III SA/Po 460/25

Dnia 2 grudnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Marek Sachajko (sprawozdawca) Protokolant: st. sekr. sąd. Agnieszka Raczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2025 roku sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 czerwca 2025r. nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu robót geologicznych I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia 23 kwietnia 2025 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 200,- (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. Decyzją z 18 czerwca 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO, organ II instancji) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Starosty [...] (dalej: organ I instancji) o odmowie zatwierdzenia projektu robót geologicznych na wykonanie otworu studziennego ujmującego wody podziemne z utworów neogenu na działce nr [...] w obrębie ewidencyjnym [...], gmina [...], powiat [...]. Decyzja powyższa został wydana w następującym stanie: Wnioskiem z 3 marca 2025 r. M. R. (dalej: strona, skarżący) zwrócił się do Starosty [...] o zatwierdzenie projektu robót geologicznych na wykonanie otworu studziennego ujmującego wody podziemne z utworów neogenu na działce nr [...] w obrębie ewidencyjnym [...], gmina [...], powiat [...]. Starosta [...] zwrócił się do Wójta Gminy [...] o zaopiniowanie ww. projektu. Postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2025r. Wójt Gminy [...] zaopiniował projekt nie wnosząc do niego uwag. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że projekt nie jest sprzeczny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Decyzją z 23 kwietnia 2025 r. Starosta [...] orzekł o odmowie zatwierdzenia wyżej wskazanego projektu robót geologicznych. Jako podstawę prawną decyzji powołano przepisy: - art. 80 ust. 7 pkt 1, art. 156 ust. 1 pkt 3 i art. 161 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2024 r., poz. 1290), dalej: "p.g.g."; - art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), dalej: "K.p.a.". W uzasadnieniu decyzji organ ten wskazał, że powodem wydania decyzji odmownej jest możliwość korzystania z wód powierzchniowych do nawadniania upraw rolniczych oraz zagrożenie sczerpywania zasobów wód powierzchniowych. Otwór ma ujmować wody podziemne z poziomu neogeńskiego, ale istnieje możliwość sczerpywania zasobów wód podziemnych z poziomów wyżej ległych. Wody z poziomu neogeńskiego mogą być ponadto wykorzystywane jako wody na cele socjalno-bytowe dla zaopatrzenia ludności w wodę pitną. Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie podnosząc, że: 1. organ błędnie zastosował art. 80 ust. 7 pkt 1 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze; 2. organ naruszył rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 20 grudnia 2011 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących projektów robót geologicznych, w tym robót, których wykonywanie wymaga uzyskania koncesji (Dz. U. z 2023 r., poz. 155 ze zm.); 3. organ naruszył ponadto art. 79 a kpa, art. 20 kpa, art. 50 kpa, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 kpa oraz art. 107 § 1 pkt 4 kpa. Decyzją z 18 czerwca 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał na te same okoliczności, które powołał organ pierwszej instancji. Powołano się ponadto na art. 30 ustawy - Prawo wodne. Zgodnie z tym przepisem wody podziemne wykorzystuje się przede wszystkim do zaopatrzenia w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi. Strona wniosła skargę na decyzję organu odwoławczego do WSA w Poznaniu zarzucając: - nieodniesienie się do zarzutów odwołania; - dokonanie niedopuszczalnej oceny projektu z punktu widzenia kryteriów dla pozwolenia wodnoprawnego, które nie było przedmiotem postępowania administracyjnego; - dokonanie przedwczesnej oceny wpływu projektu na stosunki wodne. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Postępowanie przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024 r., poz. 935 z zm., dalej: p.p.s.a.) rozstrzygając daną sprawę, wojewódzki sąd administracyjny, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, a ponadto może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Stwierdzenie, że poddaną kontroli decyzję wydano z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Po rozpoznaniu sprawy w tak zakreślonych granicach kognicji Sąd uznał, że postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało w sposób sprzeczny z wzorcami normatywnymi, a zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszały prawo w sposób który uzasadnia ich uchylenie. Zgodnie z art. 80 ust. 7 p.g.g. organ administracji geologicznej odmawia zatwierdzenia projektu robót geologicznych, jeżeli m. in.: 1) projektowane roboty geologiczne naruszałyby wymagania ochrony środowiska; 2) projekt robót geologicznych nie odpowiada wymaganiom prawa; 3) rodzaj i zakres projektowanych robót geologicznych oraz sposób ich wykonania nie odpowiadają celowi tych robót; 5) projektowane roboty geologiczne mogą zagrażać interesowi publicznemu, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. a i b (tj. związanemu w szczególności z bezpieczeństwem państwa, w tym bezpieczeństwem energetycznym, lub interesem surowcowym państwa, ale już nie z ochroną środowiska, o której stanowi art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. c p.g.g.). Organy na podstawie art. 80 ust. 7 pkt 1 p.g.g. odmówiły zatwierdzenia projektu robót geologicznych na wykonanie otworu hydrogeologicznego uznając, że naruszałby wymagania ochrony środowiska przez naruszenie zasobów wodnych. Podstawą do odmowy zatwierdzenia projektu robót geologicznych na podstawie art. 80 ust. 7 pkt 1 p.g.g. jest okoliczność, że projektowane roboty geologiczne naruszałyby wymagania ochrony środowiska. Jest to zatem niezgodność samych robót geologicznych, a nie ich celu (poboru określonej ilości wody), z wymaganiami ochrony środowiska. Organy zaś, odmawiając zatwierdzenia projektu, w ogóle nie zbadały czy projektowane roboty geologiczne (same w sobie) naruszałyby wymagania ochrony środowiska. Zamiast tego skupiły się na wykraczającej poza przedmiot postępowania administracyjnego kwestii wpływu poboru wody z wykonanego otworu hydrogeologicznego na pogłębienie niewystarczającej zdaniem organów ilości wód podziemnych (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 października 2025 r., sygn. III SA/Po 404/25). Stosownie do art. 79 ust. 1 p.g.g. organ administracji geologicznej otrzymując projekt robót geologicznych ma obowiązek zbadania czy projekt określa w szczególności: 1) cel zamierzonych robót oraz sposób jego osiągnięcia; 2) rodzaj dokumentacji geologicznej mającej powstać w wyniku robót geologicznych; 3) harmonogram robót geologicznych; 4) przestrzeń, w obrębie której mają być wykonywane roboty geologiczne; 5) przedsięwzięcia konieczne ze względu na ochronę środowiska, w tym wód podziemnych, sposób likwidacji wyrobisk, otworów wiertniczych, rekultywacji gruntów, a także czynności mające na celu zapobieżenie szkodom powstałym wskutek wykonywania zamierzonych robót. Wobec tego odmowa zatwierdzenia projektu jest co najmniej przedwczesna, naruszając art. 80 ust. 7 pkt 1 p.g.g. Zadaniem organu pierwszej instancji ponownie rozpatrującego wniosek będzie zbadanie projektu pod kątem przesłanek określonych w art. 79 ust. 1 p.g.g. Jeśli zaś organ uzna, że projekt narusza wymagania ochrony środowiska (art. 80 ust. 7 pkt 1 p.g.g.), powinien to uzasadnić odnosząc się do kwestii związanych z samym wykonaniem otworu, a nie do niebędącej przedmiotem postępowania kwestii ilości zasobów wodnych i wpływu planowanego poboru wody na te zasoby, jako że samo zatwierdzenie projektu nie jest podstawą do rozpoczęcia eksploatacji zasobów wodnych. W związku z tym Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.). W pkt II sentencji wyroku orzeczono o kosztach postępowania na podstawie art. 200 powyższej ustawy.