III SA/Po 458/08

Dnia 6 listopada 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marzenna Kosewska po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2008 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. Z. na czynność Wójta Gminy z dnia [...] roku w przedmiocie zwolnienia sołtysa postanawia: odrzucić skargę /-/ M. Kosewska A. Z. w dniu [...] roku wniósł bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na zwolnienie sołtysa z dnia [...] roku . W uzasadnieniu pisma skarżący podał, że w dniu 7 lipca 2003 roku na zebraniu wiejskim w M. (gmina C., powiat P.) został wybrany sołtysem i od tego dnia datuje się utworzenie Sołectwa M.. Zaznaczył, że w dniu 24 marca 2006 roku na Zebraniu Wiejskim "Wójt zwolnił Sołtysa". Skarżący podniósł, że było to sprzeczne ze Statutem Sołectwa, którego § 25 stanowi, iż rezygnacja z pełnionej funkcji sołtysa lub członka Rady Sołeckiej nastąpić może wyłącznie w formie oświadczenia woli złożonego osobiście wobec Zebrania Wiejskiego. Przy czym podkreślił, że on takiej rezygnacji przed wyborcami nie składał. Dodał jednak, iż nawet gdyby przyjąć jednodniową jego rezygnację, to i tak W. P. wybrany na pełniącego obowiązki Sołtysa w dniu 27 marca 2006 roku zrezygnował z tej funkcji i powstał jednocześnie komitet do spraw wyboru nowego Sołtysa. Zdaniem skarżącego działanie Wójta Gminy było również sprzeczne z § 15 Statutu Sołectwa, zgodnie z którym jeżeli zebranie wiejskie zwoływane jest na wniosek Rady Sołeckiej, Rady Gminy lub Wójta, to organy te mają obowiązek podać Sołtysowi cel, dla którego zebranie ma być zwołane. Skarżący wskazał, że Wójt Gminy C. zarzucił mu, iż wymeldował się z M., w związku z czym nie może pełnić funkcji Sołtysa. Stanowisko to zostało potwierdzone przez Wojewodę w pismach z dnia 27 kwietnia i 30 maja 2006 roku. Podniósł jednak, że jest ono sprzeczne z informacją otrzymaną przez niego z NSA. Wobec błędnego wniesienia powyższego pisma bezpośrednio do Sądu, wykonując zarządzenie z dnia 12 sierpnia 2008 roku, przesłano powyższe pismo wraz z załącznikami i kopertą do Urzędu Gminy w C.. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy C. wniósł o jej odrzucenie względnie oddalenie. Argumentując swoje stanowisko Wójt wskazał, iż z treści pisma nie wynika jakie orzeczenie, bądź jaka czynność organu administracji publicznej jest przedmiotem skargi. Jeśli przyjąć, że przedmiotowa skarga dotyczy czynności z dnia [...] tj. "zwolnienie sołtysa", to podlega ona odrzuceniu. Organ administracji powołując treść przepisów art. 52 § 3 i § 4 oraz art. 58 § 1 pkt 2 i 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdził, że ponieważ strona nie wniosła o usunięcie naruszeń prawa do właściwego organu tj. do Zebrania Wiejskiego, skarga jest niedopuszczalna. Ponadto Wójt podniósł, że nie on powinien być strona w sprawie, gdyż jedynym organem władnym do odwołania Sołtysa jest Zebranie Wiejskie. Ponadto z ostrożności procesowej wskazał, że Pan Z. zrezygnował z pełnienia funkcji Sołtysa, a rezygnacja ta była skuteczna. Zarządzeniem z dnia 22 września 2008 roku skarżący został wezwany do sprecyzowania żądania skargi przez wskazanie w terminie 7 dni, czy przedmiotem skargi jest czynność "zwolnienie sołtysa" z dnia [...] roku, czy też inny akt lub czynność wskazanego organu administracji publicznej. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, skarżący wniósł pismo z dnia 30 września 2008 roku zatytułowane pozew - skarga przeciwko Urzędowi Gminy o bezprawne zwolnienie sołtysa i niewypłacenie diety sołeckiej oraz narażenie Sołectwa i Sołtysa na utratę dobrej opinii oraz poderwanie autorytetu Sołtysa poprzez podawanie nieprawdziwej informacji w tym zakresie przez byłego Wójta F. C. i obecnego S. S. z dnia [...] roku, po to by ukryć fakt niegospodarności i rozrzutności finansowej, kosztem sołectw i ich mieszkańców. W uzasadnieniu pisma skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Ponownie podkreślił, że informację o zameldowaniu podał na zebraniu Wójt C. i potem "tak lawirował i straszył, że zmusił (na trzy dni) mnie do złożenia rezygnacji, ustanawiając jednocześnie Pana P. W., który po trzech dniach, zgodnie z uzgodnieniami na ręce Pana Wójta złożył rezygnację na piśmie". Skarżący zarzucił Wójtowi naruszenie § 15 pkt 1 i pkt 2, § 16 pkt 2 i § 25 Statutu Sołectwa oraz art. 32 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym z dnia 8 marca 1990 roku. Wobec powyższego skarżący wniósł o: zasądzenie na jego rzecz diety sołeckiej wraz z odsetkami za okres od 24.03.2006 roku do dnia objęcia stanowiska sołtysa tj. do lutego 2007 roku; zasądzenie na rzecz Sołectwa kwoty 20 tys. zł., jako ekwiwalent za nerwy społeczeństwa, przeproszenie społeczeństwa Wsi M. przez Urząd Gminy i opublikowanie powyższego w prasie lokalnej i np. Głosie Wielkopolskim. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie z oświadczeniem A. Z. przedmiotem jego skargi z dnia 4 sierpnia 2008 roku jest dokonane w dniu [...] roku przez Wójta Gminy zwolnienie go ze stanowiska Sołtysa Sołectwa M.. Zgodnie z art. 35 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) zasady i tryb wyborów (powołania i odwołania) organów Sołectwa M. określa jego Statut z dnia [...] roku stanowiący załącznik nr [...] do uchwały Rady Gminy nr [...]. Podkreślić należy, że Statut ten przewiduje dwa tryby "zwolnienia Sołtysa" z pełnionej przez niego funkcji - odwołanie oraz rezygnację. Zgodnie z § 18 pkt 1 Statutu Zebranie Wiejskie w szczególności wybiera i odwołuje sołtysa. Powyższą regulację precyzuje § 23 ust. 1 Statutu, który stanowi między innymi, że Zebranie Wiejskie może odwołać Sołtysa jedynie na pisemny wniosek 1/5 mieszkańców Sołectwa uprawnionych do udziału w Zebraniu Wiejskim, złożony do Wójta Gminy. Z kolei § 25 Statutu dopuszcza rezygnację z pełnionej funkcji sołtysa, która - zgodnie z powołanym przepisem - może nastąpić wyłącznie w formie oświadczenia woli złożonego osobiście wobec Zebrania Wiejskiego. Jak wynika z powyższego, jedynie uchwała Zebrania Wiejskiego lub oświadczenie samego zainteresowanego mogą pozbawić go funkcji Sołtysa. Stwierdzić zatem należy, że regulacje zawarte w Statucie Sołectwa M. nie przyznają Wójtowi Gminy żadnych uprawnień do odwołania Sołtysa, czy też "zwolnienia" go w inny sposób z pełnionej funkcji. Podkreślenia wymaga fakt, że zgodnie z art. 101 ust. 1 i art. 101 a ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym przedmiotem skargi do sądu administracyjnego mogą być podjęte tylko przez organ gminy uchwały lub zarządzenia, a ponadto czynności prawne lub faktyczne, które naruszają prawa osób trzecich. Stosownie bowiem do treści art. 101 ust. 1 powołanej ustawy każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Natomiast art. 101 a ust. 1 powyższej ustawy stanowi, że przepisy art. 101 stosuje się odpowiednio, gdy organ gminy nie wykonuje czynności nakazanych prawem albo przez podejmowane czynności prawne lub faktyczne narusza prawa osób trzecich. W niniejszej sprawie pozbawienie skarżącego sprawowanej przez niego funkcji Sołtysa nie nastąpiło w drodze uchwały, zarządzenia, czynności prawnej, czy też faktycznej podjętej przez Wójta Gminy ani inny organ gminy. W konsekwencji stwierdzić należy, że faktycznie brak jest przedmiotu zaskarżenia wskazanego przez skarżącego - "zwolnienia sołtysa" z dnia [...] roku przez Wójta Gminy. Zaznaczyć jednak należy, że z pism skarżącego oraz pism przedłożonych ze skargą wynika, iż na Zebraniu Wiejskim w dniu [...] roku skarżący złożył oświadczenie o rezygnacji z funkcji Sołtysa (przyznał to sam skarżący w piśmie z dnia 30 września 2008 roku - str. 2 u góry oraz str. 3 w końcowej części pisma). Chcąc zanegować powyższą czynność (z uwagi na błąd, podstęp, groźbę), skarżący winien był uchylić się od skutków prawnych złożonego przez siebie oświadczenia o rezygnacji. Przy czym podkreślenia wymaga fakt, iż kwestia uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli z powodu jego wad jest instytucją prawa cywilnego, stąd właściwym w tym przedmiocie jest sąd powszechny - sąd cywilny, a nie sąd administracyjny. Na marginesie wskazać należy, że również uchwała zebrania wiejskiego o odwołaniu sołtysa nie może być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego (postanowienie NSA w Krakowie z dnia 09.12.2003r., II SA/Kr 2982/03). Zebranie wiejskie jest organem uchwałodawczym jednostki pomocniczej gminy, jaką jest sołectwo (art. 5 ust. 1 i art. 36 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym) i nie należy do organów gminy. Zgodnie bowiem z art. 11 a ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym organami gminy są: rada gminy oraz wójt lub burmistrz, czy prezydent miasta, przy czym katalog ten jest zamknięty. Mając na względzie powyższe - wobec niemożności dokonania przez sąd administracyjny oceny oświadczenia skarżącego z dnia [...] o rezygnacji z funkcji Sołtysa - Sąd, na podstawie powołanego powyżej art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji postanowienia. /-/ M. Kosewska D.W.d