III SA/Po 461/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Beata Sokołowska WSA Mirella Ławniczak (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Damian Wojtkowiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 01 lipca 2009r. przy udziale sprawy ze skargi H. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności do gruntów rolnych oddala skargę /-/ M. Ławniczak /-/ W. Długaszewska /-/ B. Sokołowska U Z S A D N I E N I E W dniu 11 maja 2007r. H. M. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. wniosek o przyznanie na rok 2007 płatności do gruntów rolnych tj. 1. Jednolitej Płatności Obszarowej 2. płatności uzupełniającej do powierzchni: a) grupy upraw podstawowych b) roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatności zwierzęce), c) uprawy chmielu 3. płatności do upraw roślin energetycznych. Producent zadeklarował w ramach Jednolitej Płatności Uzupełniającej 41,15 ha powierzchni, w ramach Uzupełniającej Płatności Obszarowej 39,42 ha, a w ramach Uzupełniającej Płatności Obszarowej – do powierzchni upraw przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych - 0,34 ha. W dniu 26 września 2007 roku producent wezwany został do złożenia wyjaśnień osobiście lub na piśmie w zakresie nieścisłości wykrytych w sprawie obszarowej, a dotyczących błędu we wniosku. H. M. w dniu 28 września 2007 roku dokonał korekty wniosku, zgodnie z wezwaniem z dnia 26 września 2007r., w tym też dniu złożył oświadczenie potwierdzające stan podany we wniosku a dot. działek [...] i [...]. W dniu 07 marca 2008 roku Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. wydał decyzje o Nr [...], w której to decyzji przyznał płatności do gruntów rolnych na rok 2007 w ramach Jednolitej Płatności Obszarowej w kwocie 12 408,37 zł, Uzupełniającej Płatności Obszarowej do grupy upraw podstawowych w kwocie 11 622,40 zł, Uzupełniającej Płatności Obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę w kwocie 149,18 zł. Organ odstąpił od uzasadnienia decyzji, na podstawie art.107 § 4 Kpa wobec faktu, iż decyzja w całości uwzględniała żądanie wnioskodawcy. H. M. wniósł odwołanie od przedmiotowej decyzji, podnosząc w nim, iż przy składaniu korekty do wniosku osoba przyjmująca wniosek nakłoniła go do skreślenia przy działkach B i L grupy upraw PZ i wpisania JPO. Odwołujący uczynił tak na wyraźne polecenie tej osoby, po wprowadzeniu go w błąd, że w przypadku, gdy w gospodarstwie nie ma bydła to płatności zwierzęce się nie należą. Dopiero z otrzymanej decyzji producent dowiedział się, że płatności należą się nawet z tytułu posiadania bydła w latach poprzednich. Z uwagi na zarzuty odwołania w ramach postępowania wyjaśniającego wezwano H. M. do wskazania dowodów potwierdzających zarzuty odwołania a dot. wskazania osób, które udzielały błędnej informacji. We wskazanym terminie producent nie złożył wyjaśnień na piśmie, a z notatki urzędowej sporządzonej przez pracownika Oddziału Regionalnego ARiMR wynika, iż w trakcie rozmowy telefonicznej odwołujący również nie wniósł nic ponadto co było zawarte w treści odwołania. W dniu 30 czerwca 2008 roku skierowano do H. M. zawiadomienie o możliwości zaznajomienia się, zgodnie z art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego z aktami, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz zgłoszenia żądań w przedmiotowej sprawie. W dniu 05 sierpnia 2008 roku Dyrektor Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją o Nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podniósł, iż to producent składa wnioski lub zmiany do wniosków i na ich podstawie, a nie z urzędu przyznaje się płatności. Deklarując do dopłaty działki i powierzchnie producent zobowiązany jest do deklarowania powierzchni faktycznych przez producenta użytkowanych. Ponieważ producent nie złożył w terminie ustawowym zmiany do wniosku organ rozpatrzył wniosek o dane zadeklarowane. Zdaniem organu nie znalazło uzasadnienia twierdzenie producenta o wprowadzeniu w błąd przez pracownika organu, gdyż już ze złożonego wniosku, a nie z jego korekty wynikało, iż odwołujący dokonał skreśleń. Nie wskazał on także pomimo wezwania organu osoby, która udzieliła mu błędnych wyjaśnień, jak również nie podał żadnych okoliczności, które potwierdziłyby jego twierdzenia. Nie przedłożył także żadnych innych dowodów, które przemawiałyby za przyjęciem okoliczności przez niego podanych. Organ uznał za nielogiczne twierdzenia producenta, iż osoba wprowadzająca go w błąd nakazała jedynie skreślenie płatności zwierzęcych na działkach B i L, a już nie na działce F. W uzasadnieniu podkreślono również, iż do spersonalizowanego wniosku na rok 2007 wysyłanego do producentów rolnych dołączano każdorazowo obszerną instrukcję wypełniania wniosków. Wynikało z niej jednoznacznie, iż płatność uzupełniająca do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych przysługuje do gruntów rolnych kwalifikujących się do przyznania Jednolitej Płatności Obszarowej, na których prowadzona jest uprawa trwałych użytków zielonych. Płatność zwierzęca przysługiwała rolnikom, którzy w okresie od 1 kwietnia 2005 roku do 31 marca 2006 roku byli posiadaczami bydła lub owiec, kóz lub koni, które w tym okresie były wpisane lub zostały zgłoszone przez tego rolnika do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych, lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt oraz we wniosku o przyznanie płatności w roku 2006 zadeklarowali trwałe użytki zielone oraz trawy na gruntach ornych, które zostały zakwalifikowane do płatności. H. M. skorzystał z prawa do zaskarżenia powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze podniósł on, iż jego żądania są zasadne, co przyznał organ II instancji w uzasadnieniu decyzji. Dodatkowo w piśmie procesowym z dnia 15 maja 2009r. wyjaśnił kwestie związane z brakiem jego oświadczenia w postępowaniu wyjaśniającym odnośnie błędnie pouczającej go osoby, pracownika ARiMR. Podtrzymał własne wyliczenia dot. kwoty niedopłaty. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji Modernizacji Rolnictwa, na wstępie należy zaznaczyć, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej, pod względem zgodności prawem, jednakże nie posiadają uprawnień do dokonywania ustaleń faktycznych, stanowiących podstawę do rozstrzygania administracyjnego. Reasumując - sądy administracyjne nie zastępują organów administracji w rozpoznawaniu spraw (Wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2005 roku, FSK 1457/2009 niepubl). Prawnymi podstawami systemów wsparcia bezpośredniego podlegającymi uwzględnieniu w ramach prowadzonego postępowania są: Rozporządzenie Rady (WE) Nr 1782 /2003 z 29.09.2003r ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 796/2004 z 21.04.2004r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników. Prawo krajowe w tym zakresie stanowi ustawa z dnia 26 stycznia 2007r. -O płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm.), która uchyliła z dniem 27 lutego 2007r. ustawę z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru. Z przepisu art. 7 ust.1 i ust.2. Ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego wynika, iż rolnikowi przysługuje Jednolita Płatność Obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja tego roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością, zgodnie z art. 143b ust.5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1782/2003 i zgodnie z ust.2 cytowanej ustawy - rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO) przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw chmielu, roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, innych roślin położonych na działkach rolnych objętych wnioskiem o przyznanie Jednolitej Płatności Obszarowej. Tym samym nawet gdyby podzielić stanowisko Skarżącego, iż powierzchnia dopłat w ramach grupy Płatność Zwierzęca wynika wprost z prostego przeliczenia matematycznego polegającego na odjęciu grupy upraw UPO od JPO, to wskazać należy, iż powstała różnica wcale nie oznaczałaby, że jest to właśnie płatność zwierzęca, bowiem płatności uzupełniające obejmują także inne rodzaje upraw, nie tylko płatność zwierzęcą. Dodatkową trudnością tak "prostego przeliczenia matematycznego" był przecież fakt , iż w przypadku działki F rolnik pozostawił płatność zwierzęcą we wniosku pomocowym. Z przepisu wynika jednoznacznie, iż obszar płatności uzupełniającej nie musi pokrywać z obszarem płatności jednolitej. Zgodnie z § 4 ust.1 pkt 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 roku - w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz. U Nr 46,poz.309 ze zmianami) - dla przyznania Płatności Zwierzęcej (PZ) wymagane jest spełnienie łącznie dwóch warunków: -posiadania w okresie od dnia 1 kwietnia 2005r. do dnia 31 marca 2006r. bydła lub owiec, lub koni, które w tym okresie były wpisane lub zostały przez tego rolnika zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt - przyznania płatności uzupełniającej do powierzchni trwałych użytków zielonych lub do powierzchni upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych na podstawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych złożonego w 2006r. Tylko dysponując takimi danymi oraz danymi z wniosku organ uprawniony jest do przyznania płatności zwierzęcej, a nie poprzez porównywanie obszaru płatności jednolitej i uzupełniającej. Sąd poddaje także w wątpliwość twierdzenia Skarżącego, iż to pracownik organu w trakcie składania korekty polecił skreślenie działek B i L. Z akt sprawy wynika bowiem, że to nie w trakcie korekty wniosku, ale w ramach jego składania producent skreślił dopłaty PZ na działkach B i L, a skoro nie przeczy, iż otrzymał wraz z wnioskiem na rok 2007 instrukcję wypełniania wniosków to miał prawo dokonać zmiany wniosku, zgodnie z przepisami art.15 ust.2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, z którego to uprawnienia jednak nie skorzystał. Podkreślić w tym miejscu należy, iż Skarżący wezwany został do złożenia wyjaśnień niezwiązanych z grupą upraw czy zmianą programu pomocowego, trudno więc uznać za uzasadnione jego twierdzenia, że w ramach korekty pracownik organu z własnej inicjatywy polecił mu zmieniać pierwotny wniosek, zwłaszcza zaś po terminie możliwym do konwalidowania zmian. Postępowanie wyjaśniające również nie doprowadziło do jakichkolwiek ustaleń, które pozwoliłyby na wyjaśnienie zaistniałych wątpliwości. H. M. nie ustosunkował się na piśmie do wezwania organu z dnia 03 czerwca 2008 roku, ani z dnia 30 czerwca 208 roku. W tym miejscu przytoczyć należy treść przepisu art.3 ust.3 Ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. - O płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, który stanowi, iż strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu mają obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą bez zatajania czegokolwiek, zaś ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Konsekwencją tego zapisu jest konieczność wzmożenia aktywności strony, a nie oczekiwania jedynie, iż to organ prowadzący postępowanie będzie z urzędu podejmował wszelkie środki dowodowe niezbędne do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwiania sprawy. Podkreślić też należy, iż uwzględniając treść środka zaskarżenia organ takie kroki poczynił, jednakże to strona postępowania nie podjęła jakiejkolwiek próby wyjaśnienia spornych okoliczności. Wobec treści tegoż przepisu i przy uwzględnieniu zebranego materiału dowodowego organ zobligowany był do dokonania naliczeń zgodnie z deklaracją z wniosku pomocowego. Skarżący podniósł, iż zgodnie z treścią art.4 ust 3 Rozporządzenia Komisji (WE) 1975/2006 w każdej chwili mógł skorygować wniosek. Podkreślić należy, iż Rozporządzenie Komisji (WE) z 7 grudnia 2006 roku 1975/2006 ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia w sprawie procedur kontroli, wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia obszarów wiejskich (Dz. U. UE L z 23 grudnia 2006r) ma zastosowanie do płatności ONW. W niniejszym postępowaniu ustosunkowując się do tego zarzutu i uwzględniając intencję autora skargi zastosowanie mieć będzie art.19 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004. Zgodnie z tym artykułem w przypadku, gdy właściwe władze wykryją oczywiste błędy wniosek pomocowy może być skorygowany w każdym momencie po jego złożeniu. Skarżący natomiast przez cały czas trwania postępowania utrzymywał, że się nie pomylił, tylko, że został wprowadzony w błąd, co skutkować musiało podjęciem działań wyjaśniających przed organem II instancji, które jednak nie doprowadziły do potwierdzenia takich okoliczności. Wobec takiego stanowiska Skarżącego organ zgodnie z jego oczekiwaniami przed wydaniem decyzji drugoinstancyjnej weryfikował argumenty zawarte w odwołaniu, które wskazać miały osobę winną zaniedbań. Sam wniosek o dopłaty zawierał niezbędne dane dotyczące upraw, wskazane informacje wzajemnie się nie wykluczały, a naniesione przekreślenia zostały osobiście parafowane przez wnioskodawcę, trudno więc zarzucić organom, że na etapie rozpoznania wniosku pominął rzeczywistą wolę producenta. Także porównanie treści w formularzu wniosku i jego załączniku graficznym nie mogło skutkować jednoznacznym przyjęciem, iż wnioskodawca dopuścił się oczywistego błędu. Natomiast działania, które podjął organ II instancji były następstwem jego stanowiska złożonego dopiero w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Jak już wyżej wskazano wyliczenia płatności zwierzęcej nie można dokonywać tylko nie na skutek odjęcia grupy upraw UPO od JPO, organ administracji więc zobowiązany był do subsumcji przepisów art. 7 ust.1 i 2 ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej do złożonego wniosku i dokonał właściwej jego oceny prawnej. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, w oparciu o art.151 p.p.s.a skargę oddalił. /-/ M. Ławniczak /-/ W. Długaszewska /-/ B. Sokołowska