III SA/Po 455/08

Wojewódzki Sąd Administracyjnym w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi Sp. z o.o. w A. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [ ... ]r. Nr [ ... ] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe; postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ B. Sokołowska Skarżąca Spółka przy skardze na decyzję Dyrektora Izby Celnej wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, ewentualnie o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu żądania wskazała, że zatrudnia 13 pracowników i zajmuje się szyciem odzieży do jazdy konnej. Wykonywana działalność jest nisko opłacalna. W roku obrotowym 2006 strata wyniosła [ ... ]zł, a w roku 2007 osiągnęła poziom [ ... ] zł. Skarżąca nie posiada majątku, który mógłby zostać spieniężony na potrzeby uiszczenia opłat od wniesionych skarg. Niemniej wpis w 3 sprawach, w sumie 1.500,00 zł, został uiszczony. Łączna kwota wpisów, jakie Spółka jest zobowiązana jeszcze ponieść, to według jej wyliczeń 14.500,00 zł (29 spraw x 500,00zł). Kapitał zakładowy Spółki wynosi [ ... ]zł. Wartość środków trwałych to [ ... ] zł. Na rachunku bankowym Spółka zgromadziła środki w wysokości [ ... ]zł. Postanowieniem z dnia 08 października 2008r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówił Wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia Skarżąca złożyła sprzeciw, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym: zwolnienie od kosztów sądowych, ewentualnie zwolnienie od wpisu od skargi. W uzasadnieniu sprzeciwu Skarżąca nie kwestionuje ustaleń faktycznych poczynionych w postanowieniu referendarza sądowego, lecz dokonaną na ich podstawie ocenę sytuacji majątkowej pod kątem zasadności przyznania prawa pomocy. Podkreśla, że okoliczność, iż posiada na rachunku bankowym [ ... ]zł, z których miałaby uiścić koszty sądowe nie uwzględnia całokształtu jej sytuacji majątkowej. Kwota powyższa obejmuje odszkodowanie przyznane Spółce przez zakład ubezpieczeń na pokrycie szkody poniesionej wskutek kradzieży mienia. Z kolei wysokość przychodów nie stanowi o dobrej sytuacji majątkowej przedsiębiorstwa, którego działalność przynosi straty. Majątek trwały Spółki ma znikomą wartość, a Spółka nie ma zdolności do zaciągania kredytu ze względu na brak możliwości jego zabezpieczenia. Skarżąca nie zgodziła się z poglądem, iż opłaty sądowe może ona pokryć przez zażądanie dopłat od wspólników. Wskazała przy tym, że przesłanki prawa pomocy nie dotyczą sytuacji wspólników spółki kapitałowej, lecz samej spółki. Gdyby było inaczej ubieganie się o prawo pomocy przez spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, których umowy przewidują dopłaty, byłoby bezprzedmiotowe, gdyż należałoby badać sytuację majątkową wspólników, do czego brak jest podstaw prawnych. W konsekwencji wniesienia sprzeciwu, orzeczenie referendarza sądowego utraciło moc. W tym stanie rzeczy Sąd rozpoznał wniosek Skarżącej na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem Skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 §2 pkt 2 p.p.s.a. Wyjaśnić należy, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznej i zwolnienie od ich ponoszenia następuje na zasadzie wyjątku od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych - art. 84 Konstytucji RP. Na tym tle zwolnienie od obowiązku uiszczenia opłaty sądowej stanowi instytucję, która może znaleźć zastosowanie jedynie wtedy, gdy strona rzeczywiście nie posiada żadnych możliwości finansowych uiszczenia opłaty sądowej, czyli niewątpliwy brak dostatecznych środków na opłaty ogranicza jej realizację prawa do sądu. Wysokość środków pieniężnych zgromadzonych przez Skarżącą na rachunku bankowym wyklucza możliwość przyznania jej prawa pomocy. Sytuacja majątkowa Spółki usprawiedliwia ocenę, że posiada ona środki na uiszczenie pełnych kosztów sądowych we wszystkich sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem. Okoliczność, iż zgromadzone na rachunku środki w kwocie ponad [ ... ]zł pochodzą z odszkodowania wypłaconego przez ubezpieczyciela tytułem wyrównania strat poniesionych na skutek kradzieży mienia nie może zmienić tej oceny. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Natomiast w okolicznościach niniejszej sprawy przyznanie prawa pomocy prowadziłoby do ochrony majątku Spółki przed przeznaczeniem go na koszty postępowań sądowych powstałych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Źródło pochodzenia środków finansowych nie jest okolicznością istotną z punktu widzenia ustawowych przesłankach przyznania prawa pomocy. Dlatego podniesione okoliczności nie mogą być podstawą zwolnienia od kosztów sądowych. Straty wykazane w sprawozdaniach finansowych nie uzasadniają oceny, że Skarżąca nie posiada środków na uiszczenia kosztów sądowych. Załączony do akt sprawy odpis z Krajowego Rejestru Sądowego oraz argumentacja wniosku nie ujawniają, aby brak zysku z prowadzonej działalności gospodarczej rodził niebezpieczeństwo utraty płynności finansowej, powstania zaległości w regulowaniu należności, czy zagrożenie postępowaniami egzekucyjnymi. Wbrew argumentacji zawartej w sprzeciwie, przy ocenie zdolności do poniesienia kosztów sądowych należy wziąć pod uwagę wysokość generowanego rocznego przychodu przez spółkę kapitałową, czy możliwość uzyskania dopłat od wspólników. Jednocześnie badanie zdolności płatniczych określonych możliwością pozyskania dopłat od wspólników nie oznacza, że przyznanie prawa pomocy zostaje uzależnione od sytuacji majątkowej wspólników Spółki. Przychód generowany na poziomie ponad pół miliona złotych rocznie uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy. Skarżąca nie wykazała również, że brak dopłat od wspólników, rodzi konieczność gromadzenia środków finansowych na podstawie umowy kredytu albo pożyczki. Stwierdzając zatem, że Skarżąca Spółka dysponuje środkami, które, nawet bez wsparcia się kredytem czy pożyczką, są wystarczające na pokrycie pełnych kosztów sądowych, na podstawie art. 246 §2 pkt 2 oraz art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia. /-/ B. Sokołowska D.W.d