III SA/Po 46/21

Dnia 6 października 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.) Asesor WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 października 2021 roku sprawy ze skargi H. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia [...] listopada 2020 roku nr [...] w przedmiocie uznania zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego za nieuzasadniony I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] września 2020 r. nr [...] oraz postanowienie Poczty Polskiej S.A. z dnia [...] września 2019 r. nr [...] WR.KK.P 08624978; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] na rzecz skarżącej kwotę [...]- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Dyrektor Izby Skarbowej zaskarżonym postanowieniem z [...] listopada 2020 r. nr [...], utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z [...] września 2020 r. w przedmiocie zarzutu dotyczącego postępowania egzekucyjnego, prowadzonego wobec H. K. (dalej także jako zobowiązana, skarżąca), na podstawie tytułu wykonawczego z [...] czerwca 2019 r. nr [...], wystawionego przez [...] S.A. Wskazane rozstrzygnięcia zapadły na podstawie następujących ustaleń. Organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanej, na podstawie wskazanego wyżej tytułu wykonawczego wystawionego przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej, [...] S.A., obejmującego należności z tytułu opłaty abonamentowej za okres od stycznia 2014 r. do stycznia 2019 r. Odpis tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanej [...] lipca 2019 r. Pismem z [...] lipca 2019 r. zobowiązana wniosła zarzut egzekucyjny, podnosząc nieistnienie egzekwowanego obowiązku. W uzasadnieniu wskazała, że nie była właścicielką odbiornika RTV, ponieważ od 20 lat mieszka z matką, L. A., urodzoną [...] listopada 1927 r., która zgodnie z przepisami powinna być zwolniona od opłat abonamentowych, gdyż ukończyła 75 lat i była kombatantką. Dalej napisała, ze zgodnie z przepisami również ona powinna być zwolniona z ponoszenia opłat abonamentowych, gdyż w okresie objętym tytułem wykonawczym miała ukończone 60 lat i emerytura którą otrzymuje nie przekraczała we wskazanych latach 50% przeciętnego wynagrodzenia. Postanowieniem z [...] września 2019 r. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej [...] S.A. uznał zarzut nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony. Jak wynika z akt sprawy, zobowiązana nie wniosła zażalenia na to postanowienie. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...], wskazanym na wstępie postanowieniem z [...] września 2020 r. nr [...], wskazując na art. 17 § 1, art. 33 § 1 pkt 1 i art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 z późn. zm., dalej jako u.p.e.a.) również uznał zarzut nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony. Rozpoznając zażalenie zobowiązanej, Dyrektor Izby Skarbowej ww. postanowieniem z [...] listopada 2020 r., wskazując na art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm., dalej jako K.p.a.) - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ wyższego stopnia wskazał, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070 z późn. zm.), do postępowań wszczętych na podstawie u.p.e.a. i niezakończonych przed dniem [...] lipca 2020 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Dalej napisał, że zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Wierzyciel w postanowieniu z [...] września 2019 r., odnosząc się do wniesionego zarzutu nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym z [...] czerwca 2019 r., stwierdził że rejestracja odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego pod adresem: ul. [...], [...] zgłoszona została na imię i nazwisko zobowiązanej. Po zgłoszeniu rejestracji wydana została zobowiązanej książeczka radiofoniczna, stanowiąca dowód zarejestrowania przedmiotowych odbiorników i służyła do dokonywania opłat abonamentowych. W chwili wejścia w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych został natomiast zobowiązanej przyporządkowany indywidualny numer identyfikacyjny abonenta: [...] Organ wyższego stopnia podkreślił, że w toku postępowania wierzyciel przesłał duplikat wystawionego na podstawie danych przechowywanych w systemie informatycznym [...] S.A. "Zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych /telewizyjnych" z [...] lipca 2008 r. Z kolei w postanowieniu z [...] września 2019 r. wierzyciel skonstatował, że nie jest w posiadaniu dokumentu potwierdzającego dopełnienie formalności wyrejestrowania odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego ani dokumentu, który potwierdzałby zgłoszenie przez zobowiązaną zmian formalno-prawnych odnośnie zwolnienia od opłat abonamentowych. Dalej organ wyższego stopnia napisał, że obowiązki związane z rejestracją i opłatami z tytułu abonamentu RW mają swoje źródło w przepisach ustawy o opłatach abonamentowych z dnia [...] kwietnia 2005 r. (Dz. U. z 2014, poz. 1204 z późn. zm. - dalej jako u.o.a.). Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 wzmiankowanej ustawy, opłaty abonamentowe pobiera się za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych, w przypadku domniemania, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Ustawa nakłada na posiadaczy odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych jednoznaczny obowiązek rejestrowania odbiorników oraz uiszczania opłaty abonamentowej począwszy od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego. Obowiązek wnoszenia opłat trwa do dnia poprzedzającego dzień wyrejestrowania, który może nastąpić w momencie zaprzestania korzystania z urządzeń RTV lub do miesiąca, w którym potwierdzono uprawnienia do zwolnienia z opłat. Z przepisów ustawy wynika, że zwalnia się od opłat abonamentowych między innymi osoby, które: - ukończyły 75 lat (zwolnienie następuje z mocy prawa bez konieczności podejmowania jakichkolwiek czynności przez abonenta - art. 4 ust. 1 pkt 2 u.o.a.), - ukończyły 60 lat oraz mają ustalone prawo do emerytury, której wysokość nie przekracza miesięcznie kwoty [...]% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego (zwolnienie przysługuje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe oświadczenie abonenta o spełnianiu warunków do korzystania z tego zwolnienia i przedstawiono dokumenty potwierdzające uprawnienie do tego zwolnienia - art. 4 ust. 1 pkt 6 i ust. 3 u.o.a.). Zgodnie z § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1676 ), użytkownik odbiorników RTV, niezwłocznie powiadamia operatora wyznaczonego o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu, o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników, o którym mowa w § 9 oraz o zaprzestaniu używania odbiorników przez złożenie w placówce pocztowej formularza wypełnionego w części dotyczącej zmiany danych, wraz z podaniem indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika lub z wykorzystaniem strony internetowej operatora wyznaczonego do wypełnienia zgłoszenia. W okresie poprzedzającym wejście w życie powyższego rozporządzenia, o zmianie danych zawartych we wniosku rejestracyjnym, jak również o zaprzestaniu używania odbiorników RTV, użytkownik (abonent), zgodnie z treścią § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r., poz. 1342), obowiązującego do 31 grudnia 2013 r., niezwłocznie powinien powiadomić właściwą placówkę [...]. Analogiczne w tym zakresie rozwiązania przewidywał obowiązujący wcześniej § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 141, poz. 1190), a także rozporządzenie Ministra Łączności z dnia [...] lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 1993 r., Nr 70 poz. 338). Na opisane postanowienie H. K. wniosła skargę do WSA w Poznaniu, stwierdzając że organ nie odniósł się do istoty problemu przez nią podniesionego. Wierzyciel bowiem nie przedłożył żadnych dokumentów świadczących o tym, że była właścicielką radioodbiornika, na podstawie których wysunięto wezwanie do zapłaty zaległego abonamentu. Podkreśliła, że nie była w posiadaniu zarejestrowanego odbiornika, a zatem wierzyciel nie może żądać od niej informacji, że wyrejestrowała odbiornik. Zarzuciła, że wierzyciel obciąża obywateli, w tym skarżącą, negatywnymi konsekwencjami związanymi z koniecznością nieustannego przechowywania dowodów – ewentualnego wyrejestrowania odbiornika – co w wypadku skarżącej jak uważa nie miało miejsca – a sama [...] S.A. nie jest w stanie przedstawić dowodu doręczenia zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego tj. dokumentów na podstawie których wnioskuje o tym, że skarżąca była właścicielem abonamentowym i na podstawie których wysuwa wobec skarżącej wezwanie do zapłaty. [...] powołuje się na art. 6 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie która z faktu tego wywodzi skutki prawne, a nie potrafi przedłożyć dokumentów potwierdzających fakt, że skarżąca była właścicielem abonamentowym odbiornika. Nadto stwierdziła, że za ww. okres zgodnie z przepisami i tak powinna być zwolniona z opłat, gdyż miała ukończone 60 lat i emerytura którą otrzymuje nie przekraczała we wskazanych latach 50% przeciętnego wynagrodzenia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty Sąd uznał za zasadne. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej jako P.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na podstawie zaś art. 135 P.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Z treści ww. przepisów wynika zatem możliwość objęcia sądową kontrolą legalności nie tylko zaskarżonego aktu (w niniejszej sprawie - postanowienia), ale również wszystkich innych aktów lub czynności, które zostały wydane w ramach tego samego stosunku administracyjno-prawnego, ponieważ użyty w obu tych przepisach termin "sprawa" występuje w znaczeniu materialnym, a nie procesowym. Granice sprawy administracyjnej wyznaczają zatem zakres sądowej kontroli działalności administracji publicznej, o której stanowi art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), która to kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny nie był wierzycielem, a więc stosownie do treści art. 34 § 1 u.p.e.a. był zobowiązany do uzyskania stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów i tym stanowiskiem był związany. W tym miejscu należy wskazać, że o ile stanowisko wierzyciela wiązało organy egzekucyjne obu instancji, co do treści ich rozstrzygnięcia, to sąd, rozpoznając skargę na postanowienia tych organów, w ramach swojej kognicji, dokonuje samodzielnej oceny zgłoszonych przez stronę skarżącą zarzutów, a więc kontroluje także, czy wierzyciel w swoim stanowisku, zgodnie z prawem uznał, że faktycznie istniało wymagalne zobowiązanie z tytułu nieuiszczonej opłaty abonamentowej za wskazany okres, oraz, że dokonano doręczenia upomnienia, a tym samym, czy dopuszczalne było prowadzenie egzekucji administracyjnej. W dalszej kolejności sąd dokonuje merytorycznej oceny rozstrzygnięć organów egzekucyjnych, co do ich zgodności z prawem. Należy również wskazać, że zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a., Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Podstawą orzekania przez Sąd jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed organami. Kontrolując zatem zaskarżone rozstrzygnięcie Sąd nie ogranicza się jedynie do tego aktu, lecz bada, czy ustalone przez organ okoliczności znajdują odzwierciedlenie w dokumentacji zgromadzonej w nadesłanych aktach sprawy. Podkreślenia przy tym wymaga, że to na organie ciąży obowiązek przedłożenia wraz ze skargą kompletnych akt, zawierających wszystkie dowody i dokumenty, które stały się podstawą wydanego przez niego aktu i które pozwolą sądowi dokonującemu kontroli na pełną ocenę jego zgodności z prawem. W kontrolowanej sprawie przedmiotem oceny Sądu jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z [...] listopada 2020 r., którym organ utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z [...] września 2020 r. w przedmiocie zarzutu dotyczącego postępowania egzekucyjnego, prowadzonego wobec skarżącej na podstawie tytułu wykonawczego z [...] czerwca 2019 r., wystawionego przez wierzyciela [...] S.A. Skarżąca podniosła zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku. Jak wynika z materiału źródłowego, którym dysponuje wierzyciel, [...] nie jest w stanie udokumentować, że skarżąca zarejestrowała odbiornik RTV; [...] ma wyłącznie duplikat zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych – numer [...] (k. 26) i dysponuje informacjami zawartymi w tym zawiadomieniu: że skarżąca jest bazie danych użytkowników odbiorników, adresem skarżącej, numerem imiennej książeczki abonamentowej. Duplikat został wygenerowany z systemu. Operator publiczny z urzędu nadawał indywidualny numer abonenta po wejściu w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 187 poz. 1342). W toku postępowania skarżąca uzasadniała zarzut tym, że nie była właścicielką odbiornika RTV, bowiem właścicielką odbiornika była mama skarżącej. Z kolei w skardze podkreśliła, że nie była w posiadaniu zarejestrowanego odbiornika. Stwierdzić trzeba, że z akt sprawy nie wynika, czy i kiedy doszło do zarejestrowania odbiornika RTV na nazwisko skarżącej, a zatem Sąd nie mógł zweryfikować tej okoliczności, istotnej wobec zarzutu skargi. [...] S.A. wskazała wyłącznie jednozdaniowo, że taka rejestracja została zgłoszona na imię i nazwisko skarżącej. W konsekwencji takie czynności jak nadanie indywidualnego numeru identyfikacyjnego jako użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych, naliczanie opłat i zapisywanie zaległości na koncie użytkownika, czy w końcu wystawienie tytułu wykonawczego, wymagają przedstawienia dowodów na powstanie obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Dopiero wówczas, zgodnie z zasadami logicznego rozumowania, można wnioskować o obowiązku uiszczania opłat abonamentowych, a co za tym idzie, zgodnie z prawem odnotowywać zaległości na koncie abonenta, czy prowadzić egzekucję tych zaległości. Analizowany zarzut skargi Sąd uznaje za uzasadniony. Skoro w aktach niniejszej sprawy brakuje dokumentów, które zawierają dowody rejestracji odbiornika, czy też jego wyrejestrowania, to nieudowodnione pozostają założenia dotyczące obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. W związku z tym, w niniejszej sprawie nie można przyjąć, że wierzyciel wykazał, iż wykonał względem skarżącej ww. obowiązek informacyjny na podstawie przedstawionych przez niego dokumentów. Wyjaśnienia wierzyciela przedstawione w wydanych w sprawie postanowieniach uznać należy za niewystarczające, gdyż nie tylko nie dowodzą, że przesyłka z pismem informacyjnym została skarżącej doręczona, ale również, że została nadana w urzędzie pocztowym. Taki stan rzeczy uzasadnia stanowisko o naruszeniu przepisów art. 7, art. 77 §1 K.p.a. i art. 2 ust. 1 i ust. 3 u.o.a. W związku z tym należało uchylić oba postanowienia wydane w sprawie, a także postanowienie Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej [...] S.A. z [...] września 2019 r., wiążące te organy. Dodatkowo Sąd wskazuje, że opłaty abonamentowe pobierało się i pobiera za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych. Nie ma wymogu bycia właścicielem zarejestrowanego odbiornika, wystarcza fakt jego posiadania. Ten zarzut skargi Sąd uznaje za bezzasadny. Podobnie kolejny zarzut skargi, jakoby skarżąca za okres objęty tytułem wykonawczym i tak powinna być zwolniona z opłat, gdyż miała 60 lat i emerytura którą otrzymuje nie przekraczała we wskazanych latach 50% przeciętnego wynagrodzenia. Organ słusznie wskazał w zaskarżonym postanowieniu, że z przepisów u.o.a. wynika, że zwalnia się od opłat abonamentowych między innymi osoby, które ukończyły 60 lat oraz mają ustalone prawo do emerytury, której wysokość nie przekracza miesięcznie kwoty [...]% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego (zwolnienie przysługuje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono w placówce pocztowej operatora wyznaczonego, oświadczenie abonenta o spełnianiu warunków do korzystania z tego zwolnienia i przedstawiono dokumenty potwierdzające uprawnienie do tego zwolnienia - art. 4 ust. 1 pkt 6 i ust. 3 u.o.a.). Jedną z przesłanek zastosowania ww. ulgi jest zatem złożenie stosownego zaświadczenia. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy są zobowiązane do uwzględnienia przedstawionej powyżej oceny prawnej i wyeliminowania stwierdzonych przez Sąd uchybień w zakresie wykazania realizacji ww. obowiązku informacyjnego (rejestracyjnego). Zarówno wierzyciel, jak i organy egzekucyjne uwzględnią, że brak udokumentowania okoliczności powstania obowiązku uiszczania opłat abonamentowych przesądza o zasadności zarzutu nieistnienia obowiązku. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. "a" i "c" oraz art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. orzeczono jak w wyroku.