III SA/Po 462/21

WyrokWSA w Poznaniu2021-10-26

Skład orzekający: Marzenna Kosewska, Szymon Widłak, Robert Talaga

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za maj 2020 r. z powodu niezłożenia dokumentów rozliczeniowych w ustawowym terminie, mimo że skarżący twierdził, iż złożył je w terminie, a jedynie zawierały błędy rachunkowe, które zostały mu wskazane po terminie?
Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności naruszono zasady prawdy obiektywnej, pogłębiania zaufania do władzy publicznej oraz czynnego udziału strony w postępowaniu. Organ rentowy nie ustosunkował się do twierdzeń skarżącego o złożeniu dokumentów w terminie i ich późniejszej korekcie, a także nie zapewnił stronie czynnego udziału w postępowaniu zgodnie z art. 10 K.p.a. W związku z tym, uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję.
Stan faktyczny
Skarżący K. S. wnioskował o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za maj 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) odmówił tego prawa, wskazując na niezłożenie dokumentów rozliczeniowych do 30 czerwca 2020 r. Skarżący twierdził, że złożył deklarację w terminie, ale zawierała ona błędy rachunkowe, a pismo ZUS z prośbą o korektę otrzymał po terminie. ZUS utrzymał w mocy decyzję odmowną, nie ustosunkowując się do twierdzeń skarżącego o terminowym złożeniu i późnym otrzymaniu wezwania do korekty. Skarżący zaskarżył decyzję, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i zasad prawa administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] sierpnia 2020 r. Zasądzono od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz strony skarżącej kwotę tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 26 października 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędzia WSA Szymon Widłak (spr.) Asesor WSA Robert Talaga Protokolant st. sekr. sąd. Agata Żebrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2021 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] z dnia [...] [...] grudnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za maj 2020 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...], II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] na rzecz strony skarżącej kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] w [...] (dalej: "ZUS", "Zakład") decyzją z [...] grudnia 2020 r., nr [...], po rozpoznaniu wniosku K. S. (dalej: "strona") o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji tego organu z [...] sierpnia 2020 r., nr [...], o odmowie prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, utrzymał w mocy decyzję wydaną w I instancji. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Strona wystąpiła do Zakładu o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek. Zakład decyzją z [...] sierpnia 2020 r., nr [...], odmówił stronie prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za maj 2020 r. z uwagi na niezłożenie do [...] czerwca 2020 r. dokumentów rozliczeniowych za wskazany okres. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona podniosła, że pierwsza deklaracja została wysłana listem poleconym [...] czerwca 2020 r. Deklaracja ta została zwrócona przez Zakład do poprawy i przekazana ponownie [...] lipca 2020 r. Utrzymując w mocy decyzję wydaną w I instancji ZUS przywołał między innymi treść art. 31zq ust. 1 i ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm., dalej: "ustawa COVID-19") oraz art. 47 ust. 1 pkt 1, ust. 2, ust. 2a i ust. 2b ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 266 ze zm., dalej: "u.s.u.s."). Z przepisów tych, jak stwierdził organ, wynika, że warunkiem koniecznym do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek było przesłanie deklaracji rozliczeniowej, nie później niż do [...] czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek był zwolniony z obowiązku jej składania. Z uwagi na to, że strona ma zgłoszonych pracowników – jak podniósł dalej ZUS – zobowiązana była przesłać deklaracje rozliczeniowe wraz z imiennymi raportami za maj 2020 r. do [...] czerwca 2020 r. Deklaracja została natomiast złożona dopiero [...] lipca 2020 r. Organ rentowy dodał, że pozostawanie przez płatnika w nieświadomości, co do konieczności składania deklaracji [...] nie stanowi przesłanki do zwolnienia z obowiązku opłacania należności. Niedopuszczalne jest przenoszenie przy tym niedogodnych dla podmiotu podejmującego działalność konsekwencji na Zakład. W skardze skierowanej do tut. Sądu skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji w całości, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, zarzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie naruszenie: a) art. 31zo i art. 31zp w zw. z art. 31zq ust. 1-4 ustawy COVID-19, który to zarzut odnosi się do błędnego wydania decyzji odmawiającej prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za maj 2020 r., pomimo nie wystąpienia przesłanki uniemożliwiającej zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za maj 2020 r., albowiem skarżący skutecznie dokonał zgłoszenia przed zakreślonym terminem ustawowym i spełnił wszystkie wymagane powyższymi przepisami wymagania, a podstawą odmowy były błędy rachunkowe (oczywiste omyłki pisarskie), do usunięcia których nie został prawidłowo wezwany; b) art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19 w zw. z art. 64 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: "K.p.a.") w zw. z art. 123 u.s.u.s. i art. 1 pkt 1 i pkt 2 K.p.a., który to zarzut odnosi się do niezastosowania przez stronę przeciwną w sprawie do przepisów mających na celu usuwanie uchybień formalnych w składanych wnioskach, a mających zastosowanie w sprawie; 2. naruszenie podstawowych zasad prawa administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie naruszenie znajdujących zastosowanie w oparciu o art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19 w zw. z art. 123 u.s.u.s. i art. 1 pkt 1 i pkt 2 K.p.a.: a) art. 6 K.p.a. przez rażące naruszenie zasady praworządności przez stronę przeciwną, poprzez nie zastosowanie powszechnie obowiązujących przepisów prawa i wydanie arbitralnej decyzji odmawiającej zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za maj 2020 r.; b) art. 7 K.p.a. przez rażące naruszenie zasady prawdy obiektywnej, poprzez przyjęcie przez stronę przeciwną, że złożony przez skarżącego wniosek nie spełnia wymogów przewidzianych przez ustawę COVID-19, choć złożony przez skarżącego wniosek spełniał wszystkie wskazane w ustawie warunki; c) art. 7a § 1 i art. 81a § 1 K.p.a. przez rażące naruszenie zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych, poprzez nieprzyjęcie przez stronę przeciwną, że w rozpoznawanej sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, choć przedmiotem postępowania było nałożenie na skarżącego obowiązku i nie rozstrzygnięcie tych wątpliwości na korzyść skarżącego, przy jednoczesnym braku przesłanek negatywnych wskazanych w § 2 art. 7a K.p.a. i § 2 art. 81a K.p.a.; d) art. 8 K.p.a. przez rażące naruszenie zasady pogłębiania zaufania do władzy publicznej, poprzez bezrefleksyjne przyjęcie przez stronę przeciwną, że błędy rachunkowe (oczywiste omyłki pisarskie) uzasadniają wydanie decyzji odmawiającej zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za maj 2020 r.; e) art. 12 i art. 35 § 1 K.p.a. przez rażące naruszenie zasady szybkości działania przez stronę przeciwną, skutkującą obiektywną niemożliwością wywiązania się przez skarżącego ze zobowiązania złożenia poprawionej deklaracji do [...] czerwca 2020 r.; f) art. 107 § 3 K.p.a. przez nie zawarcie obligatoryjnych elementów uzasadnienia faktycznego decyzji w postaci wskazania faktów, które strona przeciwna uznała za udowodnione, dowodów, na których się oparła oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiła wiarygodności i mocy dowodowej. W uzasadnieniu skargi wskazano, że [...] czerwca 2020 r. skarżący złożył deklaracje wymagane za miesiąc maj 2020 r. Okazało się, że deklaracje te zawierają błędy rachunkowe (oczywiste omyłki pisarskie), które zauważyła strona przeciwna i pismem z [...] czerwca 2020 r. wystąpiła o ich skorygowanie. Rzeczone pismo zostało wysłane do skarżącego [...] czerwca 2020 r., a więc w terminie uniemożliwiającym złożenie poprawionej deklaracji w zakreślonym ustawą terminie. Niezwłocznie po odebraniu pisma, to jest [...] lipca 2020 r., skarżący [...] lipca 2020 r. złożył poprawione deklaracje bezpośrednio w Zakładzie. Skarżący podniósł, że błędy rachunkowe zawarte w złożonej w terminie deklaracji nie dyskwalifikują faktu złożenia wymaganych dokumentów. Przyjmując w obie strony restrykcyjną interpretację przepisów prawa uznać należy, że niewydanie przez stronę przeciwną decyzji do wyznaczonego przez nią [...] października 2020 r., przy braku wydłużenia terminu po tej dacie, uznać trzeba za milczące załatwienie sprawy w sposób w całości uwzględniający żądanie skarżącego. Przyjmując mniej korzystną interpretację, że błędy rachunkowe zawarte w deklaracji rzutują na skuteczność wniosku o zwolnienie, przyjąć natomiast należy, że stanowi to brak formalny, który powinien zostać uzupełniony na wezwanie ZUS wydane na podstawie art. 64 § 2 K.p.a. Strona przeciwna nie wystąpiła z takim wezwaniem do skarżącego. Powyższe prowadzi zdaniem skarżącego także do naruszenia pozostałych przepisów wskazanych w podniesionych w petitum skargi zarzutów. ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. Organ rentowy wskazał jednocześnie, że płatnik złożył dokumenty rozliczeniowe za okres maj 2020 z identyfikatorem [...]/2020. Z uwagi na błędnie wyliczone kwoty składek za ubezpieczoną oraz osobę prowadzącą działalność, dokumenty te zostały zwrócone w celu poprawnego wypełnienia i złożenia. Poprawne dokumenty rozliczeniowe zostały złożone po wymaganym terminie, to jest [...] lipca 2020 r. Na rozprawie, która odbyła się przed tut. Sądem [...] października 2021 r. w trybie z art. 15zzs4 ust. 2 ustawy COVID-19, pełnomocnik skarżącego podtrzymał w całości skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty okazały się zasadne. Zaskarżona decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] w [...] z [...] grudnia 2020 r., nr [...], jak i utrzymana przez nią w mocy decyzja z [...] sierpnia 2020 r., nr [...], wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") uzasadnia ich wyeliminowanie z obrotu prawnego. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy COVID-19. W art. 31zo i nast. tej ustawy przewidziano zwolnienie z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek. Zgodnie z art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19 na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek: 1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r., 2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r., 3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r. – zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych. Jak stanowi w rozpatrywanym zakresie art. 31zq ust. 1 ustawy COVID-19 za marzec, kwiecień i maj 2020 r. płatnik składek zobowiązany jest przesłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania. Zgodnie natomiast z art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. W realiach rozpoznawanej sprawy Zakład odmówił skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za maj 2020 roku stwierdzając, że skarżący nie wypełnił warunku z art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19, a więc, że do dnia 30 czerwca 2020 r. – za podany okres – nie złożył dokumentów rozliczeniowych. Dokumenty takie miały zostać złożone przez skarżącego dopiero [...] lipca 2020 r. Ustalenia faktyczne w powyższym zakresie zostały jednak dokonane przez Zakład z istotnym naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a. Przywołane przepisy postępowania znajdowały zastosowanie na mocy art. 180 K.p.a. oraz art. 123 u.s.u.s. Przede wszystkim zauważyć trzeba, że ZUS całkowicie pominął okoliczności faktyczne, na jakie konsekwentnie powołuje się strona skarżąca w prezentowanym przez siebie stanowisku, a które powinny być znane organowi rentowemu z urzędu. Skarżący podaje bowiem, że dokumenty rozliczeniowe za maj 2020 r. wpłynęły do organu już [...] czerwca 2020 r. Zakład z uwagi na stwierdzone nieprawidłowości wraz z pismem z [...] czerwca 2020 r. dokumenty te miał do skarżącego odesłać. Jak podaje skarżący otrzymał je [...] lipca 2020 r., a następnego dnia, to jest [...] lipca 2020 r., złożył do organu poprawione wersje. Zakład do okoliczności tych nawet się nie ustosunkował, ignorując nie tylko ocenę ich znaczenia dla wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, lecz w ogóle ignorując ich wystąpienie. Dopiero na etapie odpowiedzi na skargę skierowaną do tut. Sądu – a więc już w sposób spóźniony – potwierdził, że okoliczności takie miały miejsce. Już powyższe jest wystarczające do uznania istotnego naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a. Podkreślenia wymaga, że sąd administracyjny nie przeprowadza własnego postępowania wyjaśniającego, a uwzględniając postępowanie wyjaśniające organu administracji publicznej i dokonane przez ten organ ustalenia faktyczne, ogranicza się do oceny zgodności z prawem tak podjętych działań organu. Na dodatkową uwagę zasługuje także to, że przedstawione wraz ze skargą w niniejszej sprawie akta administracyjne nie mogą być uznane za kompletne, skoro brakuje w nich jakiejkolwiek dokumentacji rozliczeniowej, jaka powinna być w posiadaniu Zakładu, a jaka służyła temu organowi do poczynienia ustaleń faktycznych w sprawie, nie wspominając już o tej dokumentacji, na którą powołuje się skarżący. W aktach znajdują się jedynie kopie dokumentów, jakie zostały przedstawione przez skarżącego wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Tut. Sąd nie miał wobec tego prawnej możliwości dokonania samodzielnej oceny charakteru czynności, jakie dokonane zostały przez skarżącego i przez Zakład jeszcze przed [...] czerwca 2020 r., aby przeprowadzić kompletną ocenę stanowiska Zakładu, w świetle którego stosowne dokumenty rozliczeniowe miały zostać złożone dopiero [...] lipca 2020 r. W tym względzie za przedwczesny należy uznać zarzut naruszenia art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19. Gdyby jednak zostało potwierdzone przez Zakład w postępowaniu wyjaśniającym, które w kontrolowanej sprawie musi zostać powtórzone, że skarżący złożył dokumenty rozliczeniowe przed 30 czerwca 2020 r., następnie jedynie je korygując, należałoby uznać – w świetle art. 31zq ust. 1 i ust. 3 ustawy COVID-19 w zw. z art. 41 ust. 6 oraz art. 47 ust. 3 u.s.u.s. – że korekta danych modyfikuje je z mocą wsteczną, to znaczy od daty pierwotnego złożenia korygowanych dokumentów (por. wyrok Sądu Okręgowego w Rzeszowie z 20 lipca 2017 r., sygn. IV U 570/17, Lex nr 2335927). W rezultacie należałoby stwierdzić, że złożenie przez płatnika składek przed [...] czerwca 2020 r. wniosku o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek wraz z wymaganymi, choć nawet nieprawidłowo wypełnionymi dokumentami rozliczeniowymi, lecz po tym terminie skorygowanymi, rodzi obowiązek po stronie ZUS zwolnienia płatnika z obowiązku opłacania należności z tytułu składek. W warunkach niniejszej sprawy kwestia ta nie jest możliwa do rozstrzygnięcia na obecnym etapie zarówno ze względu na braki w przedstawionym materiale dowodowym, jak i niewyczerpujące ustalenia organu rentowego. Zauważyć ponadto trzeba, że w postępowaniu administracyjnym wszczętym w następstwie złożonego przez skarżącego wniosku Zakład – kierując się zasadą wyrażoną w art. 9 K.p.a. – powinien czuwać nad tym, aby na skutek nieznajomości prawa strona nie poniosła szkody. W tym celu, jak tego wymaga art. 9 K.p.a., organ rentowy powinien w rozsądnym terminie udzielić skarżącemu niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, aby wniosek mógł zostać pozytywnie rozpatrzony. W orzecznictwie wskazuje się, że realizacja obowiązków wynikających z art. 9 K.p.a. polega m.in. na powinności organu administracji poinformowania strony w sposób szczegółowy o tym, od jakich okoliczności zależy rozstrzygnięcie sprawy i jakie dowody powinny być przedstawione przez stronę, aby zostało wydane rozstrzygnięcie o treści żądanej przez stronę (zob. wyrok NSA z 6 września 2001 r., sygn. akt V SA 44/01, dostępny w CBOSA, na stronie: [...]). Ponadto, obowiązek udzielania stronie informacji powinien być rozumiany w jak najszerszy sposób, jego naruszenie zaś należy traktować jako wystarczającą przesłankę do uchylenia decyzji (zob. teza pierwsza wyroku NSA z 25 czerwca 1997 r., sygn. akt SA/Lu 2087/95, LEX nr 30816). Należy dodać, że art. 9 K.p.a. zobowiązuje organ do udzielania stronie potrzebnych informacji i wskazówek z urzędu, a nie tylko na wniosek. Organy administracji publicznej obowiązane są także zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 K.p.a.). Organy administracji mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (art. 10 § 2 K.p.a.). Organ administracji obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w § 1 (art. 10 § 3 K.p.a.). Zgodnie natomiast z art. 79a § 1 K.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się. W świetle art. 15 zzzzzn pkt 1 ustawy COVID-19 w okresie stanu epidemii, w szczególności, gdy urząd administracji obsługujący organ administracji publicznej wykonuje zadania w sposób wyłączający bezpośrednią obsługę interesantów, organ administracji publicznej może odstąpić od zasady określonej w art. 10 § 1 K.p.a. także w przypadku, gdy wszystkie strony zrzekły się swego prawa. Jak wynika z danych powszechnie dostępnych – strona internetowa ZUS ([...]) – od 4 maja 2020 r. przywrócono standardową obsługę klientów w placówkach Zakładu, zachęcając jedynie do załatwiania spraw "bez wychodzenia z domu" przez portal Platformy Usług Elektronicznych. Zatem organ powinien realizować – od 4 maja 2020 r. – uregulowaną w przywołanym art. 10 K.p.a. zasadę czynnego udziału strony w toku prowadzonego postępowania w sprawie. Z akt administracyjnych sprawy nie wynika, aby Zakład wyjaśnił skarżącemu – przed [...] czerwca 2020 r. – że warunkiem pozytywnego załatwienia wniosku jest złożenie przez niego brakujących dokumentów rozliczeniowych. Z akt tych nie wynika także, aby organ rentowy przed wydaniem decyzji odmownej umożliwił skarżącemu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, jak również, aby wyjaśnił przesłanki, które nie zostały spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z wnioskiem. Wprawdzie z wyjaśnień skarżącego wynika, że zostało do niego skierowane przez Zakład pismo z [...] czerwca 2020 r. dotyczące dokumentów rozliczeniowych, jednak wbrew wymogom z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a. kwestia ta nie została w żaden sposób wyjaśniona przez sam organ rentowy. Co więcej, z wyjaśnień skarżącego wynika, że rzeczone pismo zostało do niego wysłane dopiero [...] czerwca 2020 r., to jest w sposób uniemożliwiający ustosunkowanie się do niego tak, aby zachowany został termin z art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19, jednakże i do tego organ rentowy w żaden sposób nie ustosunkował się w zaskarżonej decyzji. Nie sposób zatem stwierdzić, czy Zakład zachował w tym względzie wymogi z art. 9, art. 10 § 1 oraz art. 79a § 1 K.p.a. Zauważyć przy tym trzeba, że jeśli organ odstępuje od zasad określonych w art. 10 § 1 K.p.a. i wytycznych płynących z art. 79a § 1 K.p.a. (co może nastąpić w sytuacji przewidzianej w art. 10 § 2 K.p.a.), to w myśl art. 10 § 3 K.p.a. jest zobowiązany utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny takiego odstąpienia. Tymczasem takiej adnotacji także w aktach brak. Na dodatkową uwagę zasługuje to, że z informacji znanych tut. Sądowi z urzędu – z analogicznych spraw ze skarg na decyzje Zakładu – wynika, że organ rentowy mógł informować co najmniej niektórych z płatników składek o braku wymaganych deklaracji rozliczeniowych. Konieczne wobec tego staje się zwrócenie uwagi na zasadę równości wynikająca z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Przepis ten stanowi, że wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. W świetle konstytucyjnie chronionej zasady równości niedopuszczalna staje się sytuacja, w której część podmiotów ubiegających się o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek była informowana przez ZUS o konieczności przedłożenia w ustawowym terminie deklaracji rozliczeniowych, a pozostała część żadnej informacji w tym względzie od organu nie otrzymała. Nie można natomiast przychylić się do zarzutu skarżącego, jakoby w sprawie miało dojść do naruszenia art. 64 § 2 K.p.a. Wymagania formalne wniosku o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek określa art. 31zp ustawy COVID-19 i wśród nich brak jest wymogu dołączenia do wniosku deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych, o których stanowi art. 31zq ust. 1 i ust. 3 ustawy COVID-19. Ponownie rozpoznając sprawę Zakład uwzględni ocenę prawną i wytyczne co do dalszego postępowania zawarte w niniejszym uzasadnieniu. Organ uzupełni materiał dowodowy o dokumenty źródłowe (pełną dokumentację ubezpieczeniową płatnika za okres, którego sprawa dotyczy), co pozwoli na ustalenie, czy skarżący złożył dokumenty rozliczeniowe w terminie określonym w art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19. Jednocześnie tut. Sąd zaleca organowi, aby w przypadku stwierdzenia, że skarżący złożył wymagane dokumenty rozliczeniowe jednak po [...] czerwca 2020 r. na podstawie obowiązującego od 16 grudnia 2020 r. art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy COVID-19 organ zawiadomił skarżącego o uchybieniu terminu do dokonania czynności kształtującej jego prawo (złożenie wymaganych dokumentów), wyznaczając termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do ich złożenia. Przepis ten wprost uwzględnia sytuację, w której strona uchybiła terminowi do dokonania czynności kształtującej jej prawa i obowiązki. Choć Sąd dostrzega, że wszedł on w życie po wydaniu zaskarżonej decyzji, niemniej obejmuje zdarzenia, które miały miejsce "w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19". Stan epidemii ogłoszono zaś od 20 marca 2020 r. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a., orzeczono jak w pkt. I. sentencji wyroku. O kosztach postępowania, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265), postanowiono w pkt. II. sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło