ona do wykazania stosowną argumentacją istnienia uzasadnionej obawy, przypuszczenia, że zobowiązanie to wygaśnie wskutek upływu terminu przedawnienia. Podzielić należy powszechnie akceptowany w orzecznictwie sądowym pogląd, że w związku z przyjętym przez ustawodawcę sformułowaniem "uprawdopodobni" należało uznać, że ustawodawca nie wymaga od organu podatkowego wykazania okoliczności za pomocą przewidzianych przepisami procedury dowodów, a rygory uznania jego twierdzeń są złagodzone i odformalizowane. Uprawdopodobnienie jest surogatem dowodu i nie oznacza konieczności udowodnienia danej okoliczności. Sprowadza się zaś do uzyskania przekonania o istnieniu określonych okoliczności faktycznych w nieskrępowanym regułami dowodowymi procesie myślowym. Już z tego powodu jako bezzasadne jawią się ujęte zarzuty odnoszące się do naruszenia przepisów postępowania dowodowego, tj. art. 122, art. 180 §1, art. 181, art. 187 § 1, art. 188 oraz art. 199 w związku z art. 120 Ordynacji podatkowej. Przepisy te nie znajdują bowiem zastosowania w postępowaniu w sprawie nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności – w takim zakresie, na jaki wskazuje strona w treści skargi. Organ podatkowy nie był w tym wypadku obowiązany do podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Przesłanka uprawdopodobnienia niewykonania zobowiązania (art. 269b § 2 Ordynacji podatkowej) nie może być utożsamiana z udowodnieniem tej okoliczności, a jedynie sprowadza się do wykazania stosowną argumentacją istnienia uzasadnionej obawy, przypuszczenia, że zobowiązanie to wygaśnie wskutek upływu terminu przedawnienia. Rezultat ustalenia przez organ podatkowy istnienia takiego prawdopodobieństwa musi znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu postanowienia o nadaniu decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności. Rygor ten został w realiach rozpoznawanej sprawy spełniony. Organ drugiej instancji wykazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że zaistniały podstawy do nadania rygoru, o których mowa w art. 239 § 1 pkt. 1 i 4 oraz w § 2 tego przepisu Ordynacji podatkowej. Otóż, po pierwsze, organ odwoławczy prawidłowo przyjął, że w sprawie zaistniała przesłanka z art. 239b § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Z informacji uzyskanej w dniu 5 grudnia 2014 r. od Naczelnika Urzędu Skarbowego ... wyniknęło, że względem podatnika prowadzone jest postępowanie egzekucyjne z tytułu innych należności aniżeli orzeczone mocą przedmiotowej decyzji, tzn. z tytułu zaległości w podatku dochodowego od osób fizycznych. Równocześnie w rozpoznawanej sprawie organ wykazał, że okres, jaki pozostawał do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w dniu wydania postanowienia w pierwszej instancji był krótszy niż trzy miesiące (art. 239b § 1 pkt 4). Postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w Poznaniu zostało doręczone stronie w dniu ..., termin przedawnienia zobowiązania podatkowego określonego nieostateczną decyzją z dnia ...kończył bieg z upływem 31 grudnia 2014 r. Po drugie, organ odwoławczy uprawdopodobnił, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane (art. 239b § 2). P. posiadał na dzień wydania zaskarżonego postanowienia zaległości podatkowe za 2013 r. wobec Naczelnika Urzędu Skarbowego .... Należy podkreślić, że pomimo twierdzeń strony zawartych w skardze, skarżący nie wykazał, by do dnia wydania zaskarżonego postanowienia spłacił zaległości podatkowe za 2013 r. wobec Naczelnika Urzędu Skarbowego .... Organ odwoławczy uprawdopodobnił, że w chwili nadania rygoru natychmiastowej wykonalności zachodziły okoliczności świadczące o tym, że zobowiązany nie wykona zobowiązania wynikającego z decyzji nieostatecznej. Otóż, jak wspomniano, prowadzona wobec zobowiązanego przez NUS ... egzekucja administracyjna była bezskuteczna, w trakcie zaś postępowania egzekucyjnego podatnik odmówił złożenia oświadczenia o posiadanych przedmiotach majątkowych, które mogłyby być przedmiotem zabezpieczenia. Ponadto w latach 2013 i 2014 podatnik przeniósł własność dwóch nieruchomości na inne podmioty: ... W związku z powyższym za uzasadnione należało uznać stwierdzenie Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu, że zaistnienie powyższych okoliczności było wystarczające dla nadania decyzji nieostatecznej Naczelnika Urzędu Celnego w Poznaniu z dnia ... Z tych powodów uznając, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę jako nieuzasadnioną.